ਅਹਙ੍ਕਾਰੋਪਹਤਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਾ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਵਿषਵਲ੍ਲ੍ਯਾ ਇਵ ਫਲਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਰਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਵਿਸ਼ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਮੌਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਧੈਰ੍ਯਹੀਨੇਨ ਸ੍ਵਾਹਙ੍ਕਾਰਮਹਾਸ਼ਵਮ੍ । ਮੂਰ੍ਖੇਣਾਲਮ੍ਬਿਤਂ ਯੇਨ ਨष੍ਟਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਮ੍
ਜੋ ਮੂਰਖ ਵਿਵੇਕ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਵੰਝਿਆ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਜੋ ਵੀ ਪਕੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਵਰਾਕਾ ਯੇ ਵਸ਼ੀਕृਤਾਃ । ਤ ਏਤੇ ਨਰਕਾਗ੍ਨੀਨਾਂ ਰਾਘਵੇਨ੍ਧਨਤਾਂ ਗਤਾਃ
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੇਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਲਈ ਈਂਧਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰੋਰਗੋ ਯਸ੍ਯ ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤਿ ਕੋਟਰੇ । ਸ ਦੇਹਪਾਦਪੋ ਧੀਰੈਰ੍ ਅਚਿਰੇਣ ਨਿਪਾਤ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਸੱਪ ਆਪਣੇ ਖੋਹ ਵਿਚ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇਹ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਜਲਦੀ ਹੀ ਢਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚੋ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਹੇ ਤਿष੍ਠਤੁ ਯਾਤੁ ਵਾ । ਤ੍ਵਮ੍ ਏਨਮ੍ ਆਲੋਕਯ ਮਾ ਮਨਸਾ ਮਹਤਾਂ ਵਰ
ਇਸ ਦੇਹ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭੂਤ ਰਹੇ ਜਾਂ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਵੇਖ, ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜ, ਹੇ ਮਹਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਅਵਧੂਤੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਵਜ੍ਞਾਤਸ਼੍ ਚੇਤਸੈਵ ਤਿਰਸ੍ਕृਤਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ ਤੇ ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭੂਤ ਮਨ ਵੱਲੋਂ ਨਕਾਰਿਆ, ਤਿਰਸਕਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅਣਦੇਖਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਦੇਹਾਲਯੇ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਮ ਚਿਤ੍ਤਪਿਸ਼ਾਚਕੇ । ਅਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਵਿਲਾਸਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ ਇਵਾਗਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਰਾਮਾ, ਮਨ ਦੇ ਭੂਤ ਉਥਲ ਪਥਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਆਤਮਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਚਿਤ੍ਤਯਕ੍ਸ਼ਾਭਿਭੂਤਾਨਾਂ ਯਾਃ ਪੁਂਸਾਂ ਵਿਤਤਾਪਦਃ । ਸ਼ਕ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਰਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੁਂ ਨ ਤਾ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰ੍ ਅਪਿ
ਮਨ ਦੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਇੰਨੀ ਵਿਆਪਕ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਹਤੋ ਮृਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਦਗ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯ੍ ਏਤਾ ਦੁਰ੍ਭਗਵृਤ੍ਤਯਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਯੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਨਘ
‘ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਸੜ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਮਾਰੇਆ ਗਿਆ’—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹਾਲਾਤ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਤ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਗੋ ऽਪਿ ਯਥਾਕਾਸ਼ਸ੍ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋ ਨੇਹ ਕੇਨਚਿਤ੍ । ਸਰ੍ਵਗੋ ऽਪਿ ਤਥੈਵਾਤ੍ਮਾ ਨਾਹਙ੍ਕਾਰੇਣ ਸਙ੍ਗਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਵੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੋ ਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ ਹੁੰਦੀ।
ਯਤ੍ ਕਰੋਤਿ ਯਦ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਦੇਹਯਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਇਦਂ ਚਲਮ੍ । ਵਾਤਰਜ੍ਜੁਯੁਤਂ ਰਾਮ ਤਦ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਡੋਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਭ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ੋਨ੍ਨਤੌ ਯਥਾ ਹੇਤੁਰ੍ ਅਕਰ੍ਤ੍ਰ੍ ਅਪਿ ਕਿਲਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਆਤ੍ਮਸਂਸ੍ਥਸ੍ ਤਥੇਹਾਤ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇष੍ਟਾਸੁ ਕਾਰਣਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਰੁੱਖ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵਧਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਆਤਮਾ ਮਨ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਸਨ੍ਨਿਧਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕੁਡ੍ਯਰੂਪਮ੍ ਇਵਾਮਲਮ੍ । ਦੀਪਸਨ੍ਨਿਧਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਤਵਪੁਰ੍ ਮਨਃ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਿਰਫ ਹਾਜਰੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਕੰਧ ਵਾਂਗ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਨਾਲ ਕੰਧ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਵਿਸ਼੍ਲਿष੍ਟਯੋ ਰਾਮ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵਾਤ੍ਮਚਿਤ੍ਤਯੋਃ । ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੋਰ੍ ਇਵ ਕਸ੍ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਪ੍ਰਕਟਾਨ੍ਧਯੋਃ
ਰਾਮਾ, ਆਤਮਾ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸਪਸ਼ਟ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਚਲਨਸ੍ਪਨ੍ਦਨੇਹਾਭਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਰ੍ ਆਵृਤਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮੇਤਿ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇਣ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਆਤਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਚਲਚਲ, ਹਿਲ-ਜੁਲ ਅਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਮੂਰਖਤਾ ਵਿਚ ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਆਤਮ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਰੂਪੋ ਹਿ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ਵਿਭੁਃ । ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਠਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਹਾਰ੍ਦਂ ਬृਹਤ੍ਤਮਃ
ਆਤਮ ਚਾਨਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਛਲਿਆ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਨੇਰੀ ਸਮਝੋ।
ਆਤ੍ਮਾਸਿ ਰਘੁਸਰ੍ਵਸ੍ਵ ਜਡਾ ਨਾਸਿ ਮਨੋਦृषਤ੍ । ਦੂਰੀਕੁਰੁ ਮਨੋਮੋਹਂ ਕਿਮ੍ ਏਤੇਨਾਸਿ ਸਙ੍ਗਤਃ
ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਆਤਮ ਹੈਂ, ਸਭ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਨਿਰਜੀਵ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈਂ। ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ, ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?
ਪਿਸ਼ਾਚੋ ਹਿ ਮਨੋਨਾਮਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਦੇਹਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਭਾਯਯਤ੍ਯ੍ ਏष ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਮੈਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਮ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼
ਮਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਸਾਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਲੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾੜਾ ਆਤਮ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਏ ਉੱਚੇ ਜੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾ।
ਭਯਪ੍ਰਦਮ੍ ਅਕਲ੍ਯਾਣਂ ਧੈਰ੍ਯਸਰ੍ਵਸ੍ਵਹਾਰਿਣਮ੍ । ਮਨਃਪਿਸ਼ਾਚਮ੍ ਉਤ੍ਸਾਰ੍ਯ ਯੋ ऽਸਿ ਸ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ
ਡਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਸੁਭ, ਸਾਰਾ ਹੌਸਲਾ ਚੁਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨ-ਭੂਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਢਿੱਠ ਹੋ ਜਾ।
ਚਿਤ੍ਤਯਕ੍ਸ਼ਦृਢਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤੁਂ ਗੁਰਵੋ ਨ ਚ ਮਾਨਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ-ਯਕਸ਼ ਨੇ ਪੱਕੀ ਫੜੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ, ਨਾ ਸੱਜਣ, ਨਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵੇਤਾਲਂ ਗੁਰੁਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਬਨ੍ਧਵਃ । ਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਪਙ੍ਕਾਨ੍ ਮृਗਂ ਯਥਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗੰਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਮਿਞ੍ ਜਗਚ੍ਛੂਨ੍ਯਪੁਰੇ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਦੂषਿਤਮ੍ । ਦੇਹਗੇਹਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਵਲ੍ਗਤਾ
ਇਸ ਸੁੰਨ ਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਹੀ ਭ੍ਰਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਦਾ ਘਰ ਮਨ-ਯਕਸ਼ ਦੀ ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਉਲਝਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਵੇਤਾਲਵਲਿਤਸਮਸ੍ਤਗृਹषਣ੍ਡਕਾ । ਇਯਂ ਜਗਦਰਣ੍ਯਾਨੀ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾ ਕਸ੍ਯ ਨ ਭੀਤਯੇ
ਇਹ ਮਨ ਦੇ ਭੂਤ ਵਲੋਂ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁੰਨਿਆ ਜੰਗਲ ਕਿਸੇ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ?
ਜਗਨ੍ਨਗਰ੍ਯਾਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਪਿਸ਼ਾਚਕਮ੍ । ਦੇਹਗੇਹਂ ਕਤਿਪਯੈਸ੍ ਸੇਵ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਭਿਰ੍ ਏਵ ਚ
ਪਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਸਚਮੁਚ ਦੇਹ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸਂਸ਼੍ਰੀਯਤੇ ਯਾ ਯਾ ਦਿਕ੍ ਸੈਵ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਮੋਹਵੇਤਾਲੈਃ ਪੂਰ੍ਣਾ ਦੇਹਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਕੈਃ
ਰਘੁਨੰਦਨ, ਇੱਥੇ ਜਿਸ ਵੀ ਪਾਸੇ ਤੂੰ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਪਾਸਾ ਮੂੜਤਾ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੇ ਭੂਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਹ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਂ ਜਗਦਰਣ੍ਯਾਨ੍ਯਾਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਮੁਗ੍ਧਬਾਲਵਤ੍ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਲਮ੍ਬ੍ਯ ਧੈਰ੍ਯਾਂਸ਼ਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਉਦ੍ਧਰ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁੰਨਿਆ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ, ਮਾਸੂਮ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ।
ਜਗਜ੍ਜਰਦਰਣ੍ਯੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚਰਦ੍ਭੂਤਮृਗਵ੍ਰਜੇ । ਧृਤਿਂ ਤृਣਰਸੈ ਰਾਮ ਮਾ ਗਚ੍ਛ ਮृਗਪੋਤਵਤ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਾਣੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਹੌਸਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਘਾਹ ਦੇ ਰਸ ਲਈ, ਨੌਜਵਾਨ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ, ਨਾ ਗਵਾ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹੀਤਲਾਰਣ੍ਯੇ ਚਰਨ੍ਨृਮृਗਪੋਤਕੇ । ਤ੍ਵਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਗਜਂ ਭਙ੍ਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੈਂਹੀਂ ਵृਤ੍ਤਿਮ੍ ਉਪਾਸ਼੍ਰਯ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਨੌਜਵਾਨ ਮਨੁੱਖ-ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੂੰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ, ਸ਼ੇਰ-ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਦੀ ਆਦਤ ਅਪਣਾ।
ਅਨ੍ਯੇ ਨਰਮृਗਾ ਮੁਗ੍ਧਾ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪੇ ਸ੍ਵਜਙ੍ਗਲੇ । ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਰਾਮ ਤਥਾ ਮਾ ਵਿਹਰਾਨਘ
ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਮਾਸੂਮ ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਫਿਰ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਅਤ੍ਯਲ੍ਪਕਾਲਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਕਰ੍ਦਮਾਲੇਪਦਾਯਿਨਿ । ਨ ਮਙ੍ਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਧੂਰੂਪੇ ਮਹਿषੇਣੇਵ ਪਲ੍ਵਲੇ
ਠੰਢੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮਿੱਟੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਭੈਸ marsh ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗੇ, ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।