ਦੀਰ੍ਘਸਙ੍ਕਲ੍ਪਦੇਹੋ ऽਯਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਵਾਸ੍ਥਾ ਮਹਾਮਤੇ । ਸ੍ਵਲ੍ਪਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਾਦ੍ ਦੇਹਾਦ੍ ਅਪਿ ਤੁਚ੍ਛਤਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍
ਲੰਮੇ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਇਹ ਸਰੀਰ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ 'ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਨਿਕੰਮਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਲ੍ਪਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜੋ ਦੀਰ੍ਘੈਸ੍ ਸੁਖਦੁਃਖੈਰ੍ ਨ ਗृਹ੍ਯਤੇ । ਦੀਰ੍ਘਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਸ਼੍ ਚਾਯਂ ਦੀਰ੍ਘਦੁਃਖੇਨ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਛੋਟੇ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਲੰਮੇ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਰ ਇਹ ਲੰਮੇ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਲੰਮੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹੋ ਹਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਯੋ ਨਾਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚ । ਕਿਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਹਿ ਮੂਢੋ ऽਯਂ ਕ੍ਲੇਸ਼ਭਾਗ੍ ਜਨਃ
ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਇਹ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ?
ਯਥਾ ਚਿਤ੍ਰਮਯੇ ਪੁਂਸਿ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਨ ਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ । ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰੁषੇ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਨ ਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਖਮ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਘਟਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਖਮ ਲੱਗਣ ਜਾਂ ਘਟਣ ਨਾਲ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਥਾ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਮਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਨ ਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ । ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼ਸ਼ਿਨਿ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਨ ਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਘਾਟ ਜਾਂ ਚੋਟ ਆਵੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦੂਜੇ ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਚੋਟ ਜਾਂ ਘਾਟ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਮਾਰਮ੍ਭੇ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਨ ਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ । ਯਥਾ ਘਨਾਤਪਜਲੇ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਨ ਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਚੋਟ ਜਾਂ ਘਾਟ ਆਵੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਤੇ ਧੂਪ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੋਟ ਜਾਂ ਘਾਟ ਹੋਵੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਕਲਿਤੇ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯੈਵ ਵਿਨਾਸ਼ਿਨਿ । ਤਥਾ ਸ਼ਰੀਰਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਨ ਵਃ ਕ੍ਸ਼ਤਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਚ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਤੋਂ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੋਟ ਜਾਂ ਘਾਟ ਆਵੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਪ੍ਨਮਯੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚਿਰਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪਿਤੇ । ਭੂषਿਤੇ ਦੂषਿਤੇ ਦੇਹੇ ਨ ਹਿ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਚਿਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ ਤੇ ਲੰਮੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਇਹ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂ ਮੈਲਾ ਹੋਵੇ, ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚੋਟ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।
ਨ ਚਿਦ੍ ਅਸ੍ਤਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਿ ਨਾਤ੍ਮਾ ਚਲਤਿ ਰਾਘਵ । ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵਿਕृਤਿਂ ਯਾਤਿ ਕਿਂ ਵੋ ਦੇਹਕ੍ਸ਼ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਕਦੇ ਮਿਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਵੀ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਰਾਘਵ। ਬ੍ਰਹਮ ਕੋਈ ਰੂਪ-ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਭ੍ਰਮਚ੍ਚਕ੍ਰੋਪਰਿਸ੍ਥੋ ਹਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤਚਕ੍ਰੋ ऽਪਿ ਚਕ੍ਰਵਤ੍ । ਯਥਾ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦਿਕ੍ਚਕ੍ਰਂ ਭ੍ਰਮਦ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮੋਹਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਘੁੰਮਦੇ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਚੱਕਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਭਾਰੀ ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਏਵ ਰੂਢੇਨ ਮਿਥ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਲ੍ਗਤਾ । ਅਭ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਤਥੈਵੇਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਦੇਹਚਕ੍ਰਕਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ-ਚੱਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਆਦਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਭੁਲਾਵੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਿਤਂ ਚ ਭ੍ਰਮਦ੍ਰੂਪਂ ਪਤਦ੍ਰੂਪਂ ਚ ਪਾਤਿਤਮ੍ । ਹਤਂ ਚ ਹਨ੍ਯਮਾਨਂ ਚ ਵਪੁਰ੍ ਦੁਰ੍ਵਾਸਨਾਵਸ਼ਾਤ੍
ਮੰਦੇ ਸੁਭਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘੁੰਮਦਾ, ਹਿਲਦਾ, ਡਿੱਗਦਾ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਜਂ ਭ੍ਰਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ । ਧੀਰਤਾਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਲਮ੍ਬ੍ਯ ਘਨਂ ਭ੍ਰਮਮ੍ ਇਦਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਭਟਕਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਟਿਕ ਕੇ, ਇਹ ਗੂੜ੍ਹ ਭਟਕਣ ਤਿਆਗ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਕृਤੋ ਦੇਹੋ ਮਿਥ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸਨ੍ ਨ ਸਨ੍ । ਅਸਤ੍ਯੇਨ ਕृਤਂ ਯਤ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਤਤ੍ ਸਤ੍ਯਂ ਕਦਾਚਨ
ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ, ਝੂਠੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਝੂਠ; ਜੋ ਝੂਠ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਅਸਦਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੋ ਦੇਹੋ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਮ੍ ਇਵ ਭੁਜਙ੍ਗਮਃ । ਅਸਤ੍ਯਾਮ੍ ਏਵ ਚੇਮਾਂ ਚ ਕਰੋਤਿ ਚ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਝੂਠ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ, ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੇਖਣ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜਡੇਨ ਰਾਮ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਯਤ੍ ਤਨ੍ ਨ ਕृਤਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਤਤੋ ਦੇਹੋ ਨ ਕਰ੍ਤਾ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਵ ਹਿ
ਰਾਮਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੂੜ੍ਹ ਸਰੀਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਸਰੀਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨਿਰੀਹੋ ਹਿ ਜਡੋ ਦੇਹੋ ਨਾਤ੍ਮਨੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ । ਕਰ੍ਤਾ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵਾਤੋ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਕੇਵਲਮ੍ ਅਸ੍ਯ੍ ਅਜਃ
ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਸਰੀਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਚਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਸਿਰਫ਼ ਅਜਨਮਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਨਿਵਾਤਸ੍ਥਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਹਿ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇषੁ ਤਥਾ ਤਿष੍ਠ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤੌ
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ ਆਪਣੀ ਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਾਂਗ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ।
ਯਥਾ ਦਿਵਸਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥ ਏਵ ਸਨ੍ । ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਇਮਾਂ ਰਾਮ ਕੁਰੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸਂਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਰਾਮਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਾਜਸੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਹ੍ਯ੍ ਅਸਨ੍ਮਯੇ ਦੇਹਗੇਹੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤੇ । ਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਉਪਗਤੇ ਮਿਥ੍ਯਾ ਬਾਲਕਲ੍ਪਿਤਯਕ੍ਸ਼ਵਤ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਤੇ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਨੀ ਹੋਈ ਹਸਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਸੋਚੀ ਗਈ ਝੂਠੀ ਭੂਤ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੁਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਨਿਸ੍ਸਾਰਸ੍ ਸਰ੍ਵਸਜ੍ਜਨਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਕੁਵੇਤਾਲਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਨਾਮਭृਤ੍
ਕਿਤੇ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਇਹ ਨਿਕੰਮਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭੂਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮਨ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭृਤ੍ਯਤਾਂ ਮਾਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ । ਅਸ੍ਯ ਭृਤ੍ਯਤਯਾ ਰਾਮ ਨਿਰਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਫਲਮ੍
ਤੂੰ ਇਸ ਮੰਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨੌਕਰ ਨਾ ਬਣ, ਹੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ; ਇਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣਾ।
ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਵਿਲਾਸੇਨ ਦੇਹਗੇਹੇ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ । ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵੇਤਾਲਃ ਪਰਿਵਲ੍ਗਤਿ ਲੀਲਯਾ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਇਹ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਪਾਗਲ ਮਨ ਦਾ ਭੂਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੂਨ੍ਯਦੇਹਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਯਕ੍ਸ਼ੇਣ ਤਤ੍ ਕृਤਮ੍ । ਭੀਤਾ ਯੇਨ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਸਮਾਧਿਨਿਰਤਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਨ ਦਾ ਭੂਤ ਖਾਲੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਡਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਵੇਤਾਲਮ੍ ਉਦ੍ਵਾਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰੈਕਮਨ੍ਦਿਰਾਤ੍ । ਸਂਸਾਰਸ਼ੂਨ੍ਯਨਗਰੇ ਨ ਬਿਭੇषਿ ਕਦਾਚਨ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚੋਂ ਮਨ ਦੇ ਭੂਤ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖਾਲੀ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਚਿਤ੍ਤਭੂਤਾਭਿਭੂਤੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੇ ਸ਼ਰੀਰਗृਹੇ ਰਤਾਃ । ਚਿਤ੍ਰਮ੍ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਤੇ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਘਟ੍ਟਿਤਾ ਨਾਸ਼੍ਮਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮਨ ਦੇ ਭੂਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮਜ਼ੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਕਈ ਅਜੀਬ ਹਨ—ਅਜੇ ਵੀ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਤੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਦੇਹਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਯਾ ਧृਤਿਃ । ਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਯੈਵ ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਨਾਪਿਸ਼ਾਚਸ੍ਯ ਰਾਘਵ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦਾ ਭੂਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੌਸਲਾ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੂਤ ਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ, ਰਾਘਵ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਬृਹਦ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇ ਗृਹੇ ਦਗ੍ਧਸ਼ਰੀਰਕੇ । ਵਿਹਰਾਨਾਸ੍ਥਯਾ ਸਾਧੋ ਨ ਤਵੈਤਤ੍ ਕਿਲ ਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਹੇ ਸਾਧੂ, ਜਿੱਥੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਰਾਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਟਿਕਦੀ ਨਹੀਂ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਨੁਚਰਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਤਤਯਾ ਧਿਯਾ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਮृਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮੈਵਾਸ਼੍ਵ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯਤਾਮ੍
ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਗਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਆਪ ਤੇ ਹੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰੋ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਿਸ਼ਾਚੇਨ ਗ੍ਰਸ੍ਤਾ ਯੇ ਨਿਰਯੈषਿਣਃ । ਤੇषਾਂ ਮੋਹਾਮਯਾਨ੍ਧਾਨਾਂ ਨ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਨ ਬਨ੍ਧਵਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਭੂਤ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਨਰਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ।