ਏਵਂ ਭੁਸੁਣ੍ਡਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਃ ਕਥਿਤਸ੍ ਤੇ ਮਯਾਨਘ । ਅਨਯਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਤੀਰ੍ਣੋ ਭੁਸੁਣ੍ਡੋ ਮੋਹਸਙ੍ਕਟਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਭਸੁੰਡਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਲ ਭਸੁੰਡਾ ਨੇ ਮੋਹ ਦੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਸ੍ਵਪ੍ਰਾਣਾਭ੍ਯਾਸਪੂਰ੍ਵਿਕਾਮ੍ । ਭੁਸੁਣ੍ਡਵਨ੍ ਮਹਾਬਾਹੋ ਭਵ ਤੀਰ੍ਣਭਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਇਹ ਨਜ਼ਰੀਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਪਣਾਕੇ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਭਸੁੰਡਾ ਵਾਂਗ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾ।
ਯਥਾ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਯੋਗੇਨ ਸਨ੍ਤਤਾਭ੍ਯਾਸਜਨ੍ਮਨਾ । ਭੁਸੁਣ੍ਡੋ ऽਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਤਥਾ ਸਾਧਯ ਤਤ੍ ਪਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਭਸੁੰਡਾ ਨੇ ਗਿਆਨ, ਜੋਗ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ।
ਅਸਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਯਸ੍ ਸਨ੍ਤੋ ਭੁਸੁਣ੍ਡਵਦ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਪਰੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਾਵਲੋਕਿਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਲਗਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹ-ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਸੁੰਡਾ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ, ਪਰਮ ਸੱਚ ਨੂੰ, ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਭਵਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਵਿਜ੍ਞਾਨਦृष੍ਟਯਃ । ਇਦਾਨੀਂ ਧਿਯਮ੍ ਆਲਮ੍ਬ੍ਯ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਤੂੰ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਕਰ।
ਭਗਵਨ੍ ਭਵਤਾ ਭੂਮਿਭਾਸ੍ਵਤਾ ਜ੍ਞਾਨਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ । ਹਾਰ੍ਦਮ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮृष੍ਟਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਤਮਃ
ਹੇ ਪੂਜਨਯੋਗ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਵੱਡੀ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਨੇਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਸ੍ ਸ੍ਮਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਸ੍ ਸ੍ਮਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਸ੍ ਸ੍ਮਸ੍ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਸ੍ਪਦਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸ੍ਮੋ ਜ੍ਞਾਤਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਭਵਨ੍ਤੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਪਰਾ ਇਵ
ਅਸੀਂ ਜਾਗ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਠੀਕ ਥਾਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਾਣ ਲਿਆ—ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ।
ਅਹੋ ਭੁਸੁਣ੍ਡਚਰਿਤਂ ਪਰਂ ਵਿਸ੍ਮਯਕਾਰਕਮ੍ । ਭਗਵਨ੍ ਭਵਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਰ੍ਥਾਵਬੋਧਦਮ੍
ਵਾਹ, ਭਸੁੰਡਾ ਦੀ ਕਥਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਹੇ ਪੂਜਨਯੋਗ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਭੁਸੁਣ੍ਡਚਰਿਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ੍ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਭੋ । ਤਚ੍ ਛਰੀਰਗृਹਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਾਂਸਚਰ੍ਮਾਸ੍ਥਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਭੁਸੁੰਡਾ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦਾ ਘਰ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਸ, ਚਮੜੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਕੇਨ ਨਾਮ ਰਚਿਤਂ ਕੁਤੋ ਵਾ ਤਤ੍ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਥਂ ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਕੋ ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਵਤਿष੍ਠਤੇ
ਇਹ ਕਿਨੇ ਬਣਾਇਆ? ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਵਬੋਧਾਯ ਦੋषਾਪਾਕਰਣਾਯ ਚ । ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਮ੍ ਇਦਂ ਮਯਾ
ਅਸਲ ਸਮਝ ਤੇ ਭੁਲਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।
ਅਸ੍ਥਿਸ੍ਥੂਣਂ ਨਵਦ੍ਵਾਰਂ ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਾਵਲੇਪਨਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰਸਦਨਂ ਰਾਮ ਨ ਕੇਨਚਿਦ੍ ਇਦਂ ਕृਤਮ੍
ਇਹ ਸਰੀਰ, ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਲਹੂ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਮ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ।
ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਏਵਾਵਭਾਸਤੇ । ਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਵਿਭ੍ਰਮਾਕਾਰਂ ਸਦ੍ ਅਸਚ੍ ਚ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਚੰਦਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਵਿਭ੍ਰਮਵਿਧੌ ਦ੍ਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਸਦ੍ ਏਵ ਹਿ । ਵਸ੍ਤੁਤਸ਼੍ ਚੈਕ ਏਵੇਨ੍ਦੁਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਦੇਹੇ ਤਥੈਵ ਹਿ
ਦੋ ਚੰਦਾਂ ਦੇ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਚੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵੀ ਹੈ।
ਦੇਹਪ੍ਰਤ੍ਯਯਕਾਲੇ ਹਿ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਸਨ੍ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਅਸਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਵਸ੍ਤੁਤਸ੍ ਸ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਃ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਵਿਧੌ ਸਤ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਦਾ ਸ ਮੁਧੈਵ ਹਿ । ਬੁਦ੍ਬੁਦੋ ਬੁਦ੍ਬੁਦਵਿਧੌ ਸਤ੍ਯੋ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਚਾਨ੍ਯਦਾ
ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁਪਨਾ ਸੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਵੇਲੇ ਝੂਠਾ ਹੀ ਹੈ; ਬੁਲਬੁਲਾ ਜਦ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੱਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਵੇਲੇ ਝੂਠਾ ਹੀ ਹੈ।
ਦੇਹੋ ਦੇਹਾਵਧੌ ਸਤ੍ਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਯ ਇਤਰਾਵਧੌ । ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਵਧੌ ਤਾਪੇ ਜਲਂ ਸਦ੍ ਅਸਦ੍ ਅਨ੍ਯਦਾ
ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੈ; ਪਰ ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਝੂਠਾ। ਮਿਰਾਗ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਸੱਚਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਵਧੌ ਦੇਹਸ੍ ਸਨ੍ਨ੍ ਅਸਂਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਦਾ ਸ੍ਮृਤਃ । ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਭਾਸਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ 'ਚ ਝੂਠਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੁਣ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਖ ਹੀ ਦਿੱਸ ਰਹੀ ਹੈ।
ਅਯਂ ਨਾਮਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਗृਹੀਤਮਨਨਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
‘ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ’ ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਮਯਨਿਰ੍ਮਾਣਂ ਦੇਹੋ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ ਇਤਿ ਭ੍ਰਮਮ੍ । ਤ੍ਯਜ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਿਰ੍ਮਾਣਾ ਦੇਹਾਸ੍ ਸਨ੍ਤਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ ਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ — ਇਹ ਭੁਲਾਵਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਰੀਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਵਰਤਲ੍ਪਗਤੋ ਯੇਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦੇਹੇਨ ਦਿਕ੍ਤਟਮ੍ । ਪਰਿਭ੍ਰਮਸਿ ਹੇ ਰਾਮ ਸ ਦੇਹਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਜਾਗਰਾਯਾਂ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯੇ ਯੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪੁਰਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਪਰਿਭ੍ਰਮਸਿ ਮੇਰੁਂ ਵਾ ਸ ਦੇਹਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਚ ਯਸ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਯੇਨ ਮਹੀਤਟਾਨ੍ । ਪਰਿਭ੍ਰਮਸਿ ਹੇ ਰਾਮ ਸ ਦੇਹਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਹੋਰ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਗਤੈਰ੍ ਦੇਹੈਰ੍ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯੇ ਮਹਾਵਿਭਵਭੂਮਿषੁ । ਪਰਿਭ੍ਰਮਸਿ ਯੇਨੇਹ ਸ ਦੇਹਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਮਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲੀਆਂ ਧਰਤੀਆਂ 'ਤੇ ਤੂੰ ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਮਨੋਰਾਜ੍ਯੇ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਯਾ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਪ੍ਰਕਰੋषਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਯੈਰ੍ ਦੇਹੈਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਅਨੇਕਾਂ ਅਜੀਬ ਕਰਤਬ ਕਈ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਵਿਲਾਸਿਨ੍ਯਾਨੁਰਾਗਿਣ੍ਯਾ ਯੇਨ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਾਨ੍ਤਯਾ । ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਯਾਸਿ ਦੇਹੇਨ ਸ ਦੇਹਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਵ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਿਸ ਇੱਛਾ-ਜਨਮ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕਲਪਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈਂ—ਉਹ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਏਤੇ ਰਾਮ ਯਥਾ ਦੇਹਾ ਮਾਨਸਸ੍ਪਨ੍ਦਸਨ੍ਮਯਾਃ । ਤਥੈਵ ਤਾਦृਗਾਰਮ੍ਭੋ ਦੇਹੋ ऽਯਂ ਮਾਨਸਸ੍ ਸ੍ਮृਤਃ
ਹੇ ਰਾਮ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਮਨ ਦੇ ਹਿਲਾਰੇ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਮਨ ਦੇ ਉੱਦਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਧਨਮ੍ ਅਯਂ ਦੇਹੋ ਦੇਸ਼ੋ ऽਯਮ੍ ਇਤਿ ਯੋ ਭ੍ਰਮਃ । ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਵੀਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸ੍ਯ ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
‘ਇਹ ਧਨ ਹੈ’, ‘ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੈ’, ਜਾਂ ‘ਇਹ ਥਾਂ ਹੈ’—ਇਹ ਸਾਰੇ ਭ੍ਰਮ ਮਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਨਿਸਚੇ ਦੀ ਹੀ ਲਹਿਰ ਹਨ।
ਦੀਰ੍ਘਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮ੍ ਇਮਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਦੀਰ੍ਘਂ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਭ੍ਰਮਮ੍ । ਦੀਰ੍ਘਂ ਵਾਪਿ ਮਨੋਰਾਜ੍ਯਂ ਸਂਸਾਰਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲੰਮਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਨ ਦੀ ਲੰਮੀ ਭਟਕਣ ਹੈ, ਜਾਂ ਲੰਮੀ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹੈ—ਇਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਸਮਝੋ।
ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਏष੍ਯਸਿ ਯਦਾ ਪਰਮ੍ ਆਤ੍ਮੇਚ੍ਛਯਾ ਸ੍ਵਯਾ । ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਂ ਤਦਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਇਦਮ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਦ੍ ਅਧੋ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤਿ ਉੱਚੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਗ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ।