ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਾਲਗਹਨੇਨ ਵਿਲਾਸਵਤ੍ਯਾ ਹੇਲਾਵਿਲੋਲਘਨਗਰ੍ਜਿਤਯਾ ਮਲੇਨ । ਮਲ੍ਲੇਨ ਮਲ੍ਲਪਦਮਾਲਿਤਮਾਲਵਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਲਤਾਵਿਵਲਿਤਾ ਵਲਿਤੇਵ ਪੁष੍ਟਿਃ
ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲਤਾ ਦੀ ਖੇਡ, ਹਵਾ ਦੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਝੂਮਦੀ, ਮੱਲਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕੁਸਤੀਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਲਕੜੀ ਦੀ ਲਕੜੀ ਵਾਂਗ ਲਕੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਪਟੀ ਹੋਈ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ繁ਤਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਲਕੜੀ ਦੀ ਲਕੜੀ ਵਾਂਗ ਲਕੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਾਪਿ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨਾਮ੍ ਅਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸਤ੍ਯਰੂਪਿਣੀ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤਾਮਣਿਸਮੁਦ੍ਗਕੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਜੋ ਸਚਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਸਰਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ।
ਕਾ ਨਾਮ ਵਿਮਲਾ ਭਾਸਸ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਮਚਿਨ੍ਮਣੌ । ਨ ਕਚਨ੍ਤਿ ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਜਗਨ੍ਤਿ ਯਾਃ
ਉਸ ਉੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਣੀ ਵਿਚ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਗਤ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਜਾਂ ਖੋਜਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ?
ਏषਾ ਬੀਜਕਣਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਾ ਚਿਤ੍ਸਤ੍ਤਾ ਸ੍ਵਵਪੁਰ੍ਮਯਮ੍ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਕਾਲਵਾਰ੍ਯਾਦਿ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਚੋਦਨਮ੍
ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਸਤੀ, ਬੀਜ ਦੇ ਕਣ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਮਿੱਟੀ, ਸਮਾਂ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਫੇਨਾਵਰ੍ਤਵਿਵਰ੍ਤਾਨ੍ਤਰ੍ਵਰ੍ਤਿਨੀ ਰਸਰੂਪਿਣੀ । ਕਚਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਅਮ੍ਭਸਾਮ੍
ਝਾਗ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਿਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਕੁਸੁਮਗੁਚ੍ਛੇषੁ ਗਨ੍ਧਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ । ਕਚਨ੍ਤੀ ਘ੍ਰਾਣਰਨ੍ਧ੍ਰੇषੁ ਕਰੋਤਿ ਪਰਿਫੁਲ੍ਲਨਮ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨੱਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਲਾਙ੍ਗਸ੍ਥਾ ਸ਼ਿਲਾਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਨਯਨ੍ਤੀ ਸਤ੍ਯਤਾਪਦਮ੍ । ਸਰ੍ਗਾਧਾਰਦਸ਼ਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਗਿਰੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਥਿਤਿਲੀਲਯਾ
ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਬਣਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਵਨਸ੍ਪਨ੍ਦਕੋਸ਼ਾਤ੍ਮਰੂਪਿਣੀ ਚ ਤ੍ਵਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ । ਸਂਸਾਧਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਸੁਤਂ ਪਿਤੇਵਾਤ੍ਮਪਰਾਜਯਾਤ੍
ਹਵਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੇषਸਾਰਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਖਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਨਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਖਤ੍ਵਂ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰ ਦਾ ਗੁੱਝ ਹੈ, ਖ਼ਾਲੀਪਣ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਜਗਾ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸਤ੍ਤਾਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਾਭਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮਕੁਰੋਦਰੇ । ਧਤ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਨਿਮੇषਾਙ੍ਕਂ ਕਾਲਾਖ੍ਯਮ੍ ਅਮਲਂ ਵਪੁਃ
ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ, ਖ਼ਾਲੀ ਜਗਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਆਤਮਾ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਝਪਕ ਨਾਲ ਚਿਰਕਾਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ 'ਕਾਲ' ਨੂੰ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਆਮਹਾਪਞ੍ਚਮੇਸ਼ਾਨਪਰਿਣਾਮਮ੍ ਅਨਾਮਯਾ । ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਨੇਤਿ ਨਿਯਤਿਰ੍ ਭਵਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਪੰਜਵੇਂ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਰੋਗ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ, ਇਹ ਯਕੀਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 'ਇਹ ਐਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਿ ਸ੍ਫਾਰ ਆਭਾਸੇ ਧ੍ਰੁਵੇ ਦੀਪ ਇਵ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਸਤ੍ਯ੍ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ੍ਤੇ ਜਗਚ੍ਚਿਤ੍ਰਪਰਮ੍ਪਰਾਃ
ਜੋ ਸਾਖੀ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਟੱਲ, ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਉਪਜਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਨੰਤ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀ ਲੜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਕਾਸ਼ਨਗਰਨਾਟ੍ਯਮਣ੍ਡਪਭੂਮਿषੁ । ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਨृਤ੍ਤਂ ਸਂਸਾਰਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਉੱਚੀ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦੇ ਨਾਟਕ ਮੰਡਪ 'ਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਾਚ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਗਵਾਹ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸ਼ਕ੍ਤਯਸ੍ ਤਾਃ ਕਥਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਕਾਥ ਕਿਂ ਤਾਸਾਂ ਨृਤ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਿਯਦ੍ ਏਵ ਵਾ
ਇਸ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸ਼ਿਵ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕੀਆਂ ਹਨ? ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ?
ਸ੍ਵਭਾਵਾਚਲਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਸੋਮ੍ਯ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਰੂਪਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਨਾਕृਤੇਰ੍ ਅਪਿ
ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ—
ਇਚ੍ਛਾਸਤ੍ਤਾ ਵ੍ਯੋਮਸਤ੍ਤਾ ਕਾਲਸਤ੍ਤਾ ਤਥੈਵ ਚ । ਤਥਾ ਨਿਯਤਿਸਤ੍ਤਾ ਚ ਮਹਾਸਤ੍ਤਾ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਇੱਛਾ ਦੀ ਹਸਤੀ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਹਸਤੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਹਸਤੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਹਸਤੀ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਹਸਤੀ ਵੀ, ਹੇ ਸੁਵਰਤ।
ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਰ੍ਤृਤਾਕਰ੍ਤृਤਾਪਿ ਚ । ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਾਨਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤੀਨਾਮ੍ ਅਨ੍ਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਾਣਨ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਕਰਣ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ ਕੁਤ ਏਤਾਸ੍ ਤਾ ਬਹੁਤ੍ਵਂ ਕਥਮ੍ ਆਸੁ ਚ । ਉਦਯਸ਼੍ ਚ ਕਥਂ ਦੇਵ ਭੇਦਾਭੇਦਸ਼੍ ਚ ਕੀਦृਸ਼ਃ
ਇਹ ਤਾਕਤਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈਆਂ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਵਧ ਗਈਆਂ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੇ ਇਕਤਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰੂਪਸ੍ਯ ਯੈषਾ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਏषਾ ਹਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਨਾਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਿਨ੍ਨਾ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਸ਼ਿਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਇਹੀ ਤਾਕਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਉਸ ਤੋਂ ਰਤਾ ਭੀ ਵੱਖ ਨਹੀਂ।
ਜ੍ਞਤ੍ਵਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਾਦਿਵਿਭਾਵਨਾਤ੍ । ਸ਼ਕ੍ਤਯੋ ਵਿਵਿਧਂ ਰੂਪਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਬਹੂਦਯਮ੍
ਜਾਣਨ, ਕਰਣ, ਭੋਗਣ, ਵੇਖਣ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਤਾਕਤਾਂ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ਿਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਖ੍ਯਯੈਕੋ ऽਪਿ ਬਹੁਵਦ੍ ਭਾਸਤੇ ਸ੍ਵਤਃ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੈਕੇਨ ਸ਼ਿਵੇਨੈਵ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ਮਸੁ । ਅਰ੍ਥੇष੍ਵ੍ ਅਰ੍ਥਿਤਯਾ ਸਤ੍ਸੁ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਵਤ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਾਤ੍ਮਸੁ
ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਉਹ ਇਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲਤ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਚਾਹਤ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀਆਂ ਅਸਲਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗਵਾਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾ ਜਗਤਿ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇ ਨृਤ੍ਤਮਣ੍ਡਪੇ । ਕਾਲੇਨ ਨਰ੍ਤਕੇਨੇਵ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਰਿਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ
ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਨਾਚ ਮੰਚ 'ਤੇ, ਸਮੇਂ ਨਾਚਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਖਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਨਾਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾ ਸਾ ਪਰਮ੍ਪਰੈਤਾਸਾਮ੍ ਏषਾ ਨਿਯਤਿਰ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਕ੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਇਚ੍ਛਾ ਸਾ ਕਾਲੇਤ੍ਯਾਦਿਕृਤਾਭਿਧਾ
ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਸਮਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਮ, ਸਵਭਾਵ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਆਦਿ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਮਹਾਰੁਦ੍ਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਆਤृਣਂ ਪਦ੍ਮਜਸ੍ਪਨ੍ਦਨਿਯਮਾਨ੍ ਨਿਯਤਿਸ੍ ਸ੍ਮृਤਾ
ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੁਦਰ ਤੱਕ, ਇਹ ਲੜੀ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉਸੇ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਦਮਜ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੱਕ, ਸਭ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਯਤਿਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਉਦ੍ਵੇਗਵਰ੍ਜਿਤਾ ਪਰਮੋਰ੍ਜਿਤਾ । ਏषਾ ਨृਤ੍ਯਤਿ ਖੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਗਜ੍ਜਾਲਕਨਾਟਕਮ੍
ਕਿਸਮਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨੱਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜਾਲ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਰਸਵਿਲਾਸਾਢ੍ਯਂ ਵਿਵਰ੍ਤਾਭਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕਲ੍ਪਕ੍ਸ਼ਣਹਤਾਨੇਕਪੁष੍ਕਰਾਵਰ੍ਤਘਰ੍ਘਰਮ੍
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ; ਕਈ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਅਣਗਿਣਤ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮਾਕੀਰ੍ਣਧਰਾਗੋਲਕਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਭੂਯੋ ਭੂਯਃ ਪਤਦ੍ਵਰ੍षਭੂਰਿਸ੍ਵੇਦਜਲੋਤ੍ਕਰਮ੍
ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਸੀਨੇ ਵਰਗੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੂੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਯੋਦਪਲ੍ਲਵਾਲੋਲਨੀਲਾਮ੍ਬਰਕृਤਭ੍ਰਮਮ੍ । ਪੂਰ੍ਣਸਂਸ਼ੁष੍ਕਸਪ੍ਤਾਬ੍ਧਿਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਵਲਯਾਕੁਲਮ੍
ਇਸ ਦਾ ਨੀਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਬਦਲਾਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਕਦੇ ਪੂਰੇ, ਕਦੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸੁੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਮਾਪਕ੍ਸ਼੍ਮਦਿਨਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਾਕਟਾਕ੍ਸ਼ਾਸ਼ਾਰਿਤਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਮਜ੍ਜਨੋਨ੍ਮਜ੍ਜਨਵ੍ਯਗ੍ਰਕੁਲਾਦ੍ਰਿਕੁਲਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਅਸਮਾਨ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਤਿਰਛੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਘੜੀਆਂ ਹਨ; ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉਥੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਭ੍ਰਮਚ੍ਛਸ਼ਿਮਣਿਪ੍ਰੋਤਗਙ੍ਗਾਮੁਕ੍ਤਾਲਤਾਤ੍ਰਯਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧਾਨਨ੍ਤਭੂਤਰੋਮਨਤੋਨ੍ਨਤਮ੍
ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧਾਰਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਭਟਕਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਮੋਤੀ ਵਾਂਗ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਚੌਦਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਅਨੰਤ ਰਚਨਾ ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।