ਏਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਜਰਾਸ਼ੋਕਭਯਾਪਹਮ੍ । ਸਮ੍ਭृष੍ਟਬੀਜਵਜ੍ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਨ ਭੂਯਃ ਪਰਿਰੋਹਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜੋ ਬੁਢਾਪਾ, ਦੁਖ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ ਜਿਵੇਂ ਭੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਬੀਜ ਮੁੜ ਅੰਕੁਰ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦਾ।
ਸਕਲਜਨ੍ਤੁषੁ ਜਨ੍ਤੁਪਦਪ੍ਰਦਂ ਵਿਦਿਤਮ੍ ਆਦ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਯ ਯਤਵ੍ਰਤ । ਤ੍ਵਮ੍ ਅਜਮ੍ ਆਤ੍ਮਮਯਂ ਪਰਮਂ ਪਦਂ ਭਵਸਿ ਕਿਂ ਪਰਿਮਜ੍ਜਸਿ ਦृष੍ਟਿषੁ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ-ਅਵਸਥਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਗਿਆਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਜਮ ਧਾਰਿਆ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ — ਤੂੰ ਅਜਨਮਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹੈਂ; ਫਿਰ ਤੂੰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈਂ?
ਤਤਂ ਚਿਦ੍ਰੂਪਮ੍ ਏਵੈਕਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਮਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਦੇਵਂ ਰੁਦ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਾ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ — ਰੁਦਰ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਵਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਬੀਜਂ ਸਮਸ੍ਤਬੀਜਾਨਾਂ ਸਾਰਂ ਸਂਸਾਰਸਂਸृਤੇਃ । ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪਰਮਂ ਕਰ੍ਮ ਚਿਦ੍ਧਾਤੁਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਬੀਜ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਰਮ, ਤੇ ਚਿੱਤ ਦਾ ਨਿਰਮਲ ਆਧਾਰ — ਇਸ ਚਿੱਤ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਜਾਣ।
ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣੌਘਾਨਾਮ੍ ਅਕਾਰਣਮ੍ ਅਨਾਬਿਲਮ੍ । ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਨਾਂਸ਼ਾਨਾਮ੍ ਅਭਾਵ੍ਯਮ੍ ਅਭਵਾਤ੍ਮਕਂ
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਕਲਪਨਯੋਗ ਅਤੇ ਅਸਤੀਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਚੇਤਨਂ ਚੇਤਨੌਘਾਨਾਂ ਚੇਤਨਾਤ੍ਮਨਿ ਚੇਤਿਤਮ੍ । ਅਚੇਤ੍ਯਚੇਤਨਂ ਚੇਤ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਭੂਰਿਭਾਸਨਮ੍
ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੇਤਨਾਵਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨ ਹੋ ਕੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣਨਯੋਗ ਅਤੇ ਅਜਾਣਨਯੋਗ ਦੋਹਾਂ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਆਲੋਕਾਲੋਕਮ੍ ਅਮਲਮ੍ ਅਨਾਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਅਲੋਕਜਮ੍ । ਅਬੀਜਂ ਜੀਵਬੀਜੌਘਂ ਚਿਦ੍ਘਨਂ ਵਿਮਲਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਹ ਚਾਨਣ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੀਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਜਿੰਦਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਨਿਰਮਲ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਮਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਾਸਤ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਮਹਾਸਤ੍ਤਾਦਿਸਨ੍ਤਾਨਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨੇਤਰਤ੍
ਇਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਸਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ; ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਸਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਵੱਡੀ ਹਸਤੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਯਂ ਭਵਤਿ ਰਾਗਾਤ੍ਮਾ ਰਞ੍ਜਕੋ ਰਞ੍ਜਨਂ ਰਜਃ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਕੁਡ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਮਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਲਗਨ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਰੰਗਣ ਵਾਲਾ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਰੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਸੋਹਣੀ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਕੰਧ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤੇਜਸਿ ਸ੍ਫਾਰੇ ਜਗਨ੍ਮਰੁਮਰੀਚਯਃ । ਸ੍ਫੁਰਿਤਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਿ ਚ ਕੋਟਿਸ਼ਃ
ਇਸ ਚਿੱਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ, ਦੁਨੀਆਂ ਮਿਰਾਗ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ—ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਤੇਜਸਿ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਔष੍ਣ੍ਯਾਦ੍ ਇਵਾਨਲੇ
ਇਸ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਹਸਤੀ ਅਤੇ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ—ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਗਰਮੀ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭੀਕृਤਮਹਾਮੇਰੁਂ ਪਰਮਾਣੁਮ੍ ਅਮੁਂ ਵਿਦੁਃ
ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਿੱਕਾ ਪਰਮਾਣੂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮਹਾਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਸਮੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਗਰ੍ਭੀਕृਤਮਹਾਕਲ੍ਪੋ ਨਿਮੇषੋ ऽਯਮ੍ ਉਦਾਹृਤਃ । ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਕਲ੍ਪੇਨਾਨੇਨ ਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਨਿਮੇषਤਾ
ਇਹ ਪਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਯੁਗ ਸਮੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਯੁਗ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇਹ ਆਪਣੀ ਪਲ-ਵਾਲੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦਾ।
ਵਾਲਾਗ੍ਰਕਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਣੁਨਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਾਨੇਨਾਖਿਲਾ ਮਹੀ । ਸਪ੍ਤਾਬ੍ਧਿਵਲਯਾਪ੍ਯ੍ ਉਰ੍ਵੀ ਨਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਹਵਾ ਦੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਕਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ।
ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਸਂਸਾਰਰਚਨਾਂ ਕਰ੍ਤृਤਾਂ ਗਤਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਮਹਾਕਰ੍ਮ ਨ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੋ ऽਪਿ ਹਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਵਤ੍ । ਅਕਾਯੋ ऽਪਿ ਮਹਾਕਾਯੋ ਮਹਾਕਾਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਕਾਯਵਾਨ੍
ਉਹ ਪਦਾਰਥ ਹੈ, ਪਰ ਪਦਾਰਥ-ਰਹਿਤ; ਪਦਾਰਥ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਦਾਰਥ ਵਰਗਾ; ਉਹ ਸਰੀਰ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ; ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਸਰੀਰ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਏष ਸਦਾ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਦ੍ਯਤਾਂ ਗਤਃ । ਨ ਚਾਯਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਨ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ ਚ ਵਾ ਸਦਾ
ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਜ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਅੱਜ ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੈ, ਨਾ ਸਵੇਰ ਹੈ, ਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਜ ਤੇ ਸਵੇਰ ਹੀ ਹੈ।
ਹੁਣ੍ਡੁਭਿਲ੍ਲਿਘਲੇ ਮਤ੍ਤਸ਼ੁਲੁਪਿਣ੍ਠਿਲਿਸਾਲਘੇ । ਵੇਲ੍ਲਿਘਿਲ੍ਲਿਸਲਾਵੋਲਲਾਸਗੁਗ੍ਗੁਲੁਸੁਸ੍ਸੁਨੀ
ਹੁੰਡੁਭਿਲਲਿਘਲੇ ਮੱਤਾ ਸ਼ੁਲੁਪਿੰਠਿਲਿਸਾਲਘੇ, ਵੇਲਲਿਘਿਲਲਿਸਲਾਵੋਲਲਾਸਗੁੱਗੁਲੁਸੁੱਸੁਨੀ।
ਇਤ੍ਯਾਦ੍ਯ੍ ਅਨਰ੍ਥਕਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਂ ਸ ਏਵ ਚ । ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਤ੍ ਸ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਯਤ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸੌ
ਇਹ ਜਿਹੇ ਬੇਮਤਲਬ ਬੋਲ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਚ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।
ਯਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਂ ਯਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚ ਯਃ । ਯਸ਼੍ ਚ ਸਰ੍ਵਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ
ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਜੋ ਸਦਾ ਹੀ ਸਭ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਸ ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰਾਲਗਹਨੇਨ ਵਿਲਾਸਵਤ੍ਯਾ ਹੇਲਾਵਿਲੋਲਘਨਗਰ੍ਜਿਤਯਾ ਮਲੇਨ । ਮਲ੍ਲੇਨ ਮਲ੍ਲਪਦਮਾਲਿਤਮਾਲਵਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਲਤਾਵਿਵਲਿਤਾ ਵਲਿਤੇਵ ਪੁष੍ਟਿਃ
ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਲਤਾ ਦੀ ਖੇਡ, ਹਵਾ ਦੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਝੂਮਦੀ, ਮੱਲਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕੁਸਤੀਆਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਲਕੜੀ ਦੀ ਲਕੜੀ ਵਾਂਗ ਲਕੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲਪਟੀ ਹੋਈ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ繁ਤਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਲਕੜੀ ਦੀ ਲਕੜੀ ਵਾਂਗ ਲਕੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਾਪਿ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨਾਮ੍ ਅਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸਤ੍ਯਰੂਪਿਣੀ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤਾਮਣਿਸਮੁਦ੍ਗਕੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਜੋ ਸਚਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਸਰਵ-ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ।
ਕਾ ਨਾਮ ਵਿਮਲਾ ਭਾਸਸ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਮਚਿਨ੍ਮਣੌ । ਨ ਕਚਨ੍ਤਿ ਵਿਚਿਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਜਗਨ੍ਤਿ ਯਾਃ
ਉਸ ਉੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਣੀ ਵਿਚ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਗਤ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਜਾਂ ਖੋਜਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ?
ਏषਾ ਬੀਜਕਣਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਾ ਚਿਤ੍ਸਤ੍ਤਾ ਸ੍ਵਵਪੁਰ੍ਮਯਮ੍ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਮृਤ੍ਕਾਲਵਾਰ੍ਯਾਦਿ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਕੁਰਚੋਦਨਮ੍
ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਸਤੀ, ਬੀਜ ਦੇ ਕਣ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ, ਮਿੱਟੀ, ਸਮਾਂ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੰਕੁਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਫੇਨਾਵਰ੍ਤਵਿਵਰ੍ਤਾਨ੍ਤਰ੍ਵਰ੍ਤਿਨੀ ਰਸਰੂਪਿਣੀ । ਕਚਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਅਮ੍ਭਸਾਮ੍
ਝਾਗ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਹਿਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਏषਾ ਕੁਸੁਮਗੁਚ੍ਛੇषੁ ਗਨ੍ਧਰੂਪੇਣ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ । ਕਚਨ੍ਤੀ ਘ੍ਰਾਣਰਨ੍ਧ੍ਰੇषੁ ਕਰੋਤਿ ਪਰਿਫੁਲ੍ਲਨਮ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨੱਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਿਲਾਙ੍ਗਸ੍ਥਾ ਸ਼ਿਲਾਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਨਯਨ੍ਤੀ ਸਤ੍ਯਤਾਪਦਮ੍ । ਸਰ੍ਗਾਧਾਰਦਸ਼ਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਗਿਰੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਥਿਤਿਲੀਲਯਾ
ਪੱਥਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਪੱਥਰ ਬਣਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਵਨਸ੍ਪਨ੍ਦਕੋਸ਼ਾਤ੍ਮਰੂਪਿਣੀ ਚ ਤ੍ਵਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ । ਸਂਸਾਧਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਸੁਤਂ ਪਿਤੇਵਾਤ੍ਮਪਰਾਜਯਾਤ੍
ਹਵਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਦੇ ਖੋਲ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਹ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰਾ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੇषਸਾਰਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਖਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਨਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਇਵ ਖਤ੍ਵਂ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰ ਦਾ ਗੁੱਝ ਹੈ, ਖ਼ਾਲੀਪਣ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਜਗਾ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸਤ੍ਤਾਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਾਭਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਮਕੁਰੋਦਰੇ । ਧਤ੍ਤੇ ਕਲ੍ਪਨਿਮੇषਾਙ੍ਕਂ ਕਾਲਾਖ੍ਯਮ੍ ਅਮਲਂ ਵਪੁਃ
ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ, ਖ਼ਾਲੀ ਜਗਾ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਆਤਮਾ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਝਪਕ ਨਾਲ ਚਿਰਕਾਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ 'ਕਾਲ' ਨੂੰ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।