ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਿਤਾਪ੍ਰਬੋਧੇਨ ਜਾਡ੍ਯਾਚ੍ ਚਿਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਰਬੋਧਿਨੀ । ਸ਼ਬਲਂ ਰੂਪਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਨ੍ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍
ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਚਿੱਤ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਯੀ ਜਾਡ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੀਵਰੀ । ਚਿਜ੍ ਜਾਡ੍ਯਾਦ੍ ਦੇਹਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪਯਃ ਪਾषਾਣਤਾਮ੍ ਇਵ
ਚਿੱਤ, ਜੋ ਅੰਤਹੀਨ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੰਦਤਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਦਤਾ ਤੋਂ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਮਨੋਮੋਹਮਾਯੇਤਿ ਵਿਹਿਤਾਭਿਧਾ । ਜਾਡ੍ਯਂ ਨਿਪੁਣਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਂਸਾਰੇ ਜਾਯਤੇ ਮੁਨੇ
ਫਿਰ, ਹੇ ਮুনি, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੰਦਤਾ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਮੋਹਸਾਤ੍ਮ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਾ ਤृष੍ਣਾਨਿਗਡਪੀਡਿਤਾ । ਕਾਮਕੋਪਭਯੋਪੇਤਾ ਭਾਵਾਭਾਵਾਤਿਪਾਤਿਨੀ
ਭਟਕਣ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਪਾ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਹੱਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਨਨ੍ਤਨਿਜਾਭੋਗਾ ਵ੍ਯਵਚ੍ਛੇਦਵਿਕਾਰਿਣੀ । ਦੁਃਖਦਾਵਾਨਲਾਤਪ੍ਤਾ ਸ਼ੋਕਾਸ਼ਨਿਕृਸ਼ਾਸ਼ਯਾ
ਅਣਗਿਣਤ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਕਦੇ ਤੇ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਖ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਗਮ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਮਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਯਮ੍ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਭਾਵੇਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇਨ ਵਿਕਲੀਕृਤਾ । ਭੇਦਮਾਤ੍ਰਗृਹੀਤਾਸ੍ਥਾ ਪਰਂ ਦੈਨ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਗਤਾ
ਇਹ 'ਮੈਂ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਖਾਲੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਈ, ਸਿਰਫ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨੂੰ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਚਾਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ।
ਮਗ੍ਨਾ ਮੋਹਮਹਾਪਙ੍ਕੇ ਪਙ੍ਕੇ ਜੀਰ੍ਣੇਵ ਦਨ੍ਤਿਨੀ । ਭਾਵਾਭਾਵਲਤਾਦੋਲਾਪਰਿਲੋਲਸ਼ਰੀਰਕਾ
ਮਾਇਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹਾਥੀ ਕੀਚੜ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਲਤਾ ਨਾਲ ਓਲ੍ਹਾ-ਓਲ੍ਹਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਸਾਰਾਵਰਸਂਸਾਰਵਿਕਾਰਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣੀ । ਤਾਪੋਪਤਪ੍ਤਹृਦਯਾ ਰਾਗਰੋਗਾਨੁਸਾਰਿਣੀ
ਮੂਲ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਦਿਲ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਰਾਗ ਦੇ ਰੋਗ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਨਿਜਯੂਥਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾ ਮृਗੀਵਾਵਸ਼ਤਾਂ ਗਤਾ । ਆਵਿਰ੍ਭਾਵੋਦਿਤਾਕਾਰਾ ਤਿਰੋਭਾਵੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਆਗਤਾ
ਆਪਣੇ ਹੀ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਘੜੀ 'ਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਪਯਾਤਾਸੁ ਭੀਤਾ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਦृष੍ਟਿषੁ । ਪਲਾਯਤੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਯਾਸੁ ਵੇਤਾਲੀष੍ਵ੍ ਇਵ ਬਾਲਿਕਾ
ਆਪਣੀ ਕਲਪਨਾ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵਿਚ, ਝੂਠੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਭੱਜਦੀ ਹੈ।
ਉष੍ਟ੍ਰੀਵ ਮਧੁਨੋ ਬਿਨ੍ਦੁਂ ਵਾਞ੍ਛਤੇ ਭਾਵਿਤਂ ਸੁਖਮ੍ । ਅਵਾਨ੍ਤਰਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਾ ਦੋषਾਦ੍ ਦੋषਂ ਪਤਤ੍ਯ੍ ਅਧਃ
ਉੱਠਣੀ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੇ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਤਰਸਦੀ, ਕਲਪਿਤ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੰਤੁਲਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਇਕ ਗਲਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਥੱਲੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪਰਂ ਵੈਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਸਙ੍ਕਟਾਤ੍ ਸਙ੍ਕਟਂ ਗਤਾ । ਦੁਃਖਾਦ੍ ਦੁਃਖੇ ਨਿਪਤਿਤਾ ਵਿਪਦੋ ਵਿਪਦਿ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਹ ਪੂਰੀ ਬੇਬਸੀ 'ਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿਚ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਨਰ੍ਥਗਣੋਪੇਤਾ ਚੇष੍ਟਾਪਰਵਸ਼ਾਸ਼ਯਾ । ਕष੍ਟਾਤ੍ ਕष੍ਟਮ੍ ਅਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪਰਿਤਾਪਾਨੁਤਾਪਿਨੀ
ਅਨੇਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇਚੈਨ ਕਰਤਬਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਖੀ ਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਕ੍ਰਮਾਨ੍ ਨਵੇ ਨਵੇ ਬਨ੍ਧੇ ऽਵੈਦਗ੍ਧ੍ਯਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਬਨ੍ਧਨਿਰ੍ਮਾਣਪਰਾ ਕ੍ਰਿਮਿਪਦਂ ਗਤਾ
ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਦੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਖੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਜੀਬ ਬੰਧਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਕੀੜੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕਰੇ ਭੀਤਾ ਪ੍ਰਾਣਾਤ੍ਯਯਮ੍ ਉਪਾਗਤਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਣਤੋਯੇਵ ਸ਼ਫਰੀ ਵਿਵਰ੍ਤਨਪਰਾਯਣਾ
ਹਰ ਪਾਸੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੁੱਕਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਛੀ ਵਾਂਗ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬਾਲ੍ਯੇ ਵਿਵਸ਼ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾ ਯੌਵਨੇ ਚਿਨ੍ਤਯਾਹृਤਾ । ਵਾਰ੍ਦ੍ਧਕੇ ਮृਤਿਦੁਃਖਾਤ੍ਤਾ ਮृਤਾ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ੀਕृਤਾ
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬੇਬਸ, ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਬੁੜਾਪੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਤੇ ਮਰਨ ਵੇਲੇ ਕਰਮ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਾਯਤੇ ਦੁਃਖਸ਼ਬਲਾ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨਨੋਨ੍ਮੁਖੀ । ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਆਵੇਸ਼ਵਿਵਸ਼ਾ ਨਿਗਿਰਤ੍ਯ੍ ਆਰ੍ਤਿਧਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਵੱਲ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਮਜਬੂਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਸਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਚ੍ਛਤਿ ਸ਼੍ਰਮਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਦਭਙ੍ਗੁਰਾ । ਰੋਦਿਤ੍ਯ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਹृਦਯਾ ਪਰਾਕ੍ਰਨ੍ਦਤਿ ਤਾਪਿਤਾ
ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਵਿੱਚ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਵਾਂਗ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ; ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਪ੍ਸਰਾਸ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਗਰੇ ਨਾਗੀ ਪਾਤਾਲਕੋਟਰੇ । ਅਸੁਰੀ ਦੈਤ੍ਯਵਿਵਰੇ ਨਰਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਸੁਧਾਤਲੇ
ਅਪਸਰਾ ਸੁਰਗ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਨਾਗਣੀ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਅਸੁਰੀ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਉਪਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਾਰੇ ਵਾਨਰੀ ਵਨਕੋਟਰੇ । ਸਿਂਹੀ ਗਿਰੀਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਿਖਰੇ ਕਿਨ੍ਨਰੀ ਕੁਲਪਰ੍ਵਤੇ
ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਵਾਨਰੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਸਿੰਹਣੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਤੇ ਕਿਨਨਰੀ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀ ਦੇਵਗਿਰੌ ਵ੍ਯਾਲੀ ਚਾਵਨਿਗਰ੍ਤਕੇ । ਲਤਾ ਤਰੌ ਖਗੀ ਨੀਡੇ ਵੀਰੁਤ੍ ਸਾਨੌ ਵਨੇ ਮृਗੀ
ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਧਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਸੱਪ-ਔਰਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਬੇਲ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ, ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਘੋਂਸਲੇ ਵਿੱਚ, ਬੂਟੀ ਟੀਲੇ 'ਤੇ, ਤੇ ਹਿਰਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇਤੇ ਨਾਰਾਯਣੋ ऽਮ੍ਭੋਧੌ ਧ੍ਯਾਨੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੇ ऽਬ੍ਜਜਃ । ਕਾਨ੍ਤਾਸਖੋ ਹਰਸ਼੍ ਸ਼ੈਲੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸੁਰਵਰੋ ਹਰਿਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਰਿ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਦਿਨਂ ਕਰੋਤਿ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਂਸ਼ੁਰ੍ ਵਰ੍षਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਧਰੋ ਜਲਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਰਜਨੀਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਧਤ੍ਤੇ ਨੀਰਂ ਮਹੋਦਧਿਃ
ਤਿੱਖੇ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਦਿਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਦ ਰਾਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਣੀ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ।
ऋਤੁਚਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਹਤਿ ਸਹਕਾਲਰ੍ਕ੍ਸ਼ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਦਿਨਰਾਤ੍ਰਿਤਯੋਦੇਤਿ ਤੇਜਸ੍ਤਿਮਿਰਤਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਚਾਨਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਹਨੇਰਾ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਬੀਜਰਸੋਲ੍ਲਾਸਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪਾषਾਣਮੌਨਿਨੀ । ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨਦੀ ਰਸਵਹਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕੁਸੁਮਵਿਸ੍ਤृਤਿਃ
ਕਦੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਚੁੱਪੀ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਦੀ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਫੁੱਲ ਵਿਆਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਫਲਾਵਲੀਪਾਕਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਾਥੋ ऽਨਲਾਦਿਭਿਃ । ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਛੈਤ੍ਯਂ ਹਿਮੇਨ੍ਦ੍ਵਾਦਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਖਾਦਿ ਨਕਿਞ੍ਚਨ
ਕਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਅੱਗ ਆਦਿ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਹਿਮ ਦਾ ਚੈਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਉਜ੍ਜ੍ਵਲਿਤਾਕਾਰਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕृष੍ਣਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਿਤਾ । ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨੀਲਾਥ ਹਰਿਤਾ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਅਗ੍ਨਿਃ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਮਹੀ
ਕਦੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਕਾਲੀ, ਕਦੇ ਚਿੱਟੀ। ਕਦੇ ਨੀਲੀ ਜਾਂ ਹਰੀ, ਕਦੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਤਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਵਾਦ੍ ਏਕਰੂਪੈਵ ਖਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਚ੍ਛੈਵ ਸਾ ਪਰਾ
ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ ਚਿਨੋਤਿ ਯਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯੇਨ ਯਤ੍ਰ ਯਥਾ ਯਦਾ । ਤਤ੍ ਤਥਾਸ਼ੁ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਰਯਾਦ੍ ਵੀਚ੍ਯਾਦਿਤਾ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਚੇਤਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ, ਜਿਸ ਨੇ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਦੋਂ ਰੂਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੋ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਜਲਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਲਹਿਰ ਉਠਦੀ ਹੈ।
ਹਂਸੀ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੀ ਬਕੀ ਕਾਕੀ ਸਰਸੀਸਾਰਸੀ ਵृਕੀ । ਪਿਕੀ ਬਲਾਕਾ ਹਰਿਣੀ ਵਾਨਰੀ ਕਰਿਣੀ ਸ਼ੁਨੀ
ਹੰਸ, ਕੌਂਜ, ਬਗਲਾ, ਕਾਂ, ਜਲਪੰਛੀ, ਗਿੱਧ, ਕੋਇਲ, ਬਲਾਕ, ਹਿਰਣ, ਬਾਂਦਰ, ਹਾਥੀ, ਕੁੱਤਾ—