ਨ ਧਨਂ ਨ ਜਨੋ ਨਾਸ੍ਮਿ ਸਤ੍ਯਂ ਰਾਘਵ ਵਸ੍ਤੁਤਃ । ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਮਿਥ੍ਯਾਵਲਿਤਮ੍ ਇਤੀਦਂ ਪਰਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਨਾ ਧਨ, ਨਾ ਲੋਕ, ਨਾ ਮੈਂ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਰਾਘਵ। ਇਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੀ ਝੂਠ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਯੋਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸਨ੍ ਮਧ੍ਯੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਥਿਰਮ੍ ਆਧਿਮਤ੍ । ਕ੍ਵ ਬਧ੍ਨਾਤੁ ਧृਤਿਂ ਧੀਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਕਲ੍ਪਿਤਖਦ੍ਰੁਮੇ
ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਝੂਠੀ ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਢੀਲੀਂ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਿੱਥੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਟਿਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਏਕੇਨ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਖੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਤਾਂ ਦੂਰਗੋ ऽਪਰਃ । ਇਤੀਯਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਸਂਸਾਰਰਚਨਾ ਨੇਤਰਃ ਕ੍ਰਮਃ
ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਐਸਾ ਹੀ, ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਢੰਗ ਨਹੀਂ।
ਇਹਾਜਵਞ੍ਜਵੀਭਾਵਮ੍ ਇਮਮ੍ ਆਕੁਲਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੁਰਨਿਰ੍ਮਾਣਵਿਨਾਸ਼ੇਨ ਸਮਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਥੇ ਜੋ ਇਹ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਣਤ ਤੇ ਨਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪੁਰਵਦ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਾਲਦੈਰ੍ਘ੍ਯਧਿਯਾ ਜਾਤਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਜਾਤਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਵਃ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਵਾਂਗ ਹੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਕੀਨ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਸਿ ਨਾਯਂ ਪਟੋ ਨਾਰ੍ਥੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭਿਤ੍ਤਿਭਾਗਵਾਨ੍ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਲਨੈਵੇਯਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਾਤ੍ ਪੁष੍ਟਤਾਂ ਗਤਾ
ਨ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਨ ਇਹ ਕਪੜਾ ਹੈ, ਨ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਚੀਜ਼ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਤਤੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੇ ਪਦੇ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਵ ਪਰਮੇ ਭਵਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਤਮ ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਟਿਕੇ ਹੋ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥ ਏਵੇਦਂ ਸੁषੁਪ੍ਤਪਦਵਿਚ੍ਯੁਤਃ । ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਸਿ ਸਂਸਾਰਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਪ੍ਨਮ੍ ਉਰੁਭ੍ਰਮਮ੍
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੰਬੀ ਤੇ ਭਟਕਦੀ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹੋ।
ਅਜ੍ਞਾਨਨਿਦ੍ਰਾਸੁਘਨਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਮਨਾਕ੍ ਚ੍ਯੁਤਃ । ਸਂਸਾਰਸ੍ਵਪ੍ਨਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਭਵਾਨ੍ ਅਯਮ੍ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਨੀਂਦ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਟ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਹੋ।
ਤਦ੍ ਏਤਾਂ ਵਿਤਤਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਘਨਾਜ੍ਞਾਨਮਯਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍ । ਤ੍ਯਜਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਨਿਧਾਨਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਨੀਂਦ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਛੱਡ ਦੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖਜਾਨਾ ਲੱਭਣ ਵਾਲਾ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਏਹਿ ਪਸ਼੍ਯਾਚ੍ਛਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਉਦਿਤਂ ਸਦਾ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਚਿਦਾਭਾਸਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਦ੍ਮੋ ਰਵਿਂ ਯਥਾ
ਜਾਗੋ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਅਟਲ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ ਦਾ ਕਮਲ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਯਂ ਮਯਾ । ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਸੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪਸ਼੍ਯਾਤ੍ਮਾਰ੍ਕਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍
ਜਾਗੋ, ਜਾਗੋ—ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਗਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਾਗੋ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਲ ਅੰਦਰਲੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖੋ।
ਮਯੈਤੇਨਾਤਿਸ਼ੀਤੇਨ ਵृष੍ਟੇਨ ਜ੍ਞਾਨਵਾਰਿਣਾ । ਸੁਸ਼ਬ੍ਦਸ਼ਾਲਿਨਾ ਰਾਮ ਘਨੇਨੇਵਾਸਿ ਬੋਧਿਤਃ
ਰਾਮਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸੁਰ ਹੈ, ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਰਖਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਬੋਧਮ੍ ਆਸਾਦਯ ਪਰਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਯ੍ ਏਵ ਰਾਘਵ । ਸਤ੍ਯਮ੍ ਆਲੋਕਯਾਲੀਕਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੇਮਂ ਜਾਗਤਂ ਭ੍ਰਮਮ੍
ਰਾਘਵ, ਉੱਚੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ; ਤੂੰ ਹੁਣ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਸਚ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਝੂਠ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾ।
ਨ ਤੇ ਜਨ੍ਮ ਨ ਤੇ ਦੁਃਖਂ ਨ ਦੋषਸ੍ ਤੇ ਨ ਤੇ ਭ੍ਰਮਃ । ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੀ ਭਟਕਣ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਰਿਗਲਿਤਵਿਕਲ੍ਪਦੋषਜਾਲਸ੍ ਸਮਸਿਤਸਾਰਸੁषੁਪ੍ਤਸੋਮ੍ਯਵृਤ੍ਤਿਃ । ਅਤਿਵਿਤਤਮ੍ ਇਦਂ ਚ ਸੋਮ੍ਯਰੂਪਂ ਸਮੁਪਸ਼ਮਾਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠ ਹੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨ੍
ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਮੁਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਖਮਈ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਰਗਾ ਮਨ-ਹਾਲ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਇਸ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਰਹੋ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਆਕਰ੍ਣਯਤਿ ਸ੍ਵਚ੍ਛਸਮਚੇਤਸਿ ਰਾਘਵੇ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਵੈਰਂ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਆਗਤੇ
ਜਦੋਂ ਰਾਘਵ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤੇषੂਪਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿषੁ । ਅਪਰਿਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਚਿਤ੍ਤੇषੁ ਸ੍ਥਿਤੇष੍ਵ੍ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤਾਤ੍ਮਸੁ
ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਜਾਗਰਤ ਆਤਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਸਨ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਸਕਲਸ੍ਪਨ੍ਦਸ਼ਬ੍ਦਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਿ । ਸਭਾਭੋਗੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਸੋਮ੍ਯੇ ਰਾਤ੍ਰਾਵ੍ ਇਵ ਮਹੀਤਲੇ
ਜਦੋਂ ਹਰੇਕ ਹਲਚਲ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਗਈ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚੁੱਪ ਤੇ ਸੁਖੀ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਸੀ।
ਪ੍ਰਮੂਕਮੁਗ੍ਧਘਣ੍ਟਾਸੁ ਨਿषਣ੍ਣਾਸੁ ਨਭਸ੍ਤਲੇ । ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੀष੍ਵ੍ ਇਵ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਸੁ ਪਤਾਕਾਸੁ ਵਚੋ ਮੁਨੇਃ
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਟੰਗੀਆਂ ਸਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਝੰਡੇ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਸਞ੍ਚਾਰਸਙ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਨਿਸ਼੍ਚਲਾਸ੍ਯੇषੁ ਪਕ੍ਸ਼ਿषੁ । ਸ੍ਵਪਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਃਪੁਰਾਣਾਂ ਚ ਪਞ੍ਜਰੇष੍ਵ੍ ਆਲਯੇषੁ ਚ
ਜਦੋਂ ਪੰਛੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਤੇ ਚੁੰਝੀ ਹਿਲਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰਿਆਂ, ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ,
ਵਿਚਾਰਯਤ੍ਸੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਿਕਾਸਯਾ । ਸੁਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੇषੁ ਸਭ੍ਯੇषੁ ਸਹਜਾਨਨ੍ਦਸ਼ਾਲਿषੁ
ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਖਿਲਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਭਾਵਿਕ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ,
ਪਰੋਪਸ਼ਮਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾ ਤਯਾ ਸਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਾਲਯਾ । ਵਿਨਯਾਵਨਤਿਸ੍ਥੇषੁ ਕ੍ਰੀਡਾਮਰ੍ਕਟਕੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ
ਅਤੇ ਖੇਡਦੇ ਬਾਂਦਰ ਵੀ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਬਾਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨਰਮ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ,
ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਚਨੌਘਤਃ । ਵਿਰਰਾਮ ਮੁਨਿਰ੍ ਵਾਰਿ ਸਸੇਤ੍ਵ੍ ਆਤ੍ਮਰਯਾਦ੍ ਇਵ
ਫਿਰ, ਰਾਘਵ ਦੀ ਆਤਮਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਮੁਨੀ ਦੀ ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਯਾਤੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਰ੍ਧੇ ਰਾਘਵੇ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤੇ । ਪੁਨਰ੍ ਆਹ ਤਮ੍ ਏਵਾਰ੍ਥਂ ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਦਤਾਂ ਵਰਃ
ਜਦੋਂ ਅੱਧਾ ਪਲ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਘਵ ਜਾਗ ਗਿਆ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਮੁੜ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਾ।
ਰਾਮ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸਿ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਸਿ ਲਬ੍ਧਵਾਨ੍ । ਏਤਮ੍ ਏਵਾਵਲਮ੍ਬ੍ਯਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਮੇਹ ਮਦਂ ਕृਥਾਃ
ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈਂ। ਇਸ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਇਥੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੁ ਤੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੈ।
ਇਦਂ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਂ ਹਿ ਨਾਭੌ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰਕੇ । ਸਂਰੋਧਿਤਾਯਾਂ ਵਹਨਾਦ੍ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ ਰੁਧ੍ਯਤੇ
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਗੌਰਵ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਜਿਸਦੀ ਨਾਭੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੋਧਿਤਾਯਾਂ ਮਨੋਨਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਇਦਂ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਕਮ੍ । ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ ਰੋਧਿਤਮ੍ ਅਪਿ ਪ੍ਰਵਹਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਵੇਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਨਾਭੀ ਜਾਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਜੇਕਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਂ ਪੌਰੁषਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਬਲਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਚ ਯੁਕ੍ਤਿਤਃ । ਨਾਭਿਂ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਏਵ ਨਿਰੋਧਯੇਤ੍
ਉੱਚੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸਮਝ ਨੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਸੌਜਨ੍ਯਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਂਵਲਿਤੇਨ ਚ । ਪੌਰੁषੇਣ ਨ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨ ਤਤ੍ ਕ੍ਵਚਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਝ, ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।