ਸ਼ਰੀਰਪਙ੍ਕਜਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨੋਭ੍ਰਮਰਸਮ੍ਭृਤਮ੍ । ਆਸ੍ਵਾਦਯਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਧੁ ਮਤ੍ਤਾ ਚਿਦੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਭੌਰੇ ਵਲੋਂ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚੋਂ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ ਨੂੰ ਚਖਦੀ ਹੈ।
ਸਸੁਰਾਸੁਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਂ ਸਸ਼ੈਲਾਰ੍ਣਵਕਂ ਜਗਤ੍ । ਚਿਤਿ ਸ੍ਥਿਰਂ ਪ੍ਰਵਹਤਿ ਜਲਾਵਰ੍ਤੇ ਤृਣਂ ਯਥਾ
ਚੇਤਨਾ, ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਭਵੇ ਵਿੱਚ ਘਾਸ ਦੀ ਤਿੰਨਕ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚਞ੍ਚਚ੍ਚਿਤ੍ਤਮਯਾਚਾਰਚਾਰਚਞ੍ਚੁਰਚਕ੍ਰਿਕਮ੍ । ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਂ ਚਿਚ੍ਚਕ੍ਰੇ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਿ ਭ੍ਰਮਭਾਜਨਮ੍
ਚੰਚਲ ਮਨ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਭਟਕਣ ਦੀ ਗੇਂਦ ਵਾਂਗ, ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਜੋਂ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਰੂਪੇਣ ਜਘਾਨਾਸੁਰਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਕਾਲੋ ਜਲਦਖਣ੍ਡੇਨ ਸਾਯੁਧੇਨ ਯਥਾਤਪਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਜਥੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਬੱਦਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਤਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵृषਸ਼ੀਤਾਂਸ਼ੁਚਿਹ੍ਨਯਾ । ਗੌਰੀਕਮਲਿਨੀਵਕ੍ਤ੍ਰਪਦ੍ਮषਣ੍ਡਾਲਿਤਾਂ ਗਤਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਚਿੱਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਲਦ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਚਾਨਣ ਵਾਲੇ ਚੰਦ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਕਮਲ-ਮੁਖ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦ੍ਮਾਲਿਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਚਿਦ੍ ਧ੍ਯਾਨਾਧੀਨਮਾਨਸੀਮ੍ । ਤ੍ਰਯੀਨਲਿਨ੍ਯਾਸ੍ ਸਰਸੀਂ ਧਤ੍ਤੇ ਪੈਤਾਮਹੀਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਮਲ-ਸਜੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਚਿੱਤ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣੀਹ ਭੂਰਿਸ਼ਃ । ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਣੀਵ ਤਰੋਰ੍ ਹੇਮ੍ਨਿ ਕੇਯੂਰਾਦਿਕ੍ਰਿਯੇਵ ਵਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਬੇਅੰਤ ਅਜਬ ਅਜਬ ਸਰੀਰ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਤੇ ਪੱਤੇ, ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਗਹਿਣੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ ਸਮਸ੍ਤਸੁਰਾਨੀਕਪਰਿਵਨ੍ਦਿਤਪਾਦਯਾ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਚੂਡਾਮਣਿਤਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਵਾਸਵਲੀਲਯਾ
ਚਿੱਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਤਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੀ ਉੱਚੀ ਪਗੜੀ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ ਸੁਰਾਸੁਰਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੋਦਰਡਮ੍ਬਰੇ । ਪਤਤ੍ਯ੍ ਉਦੇਤਿ ਸਂਯਾਤਿ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੈਵਾਬ੍ਧਿਵਾਰਿਵਤ੍
ਚਿੱਤ, ਦੇਵ ਤੇ ਦੈਤ ਬਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ, ਕਦੇ ਡਿੱਗਦਾ, ਕਦੇ ਉਠਦਾ, ਕਦੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕਾ ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਕਮ੍ ਏਵਾਭਾਸਂ ਵਿਤਨ੍ਵਤੀ । ਵਿਕਾਸਯਤਿ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਭੂਤਸਤ੍ਤਾਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀਮ੍
ਚਿੱਤ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ, ਚੌਂਹ ਪਾਸੇ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕੁਮੁਦਨੀ ਵਾਂਗ ਖਿੜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਚਿਦ੍ਦਰ੍ਪਣਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਮ੍ । ਗृਹ੍ਣਾਤ੍ਯ੍ ਅਨੁਗ੍ਰਹੇਣਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਵਗਰ੍ਭਮ੍ ਇਵ ਗਰ੍ਭਿਣੀ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਦਰਪਣ ਵਾਂਗ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿਮ ਨਾਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਭੂਤਾਨਾਂ ਮਣ੍ਡਲਾਨਿ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਭੂਤੀਕਰੋਤਿ ਵਾਰਿਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਸਮੁਦ੍ਰਤ੍ਵਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧੇਃ
ਚਿੱਤ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਂਗ, ਚੌਦਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੋਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਲੋਕਕੁਸੁਮਾ ਘਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪਲ੍ਲਵਾ । ਵ੍ਯੋਮਕੇਦਾਰਿਕਾਰੂਢਾ ਸਤ੍ਤੌਘਫਲਸ਼ਾਲਿਨੀ
ਉਹ ਅਜੀਬ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਭਾਰੀ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਸਮਾਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਜੀਵਜਾਲਰਜਃਪੁਞ੍ਜਾ ਵਾਸਨਾਰਸਰਞ੍ਜਿਤਾ । ਸਂਵੇਦਨਤ੍ਵਗ੍ਵਲਿਤਾ ਚਿਤ੍ਰੇਹਾਕਲਿਕਾਕੁਲਾ
ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਦੀ ਧੂੜ ਦਾ ਢੇਰ ਹੈ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ, ਅਹਿਸਾਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਤੀਤਾਸਙ੍ਖ੍ਯਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਕੇਸਰੋਜ੍ਜ੍ਵਲਰੂਪਿਣੀ । ਅਨਾਰਤਸ੍ਪਨ੍ਦਮਹਾਵਿਲਾਸੋਲ੍ਲਾਸਹਾਸਿਨੀ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਅਣਗਣੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਖੇਡ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਪਰ੍ਵਪਰੁषਾ ਜਡਸ਼ੈਲਾਦਿਗੁਮ੍ਫਿਤਾ । ਵਿਹਗਗ੍ਰਨ੍ਥਿਵਲਿਤਾ ਮੂਲਾਗ੍ਰਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮਾਂ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਖੜਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੜ ਪਹਾੜਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਗੰਢਾਂ ਨਾਲ ਲਪਟੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਮੂਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਚਿਲ੍ਲਤੇਯਂ ਵਿਕਸਿਤਾ ਪੇਲਵਂ ਸਦਸਦ੍ਵਪੁਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਦृਸ਼੍ਯਕੁਸੁਮਂ ਪਰਾਮਰ੍ਸ਼ਾਸਹਂ ਬਹੁ
ਇਹ ਚਿੱਤ ਦੀ ਬੇਲ ਖਿੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਇਆ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚ ਅਜੀਬ ਅਜੀਬ ਧਿਆਨ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਫੜਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਅਨਯੇਹ ਹਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਚ੍ਛਾਯਾਚ੍ਛਾਪਿ ਵਿਜਨ੍ਯਤੇ । ਮਨ੍ਯਤੇ ਤਨ੍ਯਤੇ ਵਸ੍ਤੁ ਗੀਯਤੇ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ऽਪਿ ਚ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਸਿਰਫ ਛਾਂ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੋਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਹਾਚਿਤਾਨਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਾਸਨ੍ਤੇ ਭਾਸ੍ਕਰਾਦਯਃ । ਦੇਹਾਸ੍ ਸ੍ਵਦਨ੍ਤੇ ਚ ਮਿਥਸ੍ ਤ੍ਵਨ੍ਮਚ੍ਚਿਜ੍ਜਡਵਿਭ੍ਰਮੈਃ
ਮਹਾਂ ਚਿੱਤ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਤੇ ਜੜਤਾ ਦੀ ਭਟਕਣ ਰਾਹੀਂ, ਤੇਰਾ, ਮੇਰਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ, ਸੁਖ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਤਤਾਵਰ੍ਤਵਰ੍ਤਨ੍ਯਾ ਚਿਦ੍ਵਾਤ੍ਯੇਯਂ ਪ੍ਰਨृਤ੍ਯਤਿ । ਜਗਜ੍ਜਾਲਰਜੋਲੇਖਾ ਤਤ੍ਸਤ੍ਤਾ ਦृਸ਼੍ਯਦੇਹਿਨੀ
ਇਹ ਚਿੱਤ ਦੀ ਹਵਾ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਈ, ਨੱਚਦੀ ਹੈ; ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਜਾਲ ਸਿਰਫ ਧੂੜ ਦੀ ਲਕੀਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਅੱਖੀਂ ਦਿੱਸਦੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਦਾਰਮ੍ਭਮ੍ ਇਮਂ ਪ੍ਰਕਟਯਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਦੀਪਕਸ਼ਿਖਾ ਦੀਪੋ ਵਰ੍ਣਸ਼੍ਰਿਯਂ ਯਥਾ
ਚਿੱਤ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬੇ ਵਿਮਲੇ ਸ਼ਸ਼ਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਙ੍ਗਮਮ੍ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਜਗਦ੍ਗਤਾ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸਾਫ ਚਿੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ।
ਚਿਦ੍ਰਸਾਯਨਸੇਕੇਨ ਪਦਾਰ੍ਥਪਟਲਾਵਲੀ । ਰੂਪਮ੍ ਏਤਿ ਫਲਂ ਚੈਵ ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਸਿਕ੍ਤੇਵ ਸਲ੍ਲਤਾ
ਚਿੱਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਹੋਣ ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਰੂਪ ਤੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਲਤਾ ਹਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਛਾਯਯੈਵ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਾਡ੍ਯਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਉਦੇਤਿ ਵਾ । ਸ਼ਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਗृਹਸ੍ਯੇਵ ਤਮਸ੍ ਤ੍ਵਿषਾ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਮੰਦਾ ਪਾਸ ਜਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਚ੍ਚਮਤ੍ਕृਤਯੋ ਦੇਹੇ ਨ ਭਵੇਯੁਰ੍ ਇਮਾ ਯਦਿ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਦੇਹਾਸ੍ ਤਤ੍ ਕੇ ਤੇ ਕਾਨ੍ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਯੁਃ ਕਿਮਾਕृਤੀਨ੍
ਜੇ ਇਹ ਚਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਕੀ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੂਪਾਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ?
ਚਿਦਾਲੋਕਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ਼ਿਸ਼ੁਧਾਰਿਣੀ । ਕ੍ਰਿਯਾਕੁਲਵਧੂਰ੍ ਦੇਹਗੇਹੇ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਚਞ੍ਚਲਾ
ਇਸ ਚਿੱਤ ਦੀ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਚੰਚਲ ਵਧੂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਚਿਦਾਲੋਕਂ ਵਿਨਾ ਕਸ੍ਯ ਰਸਨਾਗ੍ਰੇ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ । ਕਥਂ ਕਦਾ ਪ੍ਰਕਟਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਕੀਦृਕ੍ ਚ ਵਾ ਰਸਃ
ਚਿੱਤ ਦੀ ਚਾਨਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜੀਭ ਦੇ ਆਗੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੁਆਦ ਵੀ, ਕਿਵੇਂ ਜਾਹਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸੁਆਦ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਸੁਸ੍ਕਨ੍ਧਸ੍ ਸ੍ਵਙ੍ਗਸ਼ਾਖੋ ऽਪਿ ਕੁਨ੍ਤਲਾਲਿਵृਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਚਿਨ੍ਮਞ੍ਜਰੀਂ ਵਿਨਾ ਦੇਹਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਕ ਇਵ ਰਾਜਤੇ
ਜੇਕਰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹੱਥ-ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਫੈਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਟਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਚਮਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵਰ੍ਧਤੇ ऽਭਿਲषਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਤਿ ਚਿਚ੍ ਚਰਾਚਰਕਾਰਿਣੀ । ਚਿਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਤੀਤਰਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਂਦੀ ਹੈ—ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸਭ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਥ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਸੁਧਾਸ੍ਯਨ੍ਦਾਚ੍ਛਯਾ ਗਿਰਾ । ਪੁਨਃ ਪृष੍ਟੋ ਮਯਾ ਰਾਮ ਵਿਨਯਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਰਾਮ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ।