ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਨਾਸ਼ੋਤ੍ਕੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ਯੌ ਨ ਕਦਾਚਨ । ਸੁਖਦੁਃਖਦਸ਼ੇ ਰਾਮ ਤਡਿਤ੍ਪ੍ਰਸਰਭਙ੍ਗੁਰੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਚਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਛਣਕ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇ ਵਿਰਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ ਸੁਵਿਵਿਕ੍ਤਾ ਭਵਾਦृਸ਼ਃ । ਪੁਰੁषਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਾਨ੍ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਨ੍ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ੈਕਭਾਗਿਨਃ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਰਕਤ ਹਨ, ਇਕੱਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਰਾਮਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਜਾਣ; ਉਹ ਹੀ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ ਹਨ।
ਵਿਵੇਕਂ ਪਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗਤਃ । ਸਂਸਾਰਸਰਿਤਂ ਘੋਰਾਮ੍ ਇਮਾਮ੍ ਆਪਦਮ੍ ਉਤ੍ਤਰੇਤ੍
ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਤੇ ਵਿਰਕਤੀ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦਰਿਆ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨ ਸ੍ਵਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੁ ਸਂਸਾਰਮਾਯਾਸ੍ਵ੍ ਇਹ ਵਿਜਾਨਤਾ । ਵਿषਮੂਰ੍ਛਨਸਮ੍ਮੋਹਦਾਯਿਨੀषੁ ਵਿਵੇਕਿਨਾ
ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਮੱਤ ਭੁੱਲਣ ਤੇ ਗੁੰਝਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਮ੍ ਇਮਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਯਸ੍ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਵਹੇਲਯਾ । ਜ੍ਵਲਿਤਸ੍ਯ ਗृਹਸ੍ਯੋਚ੍ਚੈਸ਼੍ ਸ਼ੇਤੇ ਤਾਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸੋ ऽਨ੍ਤਰੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਬੇਪਰਵਾਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਲੱਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝੋ।
ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਪਦਂ ਸ਼ੇਮੁषੀਲਭ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਤ੍ਰ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦਰਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਇਹ ਸਿਆਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਦ੍ ਵਿਚਾਰੇਣ ਦੋषਃ ਕੋ ਭਵਤਾਂ ਭਵੇਤ੍ । ਅਸ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਭਵਿष੍ਯਥ ਭਵਾਰ੍ਣਵਾਤ੍
ਜੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਵੋਗੇ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯੇਹ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋਪਾਯਵਿਚਾਰਣੇ । ਯਦਾ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਤਦਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਭਾਗੀ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਛੁਟਕਾਰਾ ਲੈਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਖੋਜ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਪਾਯਿ ਨਿਰਾਸ਼ਙ੍ਕਂ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਵਿਗਤਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਨ ਵਿਨਾ ਕੇਵਲੀਭਾਵਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡੋਲ੍ਹੇ, ਨਿਰਭੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇਕੱਲਾਪਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਵ੍ ਉਤ੍ਤਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਨ ਕ੍ਲੇਸ਼ ਉਪਯੁਜ੍ਯਤੇ । ਨ ਮਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਉਪਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨ ਧਨਾਨਿ ਨ ਬਨ੍ਧਵਃ
ਉਸ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਦੋਸਤ, ਨਾ ਧਨ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਹਸ੍ਤਪਾਦਚਲਨਂ ਨ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਸਙ੍ਗਮਃ । ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਤਿਸ਼ਯਸਾਧ੍ਯੋ ਵਾ ਨ ਤੀਰ੍ਥਾਯਤਨਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਨਾ ਤਾਂ ਹੱਥ ਪੈਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ, ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਤੀਰਥ ਅਡਾਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ।
ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੈਕਸਾਧ੍ਯੇਨ ਵਾਸਨੈਕਾਰ੍ਥਕਰ੍ਮਣਾ । ਕੇਵਲਂ ਤਨ੍ ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਜਯੇਨਾਸਾਦ੍ਯਤੇ ਪਦਮ੍
ਉਹ ਦਰਜਾ ਸਿਰਫ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਕੋ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਮਾਤ੍ਰਸਾਧ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਿਚਾਰੈਕਾਨ੍ਤਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਤ੍ਯਜਤਾ ਦੁਃਖਜਾਲਾਨਿ ਨਰੇਣ ਤਦ੍ ਅਵਾਪ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਝੀ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਖਸੇਵ੍ਯਾਸਨਸ੍ਥੇਨ ਤਦ੍ ਵਿਚਾਰਯਤਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਚ ਭੂਯੋ ऽਭਿਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਕਾਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਨਾ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਹੋਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸਮਸ੍ਤਸੁਖਾਸਾਰਸੀਮਾਨ੍ਤਂ ਸਾਧਵੋ ਵਿਦੁਃ । ਤਦ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦਂ ਪਰਮ੍ ਆਹੂ ਰਸਾਯਨਮ੍
ਸਾਰੇ ਸੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਭਲੇ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਅਤੁੱਲ, ਸਰਬੋਤਮ ਧਾਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਨੁष੍ਯਯੋਰ੍ ਦ੍ਵਯੋਃ । ਸੁਖਂ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਲਿਲਂ ਮृਗਤृष੍ਣਾਸ੍ਵ੍ ਇਵੈਤਯੋਃ
ਸੁਰਗ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਤੋ ਮਨੋਜਯਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ਮਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषਸਾਧਨਃ । ਅਨਨ੍ਤਸ਼ਮਸਮ੍ਭੋਗਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਨਨ੍ਦ ਆਪ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਨ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਤਾ ਗਚ੍ਛਤਾ ਚੈਵ ਭ੍ਰਮਤਾ ਪਤਤਾ ਤਥਾ । ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਦਾਨਵੇਨਾਪਿ ਦੇਵੇਨ ਪੁਰੁषੇਣ ਵਾ
ਜੀਉਂਦੇ, ਤੁਰਦੇ, ਭਟਕਦੇ ਜਾਂ ਡਿੱਗਦੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਰਾਖਸ ਹੋਵੇ, ਦਾਨਵ, ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ—
ਮਨਃਪ੍ਰਸ਼ਮਨੋਦ੍ਭੂਤਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍ । ਵਿਕਾਸਿਸ਼ਮਪੁष੍ਪਸ੍ਯ ਵਿਵੇਕੋਚ੍ਚਤਰੋਃ ਫਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੇਣਾਪਿ ਕਾਰ੍ਯਵृਨ੍ਦਮ੍ ਅਚਿਨ੍ਵਤਾ । ਭਾਨੁਨੇਵਾਮ੍ਬਰਸ੍ਥੇਨ ਨੋਜ੍ਝ੍ਯਤੇ ਨ ਚ ਵਾਞ੍ਛ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਕੰਮ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ।
ਮਨਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਤ੍ਯਚ੍ਛਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਗਤਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਅਨੀਹਂ ਵਿਗਤਾਭੀष੍ਟਂ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ ਨੋਜ੍ਝਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਾਫ, ਆਰਾਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਲੋੜ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਾਰੇ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਾਨ੍ ਇਮਾਞ੍ ਸ਼ृਣੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਯੇषਾਮ੍ ਏਕਤਮਾਸਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਾਰੇ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਤੇ
ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨਾਲ ਲਗਨ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਃਖਦੋषਦਸ਼ਾ ਦੀਰ੍ਘਾ ਸਂਸਾਰਮਰੁਮਣ੍ਡਲੀ । ਜਨ੍ਤੋਸ਼੍ ਸ਼ੀਤਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ਼ੀਤਲੇਨ ਸ਼ਮਾਮ੍ਬੁਨਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੰਮੀ ਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੀ ਰੇਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਲਈ ਠੰਢਕ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਮੇਨਾਸਾਦ੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸ਼੍ ਸ਼ਮੋ ਹਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਸ਼ਮਸ਼੍ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ਮਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਮੋ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਨਿਵਾਰਣਮ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਮੰਗਲ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਸੁੱਕੂਨ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਂਸਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਤृਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੀਤਲਾਚ੍ਛਤਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ਼ਮਤੋषਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਮਿਤ੍ਰਤਾਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਦੋਸਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਮਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਾ ਯੇषਾਮ੍ ਆਸ਼ਯਸ੍ ਸਮਲਙ੍ਕृਤਃ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੀਨਾਮ੍ ਇਵੋਦੇਤਿ ਤੇषਾਂ ਪਰਮਸ਼ੁਦ੍ਧਤਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚੋਂ।
ਹृਤ੍ਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਕੋਸ਼ੇषੁ ਯੇषਾਂ ਸ਼ਮਕੁਸ਼ੇਸ਼ਯਮ੍ । ਸਤਾਂ ਵਿਕਸਿਤਂ ਤੇ ਹਿ ਦ੍ਵਿਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਾਸ੍ ਸਮਾ ਹਰੇਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਕਮਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਦੋ ਖਿਲੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦਿਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਤਜਨਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਮਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ ਸ਼ੋਭਤੇ ਯੇषਾਂ ਮੁਖੇਨ੍ਦਾਵ੍ ਅਕਲਙ੍ਕਿਤੇ । ਤੇ ऽਮੀ ਕੁਲੇਨ੍ਦਵੋ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਸ੍ ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦਵਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਦਾਗ ਦੇ, ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਵੰਦਨਯੋਗ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਹਣੇਪਣ ਵਿਚ ਚੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੋਦਰਵਰ੍ਤਿਨ੍ਯੋ ਨਾਨਨ੍ਦਾਯ ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਸਮ੍ਪਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਯਥਾ ਸ਼ਮਵਿਭੂਤਯਃ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਜਾਂ ਜਾਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰਾਜ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਯਾਨਿ ਦੁਃਖਾਨਿ ਯਾਸ੍ ਤृष੍ਣਾ ਦੁਸ੍ਸਹਾ ਯੇ ਦੁਰਾਧਯਃ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਚੇਤਸ੍ਸੁ ਤਮੋ ऽਰ੍ਕੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਜੋ ਵੀ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਵੀ ਲਾਲਚ, ਜੋ ਵੀ ਔਖੇ ਕਲੇਸ਼ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਅੰਧੇਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਸਾਹਮਣੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।