ਮਨਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਤ੍ਯਚ੍ਛਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਗਤਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਅਨੀਹਂ ਵਿਗਤਾਭੀष੍ਟਂ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਨੋਜ੍ਝਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਾਫ, ਆਰਾਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਲੋੜ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਾਰੇ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਾਨ੍ ਇਮਾਞ੍ ਸ਼ृਣੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਯੇषਾਮ੍ ਏਕਤਮਾਸਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਾਰੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨਾਲ ਲਗਨ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਃਖਦੋषਦਸ਼ਾ ਦੀਰ੍ਘਾ ਸਂਸਾਰਮਰੁਮਣ੍ਡਲੀ । ਜਨ੍ਤੋਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ਼ੀਤਲੇਨ ਸ਼ਮਾਮ੍ਬੁਨਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੰਮੀ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੀ ਰੇਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਲਈ ਠੰਢਕ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਮੇਨਾਸਾਦ੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸ਼੍ ਸ਼ਮੋ ਹਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਸ਼ਮਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਮਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਮੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣਮ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਮੰਗਲ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸੁੱਕੂਨ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਂਸਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਲਾਚ੍ਛਤਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ਼ਮਤੋषਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਮਿਤ੍ਰਤਾਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਦੋਸਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਮਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਾ ਯੇषਾਮ੍ ਆਸ਼ਯਸ੍ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੀਨਾਮ੍ ਇਵੋਦੇਤਿ ਤੇषਾਂ ਪਰਮਸ਼ੁਦ੍ਧਤਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ।
ਹृਤ੍ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਕੋਸ਼ੇषੁ ਯੇषਾਂ ਸ਼ਮਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਮ੍ । ਸਤਾਂ ਵਿਕਸਿਤਂ ਤੇ ਹਿ ਦ੍ਵਿਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਾਸ੍ ਸਮਾ ਹਰੇਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਕਮਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਦੋ ਖਿਲੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦਿਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਤਜਨਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਮਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ ਸ਼ੋਭਤੇ ਯੇषਾਂ ਮੁਖੇਨ੍ਦਾਵ੍ ਅਕਲਙ੍ਕਿਤੇ । ਤੇ ऽਮੀ ਕੁਲੇਨ੍ਦਵੋ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਸ੍ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦਵਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਦਾਗ ਦੇ, ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਵੰਦਨਯੋਗ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਹਣੇਪਣ ਵਿਚ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੋਦਰਵਰ੍ਤਿਨ੍ਯੋ ਨਾਨਨ੍ਦਾਯ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਸਮ੍ਪਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਯਥਾ ਸ਼ਮਵਿਭੂਤਯਃ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਜਾਂ ਜਾਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਜ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਯਾਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਦੁਸ੍ਸਹਾ ਯੇ ਦੁਰਾਧਯਃ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਚੇਤਸ੍ਸੁ ਤਮੋ ऽਰ੍ਕੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਵੀ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਵੀ ਲਾਲਚ, ਜੋ ਵੀ ਔਖੇ ਕਲੇਸ਼ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਧੇਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨੋ ਹਿ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ । ਨ ਤਥੇਨ੍ਦੌ ਯਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਜਨੇ ਜਨਿਤਕੌਤੁਕਮ੍
ਮਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਆਪ ਹੀ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਨੂੰ ਚੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿਨਿ ਸੌਹਾਰ੍ਦਵਤਿ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਜਨ੍ਤੁषੁ । ਸੁਜਨੇ ਪਰਮਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਲਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਰੀਵ ਪਰਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਮृਦੂਨਿ ਚ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਮ੍ ਇਹ ਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸਖਤ ਜਾਂ ਨਰਮ ਸਭ ਵਿਅਕਤੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਰਸਾਯਨਪਾਨੇਨ ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਲਿਙ੍ਗਨੇਨ ਚ । ਤਥਾ ਸੁਖਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਮੇਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਯਥਾ ਜਨਃ
ਨ ਤਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਨ ਤਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਗਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਦਰਲੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਧਿਵ੍ਯਾਧਿਵਲਿਤਂ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਤृष੍ਣਾਵਰਤ੍ਰਯਾ । ਮਨਸ਼੍ ਸ਼ਮਾਮृਤਾਸੇਕੈਸ੍ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯ ਰਾਘਵ
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮਨ ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਲਾਲਚ ਦੀ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਦੇ।
ਯਤ੍ ਕਰੋषਿ ਯਦ੍ ਅਸ਼੍ਨਾਸਿ ਸ਼ਮਸ਼ੀਤਲਯਾ ਧਿਯਾ । ਤਤ੍ ਤੇ ऽਤਿਸ੍ਵਦਤੇ ਸ੍ਵਾਦੁ ਨੇਤਰਤ੍ ਤਾਤ ਮਾਨਸੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਜਾਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਸ਼ਮਾਮृਤਰਸਸ੍ਨਾਤਂ ਮਨੋ ਯਾਮ੍ ਏਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ । ਛਿਨ੍ਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਤਯਾਙ੍ਗਾਨਿ ਮਨ੍ਯੇ ਰੋਹਨ੍ਤਿ ਰਾਘਵ
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨਾਲ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਅੰਗ ਵੀ ਮੁੜ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਨ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਨ ਦੈਤ੍ਯਾ ਨ ਚ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ । ਨ ਚ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਭੁਜਙ੍ਗਾਦ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿषਨ੍ਤਿ ਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿਨਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਨਾ ਭੂਤ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਵੈਰੀ, ਨਾ ਬਾਘ, ਨਾ ਸੱਪ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸੁਸਨ੍ਨਦ੍ਧਸਮਸ੍ਤਾਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਮृਤਵਰ੍ਮਣਾ । ਵੇਧਯਨ੍ਤਿ ਨ ਦੁਃਖਾਨਿ ਸ਼ਰਾ ਵਜ੍ਰਸ਼ਿਲਾਮ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਕਵਚ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੁਭ ਸਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਰ ਵਜਰ ਦੀ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੇਦ ਸਕਦੇ।
ਨ ਤਥਾ ਰਾਜਤੇ ਰਾਜਾਮਾਤ੍ਯਾਨ੍ਤਃਪੁਰਸਂਸ੍ਥਿਤਃ । ਸਮਯਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥੋਪਸ਼ਮਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਰਾਜਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਤਨਾ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਜਿੰਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਥਿਰ ਚਲਣ ਨਾਲ ਸੋਭਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ।
ਪ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਤਰਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟਿਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਤਾਂ ਜਨਃ । ਯਾਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਜਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਸਮਾਸ਼ਯਮ੍
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉਤਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁਥਿਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਯਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਯਸ੍ ਸਾਧੁ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਯਾ ਲੋਕੇ ਜੀਵਤੀਹ ਸ ਨੇਤਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਜੀਵਨ-ਚਾਲ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਅਨੁਦ੍ਧਤਮਨਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ ਸਾਧੁ ਕਰ੍ਮ ਕਰੋਤਿ ਯਤ੍ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯੇਮਾ ਭੂਤਜਾਤਯਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਘ੍ਰਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਗ੍ਲਾਯਤਿ ਯਸ੍ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਣ ਕੇ, ਛੂਹ ਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਖਾ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ, ਨਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਦਾਸ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਸਮਸ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇषੁ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਨੋਜ੍ਝਤਿ । ਜਿਤ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਤਨ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੁषਾਰਕਰਬਿਮ੍ਬਾਚ੍ਛਂ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਨਿਰਾਕੁਲਮ੍ । ਮਰਣੋਤ੍ਸਵਯੁਦ੍ਧੇषੁ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਤੁਸ਼ਾਰ ਦੀ ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਰੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੌਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਪਿ ਨ ਸ੍ਥਿਤ ਇਵ ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਯਤਿ । ਯਸ੍ ਸੁषੁਪ੍ਤਮਨਾਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਨਾ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਤੇ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤਸ੍ਯਨ੍ਦਸੁਭਗਾ ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਜਨਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਦृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਸਰਤਿ ਪ੍ਰੀਤਾ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਹਰ ਇਕ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ, ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਪष੍ਟਾਵਦਾਤਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਥੈਵਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਥਾ ਬਹਿਃ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਤ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਆਪਤ੍ਸੁ ਦੁਰਨ੍ਤਾਸੁ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇषੁ ਦਹਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ । ਤੁਚ੍ਛੇਹਂ ਨ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਸ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਜਾਂ ਜੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੜਨ ਦੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਬੇਅਸਰ ਤੇ ਨਿਮਨ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।