ਵ੍ਯੋਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਥਾ ਤਾਪਸਨ੍ਤਪ੍ਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸਰਿਤ੍ । ਧਰਾਪ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਮਾਨੈਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਨਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਵੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰਕੇ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਦृष੍ਟਿਵੈਰੂਪ੍ਯਾਦ੍ ਯਥਾ ਵ੍ਯੋਮਨਿ ਪਿਞ੍ਛਿਕਾ । ਤਥੈਵੇਯਂ ਜਗਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਏਵ ਭਾਸਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਖਾਮੀ ਕਰਕੇ ਲਕੀਰ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਭੀਰੁਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਿ ਨ ਯਥਾ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇषੁ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍ । ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇ ऽਪਿ ਸਂਸਾਰੇ ਨ ਤਥੈਤਿ ਭਯਂ ਸੁਧੀਃ
ਜਿਵੇਂ ਡਰਪੋਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਘਬਰਾਂਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ।
ਸ੍ਵ ਏਵ ਹਿ ਸ੍ਵਭਾਵੋ ऽਯਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਭਾਸਤੇ । ਸਂਸਾਰਸਰਣਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਾ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੋ ऽਤ੍ਰ ਵਿਭਾਤਿ ਕਿਮ੍
ਇਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣਾ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਲ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਕੀ, ਕੌਣ ਜਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕੁਝ ਸਚਮੁਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
ਸ ਏਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਮਲਤਾਂ ਗਤੇ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਰਾਮ ਮੋਹੋ ऽਯਂ ਜਾਗਤਸ਼੍ ਚਲਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਕੁਝ ਗੰਦਗੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਚਮਕ ਉਪਜਾਵੇ, ਤਦ ਰਾਮਾ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਵਾਲੀ ਭੁਲਾਵਾ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਕਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਵਭਾਵਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮ੍ ऋਚ੍ਛਤਿ । ਨ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਮਲਂ ਭੂਯਸ੍ ਤਾਮ੍ਰਤਾਮ੍ ਇਵ ਕਾਞ੍ਚਨਮ੍
ਸਿਰਫ਼ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਵ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੁੜ ਗੰਦਗੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਕਦੇ ਤਾਮਬੇ ਵਾਂਗ ਮੈਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵੈਤਨ੍ ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਜ੍ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਕਲਨਾਤ੍ਯਾਗਂ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਕਨਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ ਹੀ ਹਨ, ਨਾ ਇਹ ਸੱਚੇ ਹਨ ਨਾ ਝੂਠੇ; ਹੋਰ ਸਭ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਹੀ ਦੇਖਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਮਰਣਂ ਜੀਵਿਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਵ ਚ । ਚਿਦਾਭਾਸਾਦ੍ ऋਤੇ ਨਾਸ੍ਤੀਤ੍ਯ੍ ਏਕਤਾ ਸਮ੍ਯਗੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਮੌਤ, ਜੀਵਨ, ਸਵਰਗ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ — ਇਹ ਸਭ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਸ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਣਾ ਹੀ ਸਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮਹਨ੍ਤਾਦਿਸਂਸਾਰਮ੍ ਇਦਮ੍ ਏਤਾ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਭਾਸਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਕਨਂ ਵਿਦੁਃ
ਇਹ 'ਮੈਂ', 'ਤੂੰ' ਆਦਿ ਦੇ ਸੰਸਾਰ, ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੈ—ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਵੇਖਣਾ ਹੈ।
ਸਦਸਨ੍ਮਯਸਂਸਾਰੇ ਯਥਾਭੂਤਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਕਨਾਨ੍ ਮਨਃ
ਅਸਲ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਉਭਰਦਾ—ਇਹ ਸੱਚਾ ਵੇਖਣ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨਾਮ੍ ਅਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਨਿष੍ਕਾਮਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਕਨਾਨ੍ ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਂ ਝੂਠ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਨਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਚ ਸ੍ਤੌਤਿ ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ । ਸ਼ੀਤਲਂ ਸਤ੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸਮ੍ਯਗਾਲੋਕਨਾਨ੍ ਮਨਃ
ਸਪਸ਼ਟ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਠੰਢਾ ਹੋ ਕੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਏਵ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਏਵ ਹਿ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ । ਇਤਿ ਬਨ੍ਧੁਵਿਯੋਗੇषੁ ਕਿਂ ਵृਥਾ ਪਰਿਤਪ੍ਯਸੇ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਖ਼ੀਰ ਮਰਨੇ ਹੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜੇ 'ਤੇ ਬੇਕਾਰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ ਮਯਾ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇ । ਇਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਮਰਣਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਕਿਂ ਮੁਧਾ ਪਰਿਤਪ੍ਯਸੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਮਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋਦਾ ਹੈਂ?
ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਏਵ ਜਾਤੇਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਵਵਿਭਵਾਦਿਕਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਰੁषੇਣੇਤਿ ਹਰ੍षਸ੍ਯਾਵਸਰੋ ਹਿ ਕਃ
ਜੋ ਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯੈਵ ਹਿ ਸਂਸਾਰੇ ਨਰਸ੍ਯ ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਣਃ । ਅਨਰ੍ਥਾਯ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਪਚ੍ ਛੋਕਸ੍ਯਾਵਸਰੋ ਹਿ ਕਃ
ਜਗਤ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਲਈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਆਖ਼ਿਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਬ੍ਰੁਡਤ੍ਯ੍ ਉਦੇਤਿ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਬੁਦ੍ਬੁਦੌਘ ਇਵਾਰ੍ਣਵੇ । ਇਦਂ ਹਿ ਜਨਤਾਜਾਲਂ ਕਿਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਪਰਿਦੇਵਨਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੁਲਬਲੇ ਉਠਦੇ, ਫਟਦੇ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?
ਸਤ੍ ਸਦ੍ ਏਵ ਸਦੈਵੈਤਦ੍ ਅਸਦ੍ ਏਵਾਸਦ੍ ਏਵ ਹਿ । ਕ੍ਰਿਯਾਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਕਿਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਪਰਿਦੇਵਨਾ
ਸੱਚਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਝੂਠਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝੂਠਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ?
ਨਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨ ਚਾਭੂਵਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਚਾਧੁਨਾ । ਦੇਹੋ ऽਹਂ ਚਿਤ੍ਤਦੋषੋ ऽਯਂ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ ਪਰਿਦੇਵ੍ਯਤੇ
ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਹੁਣ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਲ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਲਈ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ?
ਦੇਹਾਚ੍ ਚੇਦ੍ ਅਨ੍ਯ ਏਵਾਹਂ ਚਿਦਾਭਾਸਸ੍ ਤਦ੍ ਅਙ੍ਗ ਹੇ । ਕੌ ਤੌ ਮੇ ਸਦਸਦ੍ਭਾਵੌ ਯਨ੍ਨਿष੍ਠਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਛਾਂ ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤਾਂ ਕੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਵਤ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ ਮਨੋ ਮੁਨੇਃ । ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਨ ਚਾਨ੍ਤਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰੀ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਸਚੀ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਸੰਤ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪਰਤਾਮ੍ ਏਵ ਤਾਂ ਸੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਰਪਦਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਆਦਤ੍ਤੇ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਰ੍ ਮृਦ੍ਵੀਂ ਤृਣਕੋਟਿਮ੍ ਇਵਾਮਲਾਮ੍
ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਵਧੀਆ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ 'ਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਟਿੱਟੀ ਚਿੜੀ ਨਰਮ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਘਾਹ ਦੀ ਪੱਤੀ ਚੁੱਕਦੀ ਹੈ।
ਏਤਦਰ੍ਥਮ੍ ਅਸਤ੍ਯੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਾਸ੍ਥਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ । ਸੁਰਜ੍ਜ੍ਵੇਵ ਬਲੀਵਰ੍ਦੋ ਬਧ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਆਸ੍ਥਯਾ
ਇਸ ਝੂਠੀ ਦੁਨੀਆ 'ਚ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਲਦ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੀਵ ਲਗਾਵਟ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਦृਢਮ੍ ਇਦਮ੍ ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਬੁਦ੍ਧਿਤਃ । ਆਸ੍ਥਾਰਹਿਤਯਾ ਦृष੍ਟ੍ਯਾ ਵਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਇਹਾਨਘ
ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਕਰਕੇ ਕਿ ਇਹ ਪੱਕਾ ਪਰ ਝੂਠਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਇੱਥੇ ਲਗਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਜੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਸ੍ਯ ਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਤੇ । ਸੋ ऽਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਦਿਨਾਨ੍ਤੇ ਭੁਵਨਂ ਯਥਾ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਵੀ ਫਰਜ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਵਿਭਾਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥਪਟਲਵ੍ਰਜੇ । ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਲੋਕਯਾਨਘ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਝਲਕ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਕਂ ਰਾਮ ਚਿਨ੍ਤਾਮਰ੍ਸ਼ਕਲਙ੍ਕਿਤਮ੍ । ਤਤਸ੍ ਤਦ੍ ਅਪਿ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਨਿਰਾਭਾਸੋ ਭਵੋਤ੍ਤਮਃ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਝਲਕ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਝਲਕਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਮ ਜੀਵਨ ਜੀਵ।
ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ ਸਰ੍ਵਗਸ੍ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਆਭਾਸਸ੍ਯ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗੇ ਭਵਸ੍ਯ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਲਃ
ਜੋ ਚਿੱਤ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ, ਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਝਲਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨ ਮੇ ਭੋਗਾਸ੍ ਸਤ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਭਾਵਿਤੇ । ਨੇਦਮ੍ ਆਡਮ੍ਬਰਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਰ੍ਥਾਯਾਵਭਾਸਤੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੱਕੀ ਭਾਵਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ, ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ', ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਚੋਟ-ਚਮਕ ਨਾ ਤਾਂ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਅਹਮ੍ ਏਵ ਹਿ ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਾਭਿਭਾਵਿਤੇ । ਨੇਦਮ੍ ਆਡਮ੍ਬਰਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਰ੍ਥਾਯਾਵਭਾਸਤੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੱਕੀ ਭਾਵਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ 'ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ', ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਚੋਟ-ਚਮਕ ਨਾ ਤਾਂ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।