ਸਕਲਦੁਃਖਭਯਾਪਹਰ ਪ੍ਰਭੋ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਪੀਹ ਮਯਾਸਿ ਨ ਚੇਤਸਾ । ਵਰਦ ਵੀਰ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਵਿਸ੍ਮृਤਸ੍ ਸੁਖਮ੍ ਅਤੋ ਨਿਵਸਾਮਿ ਭਵਾਨ੍ ਇਵ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜੇਕਰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦਾ, ਹੇ ਦਾਤਾ, ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋਵੋ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਮੁਨੌ ਦਿਵਸੋ ਜਗਾਮ ਸਾਯਨ੍ਤਨਾਯ ਵਿਧਯੇ ऽਸ੍ਤਮ੍ ਇਨੋ ਜਗਾਮ । ਸ੍ਨਾਤੁਂ ਸਭਾ ਕृਤਨਮਸ੍ਕਰਣਾ ਜਗਾਮ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ਰਵਿਕਰੈਸ਼੍ ਚ ਸਹਾਜਗਾਮ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਉਥੇ ਸੀ, ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਈ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਮਲਕਦੇ ਹੋਏ, ਚਲੀ ਗਈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਤ੍ਰਾਸੌ ਗੌਰੀ ਭਗਵਤੀ ਗਿਰਮ੍ । ਮਾਮ੍ ਉਵਾਚ ਜਗਨ੍ਮਾਤਾ ਮਾਤੇਵ ਤਨਯਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੌਰੀ, ਭਗਵਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰੀ। ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ, ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁੱਤ ਨੂੰ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਭਗਵਨ੍ ਭਵਤਾ ਬ੍ਰੂਹਿ ਭੂਰਿਸੌਭਾਗ੍ਯਭਾਗਿਨੀ । ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮਾ ਕ੍ਵ ਕृਤਾਰੁਨ੍ਧਤੀ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ, ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਅਰੁੰਧਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਾਨਯ ਤਾਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ ਮਚ੍ਛ੍ਰਮਾਪਹਾਤ੍ । ਤਯਾ ਸਹ ਕਥਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਏਕਵਯਸ੍ਯਯਾ
ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਲਿਆਓ, ਤਾਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਮਯਾ ਸਾ ਗृਹਿਣੀ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਗਤ੍ਵੋਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਤਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਸਮਾਨੀਤਾ ਸਮਾਸ਼ਯਾ
ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਆਪ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਆਇਆ।
ਅਰੁਨ੍ਧਤ੍ਯਾ ਸਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਲਲਨਾਚਾਰਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ । ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯੈਕਪਰਾ ਗੌਰੀ ਬਭੂਵ ਪਰਿਨਿਰ੍ਵृਤਾ
ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਲੜਕੀ ਦੀ ਰੀਤ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਖੋਟ ਦੇ ਨਿਭਾਈ। ਗੌਰੀ ਆਪਣੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਅਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਰਾਮ ਚਿਨ੍ਤਿਤਵਾਨ੍ ਇਦਮ੍ । ਅਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ਼੍ ਚ ਲਬ੍ਧੋ ऽਯਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਮਯਾ
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ: ਇਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਕਮ੍ ਏਨਂ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍ । ਪਰਿਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਸਨ੍ਦੇਹਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਭੂषਿਤਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਕਿਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂ — ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਿਆਨ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦਮਾ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ — ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਬਾਰੇ?
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸ ਗੁਰੁਰ੍ ਇਦਂ ਪृष੍ਟੋ ਮਯਾਨਘ । ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮੌਲਿਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ; ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਚੰਦਮਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।
ਭਗਵਨ੍ ਭੂਤਭਵ੍ਯੇਸ਼ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣ । ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੇਨੇਦਂ ਮੇ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤਂ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ — ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਹੌਸਲਾ ਜਾਗਿਆ ਹੈ।
ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦੇਵ ਯਦ੍ ਅਹਂ ਤਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਮੇ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤੋਦ੍ਵੇਗਮ੍ ਅਨਾਮਯ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਕਰਂ ਸਰ੍ਵਕਲ੍ਯਾਣਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਵਿਧਾਨਂ ਮੇ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਚੰਗੀਅਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਰਮ੍ ਇਦਂ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਦਾਮਿ ਮੁਚ੍ਯਸੇ ਯੇਨ ਕृਤੇਨ ਸਕृਦ੍ ਏਵ ਹਿ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਵੇਤ੍ਸਿ ਮਹਾਦੇਵੋ ਦੇਵਃ ਕਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਜ । ਨ ਦੇਵਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਚ ਦੇਵਸ੍ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ
ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮਹਾਂਦੇਵ ਕੌਣ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਨ ਦੇਵਃ ਕਮਲੋਦ੍ਭੂਤੋ ਨ ਦੇਵਸ੍ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਨ ਦੇਵਃ ਪਵਨੋ ਨਾਰ੍ਕੋ ਨਾਨਲੋ ਨ ਨਿਸ਼ਾਕਰਃ
ਕਮਲ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਤਿੰਨ ਦਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ; ਨਾ ਪਵਨ, ਨਾ ਸੂਰਜ, ਨਾ ਅੱਗ, ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ — ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਵਨਿਪੋ ਨਾਹਂ ਨ ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਨ ਦੇਵੋ ਦੇਹਰੂਪੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਦੇਵਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਰੂਪਧृਤ੍
ਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਾ ਰਾਜਾ, ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਤੂੰ — ਹੇ ਉੱਤਮ ਦਵਿਜ — ਕੋਈ ਵੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਹੀਂ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ।
ਨ ਦੇਵਃ ਕਲਨਾਰੂਪੀ ਨਾਪਿ ਦੇਵੋ ਭਵੇਨ੍ ਮਤਿਃ । ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਦੇਵ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਿਸੇ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੋਈ ਸੋਚ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਉਹ ਅਜਾਣ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕੁਦਰਤੀ ਚੇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮ੍ ਇਤਿ ਵਸ੍ਤੁਨਿ ਤਤ੍ ਕੁਤਃ । ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਚਿਚ੍ਛਿਵਂ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਰੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ — ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ — ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨ, ਸ਼ਿਵ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ ਏਵ ਦੇਵਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਕਥ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ । ਤਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਤਿ ਯਤਸ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਤ੍ਤਾਸਤ੍ਤਾਤ੍ਮਰੂਪਧृਤ੍
ਇਸੇ ਨੂੰ 'ਦੇਵ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਚਾਹੇ ਵਜੂਦ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੀ ਹੀ ਅਸਲ ਤੋਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਤਸ਼ਿਵਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮ੍ ਆਕਾਰਾਦ੍ਯਰ੍ਚਨਂ ਕृਤਮ੍ । ਯੋਜਨਾਧ੍ਵਨ੍ਯ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਧ੍ਵਾ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਉਹ ਰੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਛੋਟਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਯਤ੍ਤਾਦਿਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਰੁਦ੍ਰਾਦੇਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍ । ਅਕृਤ੍ਰਿਮਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਫਲਮ੍ ਆਨਨ੍ਦ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਪ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਫਲ ਨਿਰਮਲ, ਆਦਿ-ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।
ਅਕृਤ੍ਰਿਮਫਲਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਃ ਕृਤ੍ਰਿਮਫਲਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਸ ਤ੍ਯਕ੍ਤਮਨ੍ਦਾਰਵਨਃ ਕਾਰਞ੍ਜਂ ਯਾਤਿ ਕਾਨਨਮ੍
ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਫਲ ਛੱਡ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਫਲ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੰਦਾਰਾ ਦੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਰੰਜਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਬੋਧਸ੍ ਸਾਮ੍ਯਂ ਸ਼ਮ ਇਤਿ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰ੍ਯਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਵੈ । ਸ਼ਿਵਂ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਕਲਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਮਲਂ ਵਿਦੁਃ
ਸਮਝ ਦੀ ਸਮਤਾ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫੁੱਲ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ, ਅਟੁੱਟ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਮਬੋਧਾਦਿਭਿਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ ਦੇਵ ਆਤ੍ਮਾ ਯਦ੍ ਅਰ੍ਚ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ ਤਦ੍ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਾਕਾਰਾਰ੍ਚਨਮ੍ ਅਰ੍ਚਨਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਦਿ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਮਝ ਵਾਂਗ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ ਸਮਝੋ; ਸਿਰਫ਼ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਸਂਵਿਤ੍ਤਿਰੂਪਂ ਤੁ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਂ ਜਨਾਃ । ਕृਤ੍ਰਿਮਾਰ੍ਚਾਸੁ ਯੇ ਸਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਿਰਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਭਜਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਤਮ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬਣਾਵਟੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯਾ ਹਿ ਯੇ ਸਨ੍ਤੋ ਬਾਲਕ੍ਰੀਡੋਪਮਂ ਨ ਤੇ । ਆਤ੍ਮਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ ऋਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਦੇਵਪੂਜਨਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨੀ ਆਤਮ-ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਂਗ, ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਆਤ੍ਮੈਵ ਦੇਵੋ ਭਗਵਾਞ੍ ਸ਼ਿਵਃ ਪਰਮਕਾਰਣਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਚਨੇਨਾਵਿਰਤਂ ਪੂਜਨੀਯਸ੍ ਸ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਆਤਮਾ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰੰਤਰ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਏਤਚ੍ ਚੇਤਨਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਜੀਵਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍ । ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਪੂਜ੍ਯਪੂਜਾਤ੍ਮਪੂਜਨਮ੍
ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਅਟੱਲ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸਵਭਾਵ ਸਮਝੋ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਅਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਚੇਤਨਾਕਾਸ਼ਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮ ਯਥਾ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਯਥਾ ਚ ਚੇਤਨਸ੍ਯੈਵ ਜੀਵਾਦਿਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਉਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹੀ ਚੇਤਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਆਦਿ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।