ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੇ ਚਿਤ੍ਖਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵੇਤਰਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਜਗਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਇਹਾਦਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਿੱਤ ਦੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ।
ਯਤੋ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਚ੍ ਚੇਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਤੋ ऽਖਿਲਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਚੇਤ੍ਯਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਂ ਸਜ੍ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੋ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਚਿੱਤ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਘਟਪਟਾਦਿਕਮ੍ । ਸਰ੍ਗਾਦਾਵ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਗੋ ऽਯਂ ਤਥਾ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਮਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਘੜਾ, ਕਪੜਾ ਆਦਿ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਚਿੱਤ ਦੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਹੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਵਿਤ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਤ੍ਵਾਦ੍ ऋਤੇ ऽਨ੍ਯਤ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪਤ੍ਤਨੇ । ਯਥਾ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਤਥਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਐਸੇ ਹੀ, ਤਿੰਨੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਨ ਦृਸ਼ੋ ਯੇ ਯੇ ਭਾਵਾਭਾਵਾਃ ਕਿਲਾਗਮਾਃ । ਸਦੇਸ਼ਕਾਲਚਿਤ੍ਤਾਸ੍ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਮਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੇ ਖਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ।
ਸ ਏष ਦੇਵਃ ਕਥਿਤੋ ਯਃ ਪਰਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਯਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਯੋ ऽਹਮ੍ ਅਸ਼ੇषਂ ਵਾ ਜਗਦ੍ ਏਵ ਚ ਯੋ ऽਖਿਲਮ੍
ਇਹੀ ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਭੂਤਜਾਤਸ੍ਯ ਜਗਤੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤੇ ਮਮ । ਦੇਹੋ ਹਿ ਚੇਤਨਾਕਾਸ਼ਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮੈਵ ਨੇਤਰਤ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ—ਸਰੀਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪੁਰੇ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚਿਦ੍ਵ੍ਯੋਮਤੋ ऽਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਯਥਾਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ । ਤਥੇਹ ਸਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਥਮੈਕਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਮੁਨੇ ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਰੂਪਮ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍
ਸੋਚ ਵਿਚ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ, ਸਰੀਰ ਚਿੱਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਪਰਮਾਕਾਸ਼ ਏष ਦੇਵਃ ਪਰਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਕੇਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ—ਇਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਤਤ੍ਪੂਜਨਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਯਤੇ । ਸ ਦੇਵਸ੍ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ ਸਰ੍ਵਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਇਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਅਬਹਿਸ੍ਸਾਧਨਾਸਾਧ੍ਯਂ ਸੁਖਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਵਾਪ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਣਾਵਟੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਜਾਂ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਅਟੁੱਟ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤੇਨੇਦਂ ਤਵ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ । ਨਾਸਿ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨੇ ਯੋਗ੍ਯਃ ਪੁष੍ਪਧੂਪਮਯੇ ਮਹਾਨ੍
ਤੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯੁਤ੍ਪਨ੍ਨਧਿਯੋ ਯੇ ਹਿ ਬਾਲਾਃ ਪੇਲਵਚੇਤਸਃ । ਕृਤ੍ਰਿਮਾਰ੍ਚਾਮਯਂ ਤੇषਾਂ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਣਸਿੱਖੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਣਾਵਟੀ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗਨ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਤੈਸ਼੍ ਚ ਦੀਪੈਸ਼੍ ਚ ਪੁष੍ਪਾਦ੍ਯੈਃ ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਕਲ੍ਪਿਤੈਰ੍ ਦੇਵਮ੍ ਆਕਾਰੇ ਕਲ੍ਪਿਤਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਉਹ ਸੁਗੰਧ, ਚਾਵਲ, ਦੀਵੇ ਤੇ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਰੂਪ ਤੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਖਿਆਲ ਹੀ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕृਤੈਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰਮੈਰ੍ ਅਰ੍ਚਨਮ੍ ਆਦृਤਾਃ । ਬਾਲਾਸ੍ ਸਨ੍ਤਾਪਮ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁष੍ਪਧੂਪਲਵਾਰ੍ਚਨੈਃ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕृਤੈਰ੍ ਅਰ੍ਥੈਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਂ ਮੁਧਾ । ਯਤਃ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਮਿਥ੍ਯਾਤ੍ਮ ਫਲਮ੍ ਅਤ੍ਰਾਰ੍ਪਯਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬਣਾਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਧੂਪਾਰ੍ਚਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਬਾਲਬੁਦ੍ਧਿषੁ । ਯਤ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਭਵਾਦृਸ਼ੇ ऽਯੋਗ੍ਯਮ੍ ਅਰ੍ਚਨਂ ਤਦ੍ ਵਦਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂਪ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਜਨ ਲਈ ਜੋ ਪੂਜਾ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅਸ੍ਮਦਾਦਿਸ੍ ਤੁ ਨੋ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦੇਵੋ ਮਤਿਮਤਾਂ ਵਰ । ਦੇਵਸ੍ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਾਧਾਰਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮੈਵ ਨੇਤਰਃ
ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਦੇਵਤਾ ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ ਸਰ੍ਵਪਦਾਤੀਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾਤਿਗਃ । ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਲਿਤੋ ਨ ਸਰ੍ਵੀ ਨ ਚ ਸਾਰ੍ਵਿਕਃ
ਸ਼ਿਵ ਸਭ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਉੱਤਰਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦਾ।
ਦਿਕ੍ਕਾਲਾਦ੍ਯਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਪ੍ਰਕਾਰਕृਤ੍ । ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ ਅਮਲੋ ਦੇਵ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਮੁਨੇ
ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਰੂਹ ਚਿੱਤ ਹੀ ਹੈ, ਉਹੀ 'ਦੇਵਤਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸਂਵਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਕਲਾਤੀਤਾ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਿਤਾ । ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤਾਪ੍ਰਦਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਤਾਪਹਾਰਿਣੀ
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੈ, ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਦਸਤੋਰ੍ ਮਧ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਦੇਵ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਪਰਾਭਿਖ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸਦ੍ ੴ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਅਸਤੀ ਤੇ ਨਾਸਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਦੇਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੇ ਅਪਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ 'ਸਤ' ਅਤੇ 'ਓਮ' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸਤ੍ਤਾਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮਤਾਂ ਗਤਮ੍ । ਮਹਾਚਿਦ੍ ਇਤਿ ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ-ਸਰੂਪਤਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ 'ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ 'ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁ ਲਤਾਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਥਾ ਰਸਃ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਰੂਪੇਣ ਮਹਾਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਪਿ ਚ
ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਸ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਰੂਪਤਾ' ਤੇ 'ਵੱਡੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਆਤਮਾ' ਵਜੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾ ਯਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਵਾਨਘ । ਯਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਯਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗਣੇषੁ ਚ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰ, ਅਤੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰ—
ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਨ੍ ਮਮੇਦਂ ਚ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਯਜ੍ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ । ਤਦ੍ ਦੇਵ ਇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾ ਵਿਦੁਰ੍ ਉਤ੍ਤਮਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਸਾਰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ 'ਦੇਵ' ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਪਾਦਪਾਣ੍ਯਾਦਿਮਾਨ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਯੋ ਵਾ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ । ਸ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ ऋਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਿਂਸਾਰਃ ਕਿਲ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ, ਪੈਰ ਆਦਿ ਹਨ, ਜੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪੁਰਨਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ।
ਨ ਸ ਦੂਰੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਸ੍ ਸ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ । ਸ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਦਾ ਦੇਹੇ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਚ ਖੇ ਤਥਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਉਹ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਔਖਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸ ਕਰੋਤਿ ਸ ਚਾਸ਼੍ਨਾਤਿ ਸ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਚ । ਸ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਤਿ ਸਂਵੇਤ੍ਤਾ ਸੋ ऽਙ੍ਗਾਨ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤੇ
ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸੋ ऽਸ੍ਯਾਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਚੇष੍ਟਾਯਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਯਾਂ ਚ ਤਦ੍ਵਸ਼ਾਤ੍ । ਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਨਿਬਦ੍ਧਾਯਾਂ ਪੁਰ੍ਯਾਮ੍ ਅਙ੍ਗਪੁਰੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸ ਅਜੀਬ ਚਲਣ ਅਤੇ ਚਾਨਣ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।