ਘਨਤਾਮ੍ ਉਪਯਾਤਂ ਹਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮਾਨ੍ਦ੍ਯਮ੍ ਅਚੇਤਸਾਮ੍ । ਯਾਤਿ ਸ੍ਥਾਵਰਤਾਮ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਜਾਡ੍ਯਾਤ੍ ਪਾषਾਣਤਾਮ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਜਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਰਾਘਵ ਸੌਜਨ੍ਯਗੁਣਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਦृष੍ਟਿਭਿਃ । ਵਿਕਾਸਿਤਾਨ੍ਤਃਕਰਣਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪਦ੍ਮ ਇਵੋਦਯੇ
ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਘਵ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਖਿੜੇ ਕੌਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈਂ।
ਇਮਾਂ ਜ੍ਞਾਨਦृਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਅਵਬੋਦ੍ਧੁਂ ਚ ਸਨ੍ਮਤੇ । ਅਰ੍ਹਸ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਧृਤਕਰ੍ਣਸ੍ ਤੁ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਵੀਣਾਧ੍ਵਨਿਂ ਯਥਾ
ਸਮਝਦਾਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੀਵ ਵੀਂਨਾ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਸਮਸੌਜਨ੍ਯਸਮ੍ਪਦਾ । ਤਤ੍ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਰਾਮ ਯਤ੍ਰ ਨਾਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਵੈਰਾਗ, ਅਭਿਆਸ, ਅਤੇ ਸਮਤਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਦਾਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ ਸੁਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਪੂਰ੍ਵਕੈਸ੍ ਸੁਤਪੋਦਮੈਃ । ਆਦੌ ਸਂਸਾਰਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮ੍ ਏਵਾਭਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍
ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਵਿषਵृਕ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਸੇਕਮ੍ ਆਸ੍ਪਦਮ੍ ਆਪਦਾਮ੍ । ਅਞ੍ਜਨਂ ਮੋਹਯਾਮਿਨ੍ਯਾ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਉੱਦਮ ਕਰਕੇ, ਮੂਰਖਤਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਅਤੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਜਨ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਏਵ ਚ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਮਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਦ੍ ਇਦਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਂਸ੍ਕृਤਯਾ ਧਿਯਾ
ਇਹੀ ਮੂਰਖਤਾ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਜਾਣੋ: ਜਦੋਂ ਮਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੁਧਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰਾਸ਼ਾਸਰ੍ਪਗਰ੍ਤੇਨ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇਣ ਹृਦਿ ਵਲ੍ਗਤਾ । ਚੇਤਸ੍ ਸਞ੍ਕੋਚਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਚਰ੍ਮਾਗ੍ਨਾਵ੍ ਇਵ ਯੋਜਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਰਥ ਆਸਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਸੱਪ-ਕੂਹਾ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿੱਤ ਸਿਕੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਮੜੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇ ਯਥਾਰ੍ਥਭੂਤੇਯਂ ਵਸ੍ਤੁਦृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਦृਗ੍ ਇਵੇਨ੍ਦੌ ਨਿਰਮ੍ਭੋਦਸਕਲਾਮਲਮਣ੍ਡਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਸਮਝ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਵਿਚਾਰਾਰ੍ਥਚਾਰੁਚਾਤੁਰ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਸਵਿਕਾਸਾ ਮਤਿਰ੍ ਯਸ੍ਯ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸੁੰਦਰ ਸਮਝ ਅਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਪੂਰਵ ਤੇ ਆਗਲੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਕਸਿਤੇਨ ਸਿਤੇਨ ਮਨੋਮੁषਾ ਵਰਵਿਚਾਰਣਸ਼ੀਤਲਰੋਚਿषਾ । ਗੁਣਵਤਾ ਹृਦਯੇਨ ਵਿਰਾਜਸੇ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਮਲੇਨ ਨਭਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਿਨਾ ਯਥਾ
ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮਨ, ਉੱਚ ਸੋਚ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਮਨਾ ਮਾਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਾਨਾਸਿ ਰਾਘਵ । ਵੇਤ੍ਸਿ ਚੋਕ੍ਤਂ ਚ ਤੇਨਾਹਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੋ ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ਆਦਰਾਤ੍
ਰਾਘਵ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਪੂਰਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈਂ, ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।
ਰਜਸ੍ਤਮੋਭ੍ਯਾਂ ਰਹਿਤਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨੁਪਾਤਿਨੀਮ੍ । ਮਤਿਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਵ ਵਾਲਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਅਡੋਲ ਰਹੋ।
ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵੈਵ ਪृਚ੍ਛਕਸ੍ਯ ਗੁਣਾਵਲੀ । ਵਕ੍ਤੁਰ੍ ਗੁਣਾਲੀ ਚ ਮਯਿ ਰਤ੍ਨਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਜਲਧੌ ਯਥਾ
ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਹਨ, ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਗੁਣ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਵਿਵੇਕਾਸਙ੍ਗਜਂ ਮੁਨੇ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਾਨ੍ਤ ਇਵਾਰ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਲਗ੍ਨਚਨ੍ਦ੍ਰਕਰੋਤ੍ਕਰਃ
ਤੂੰ ਵਿਰਾਗਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਬੁਧੀ ਅਤੇ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਮুনি, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਨ ਪਤ्थਰ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਮ੍ ਆ ਸ਼ੈਸ਼ਵਾਦ੍ ਏਵ ਤਵਾਭ੍ਯਾਸੋ ऽਸ੍ਤਿ ਸਦ੍ਗੁਣੈਃ । ਸ਼ੁਦ੍ਧੈਸ਼੍ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘੈਸ਼੍ ਚ ਪਦ੍ਮਸ੍ਯੇਵਾਤਿਸਨ੍ਤਤੈਃ
ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਤੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸਲਤਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਟਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਲੰਮੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ ਕਥਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਯਾ ਹਿ ਭਾਜਨਮ੍ । ਨ ਹਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਿਨਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਸਵਿਕਾਸਾ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀ
ਇਸ ਲਈ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕਮਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਉਂ ਹੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਅਧੂਰੀ ਹੈ।
ਯੇ ਕੇਚਨ ਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਯਾਸ਼੍ ਚ ਕਾਸ਼੍ਚਨ ਦृष੍ਟਯਃ । ਤੇ ਚ ਤਾਸ਼੍ ਚ ਪਦੇ ਦृष੍ਟੇ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈ ਸ਼ਮਮ੍
ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਹਨ ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ, ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਢੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਭਵੇਦ੍ ਭਵ੍ਯਚੇਤਸਃ । ਤਦ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਸਂਸृਤੌ ਸਾਧੁਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਸੋਢੁਂ ਸਹੇਤ ਕਃ
ਜੇ ਭਵਿਖ ਦੀ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੌਣ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਭਾਰ ਸਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਲੀਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਾ ਮਨਨਵृਤ੍ਤਯਃ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਾਰ੍ਕਗਣਾਸਙ੍ਗਾਤ੍ ਕੁਲਸ਼ੈਲਸ਼ਿਲਾ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੁਸ੍ਸਹਾ ਰਾਮ ਸਂਸਾਰਵਿषਾਵੇਸ਼ਵਿषੂਚਿਕਾ । ਯੋਗਗਾਰੁਡਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪਾਵਨੇਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਜੋ ਭਟਕਾਵੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਯੋਗ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਗਰੁੜ ਦੀ ਵਿਰਲੇ ਦਵਾਈ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਕੌਤੁਕਾ ਵਿਗਤਵਿਕਲ੍ਪਵਿਪ੍ਲਵਾ ਯਥਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਹਰਿਹਰਪਦ੍ਮਜਾਦਯਃ । ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਸ੍ ਸਮਧਿਗਤਾਤ੍ਮਦੀਪਕਾਸ੍ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਜਗਤਿ ਵਿਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਹਰਿ, ਹਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗੇ ਹੋਏ ਸਮਝ ਨਾਲ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਮੋਹੇ ਗਲਤਿ ਚ ਘਨੇ ऽਜ੍ਞਾਨਜਲਦੇ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਸਮਧਿਗਤ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤੇ । ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਰ੍ਯੈਸ੍ ਸਾਰ੍ਧਂ ਗਲਿਤਵਪੁषੋਰ੍ ਵਾ ਸਦਸਤੋਰ੍ ਧਿਯਾ ਦृष੍ਟੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਰਮਣਮ੍ ਅਟਨਂ ਜਾਗਤਮ੍ ਇਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਭਟਕਾਵਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਘਣੇ ਬੱਦਲ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੱਚ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਾ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀਅਤ ਤੇ ਝੂਠ ਦੇ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ—ਤਦ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨਾ ਖੇਡ ਤੇ ਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਹृਦਿ ਸਵਿਭਵੇ ਵਲ੍ਗਤਿ ਪਰੇ ਸਮਾਭੋਗੀਭੂਤਾਸ੍ਵ੍ ਅਖਿਲਕਲਨਾਦृष੍ਟਿषੁ ਪੁਰਃ । ਸ਼ਮਂ ਯਾਨ੍ਤੀष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਃਕਰਣਘਟਨਾਸ੍ਵ੍ ਆਹਿਤਰਸਂ ਧਿਯਾ ਦृष੍ਟੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਰਮਣਮ੍ ਅਟਨਂ ਜਾਗਤਮ੍ ਇਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਾਫ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕੋਣ ਤੇ ਬਣਾਵਟਾਂ ਇਕ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਵਾਂਗ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਚਲਣੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨਾ ਖੇਡ ਤੇ ਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਥਸ੍ ਸ੍ਫਾਰੋ ਦੇਹਸ੍ ਤੁਰਗਰਚਨਾ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਤਿਃ ਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਵਾਤਾਦ੍ ਅਹਮ੍ ਅਕਲਿਤਾਨਨ੍ਤਵਿषਮਃ । ਪਰੋ ਵਾਰ੍ਵਾਗ੍ ਦੇਹੀ ਜਗਤਿ ਵਿਹਰਾਮੀਤ੍ਯ੍ ਅਨਘਯਾ ਧਿਯਾ ਦृष੍ਟੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਰਮਣਮ੍ ਅਟਨਂ ਜਾਗਤਮ੍ ਇਦਮ੍
ਰਥ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਚਲਣ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਹਲਕਾ ਕੰਪਨ ਹਵਾ ਤੋਂ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅੰਤਹੀਨ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਭ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਚਾਹੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿਆਂ, ਜਾਂ ਉੱਚਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਝ ਨਾਲ ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨਾ ਖੇਡ ਤੇ ਰਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਪੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ ਸੁਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਵਿਚਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸਮੁਨ੍ਨਦ੍ਧਾ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ऽਭ੍ਯੁਦਿਤਾ ਇਵ
ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਬੁਧੀ ਸਾਫ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ, ਵੱਡੇ ਮਨੁੱਖ ਨਵੇਂ ਉਗੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਨ ਯਾਚਨ੍ਤੇ ਨ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਉਹ ਨਾਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ, ਨਾਂ ਮੰਗਦੇ, ਤੇ ਨਾਂ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥਮ੍ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਹੇਯੋਪਾਦੇਯਤਾਪਕ੍ਸ਼ਰਹਿਤਾਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੱਡਣ ਜਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਚ ਨ ਚਾਯਾਨ੍ਤਿ ਵਨਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚ । ਨ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਚ
ਉਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਜੰਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜਾਂਦੇ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਕੇਚਨ ਸਮਾਰਮ੍ਭਾ ਯਾਸ਼੍ ਚ ਕਾਸ਼੍ਚਨ ਦृष੍ਟਯਃ । ਹੇਯਾਦੇਯਦृਸ਼ੋ ਯਾਸ੍ ਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ ऽਧਿਗਤੇ ਪਦੇ
ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣਾ ਜਾਂ ਛੱਡਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।