ਸਮੈਕਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਚ । ਤਥਾਰ੍ਧਸਮਰੂਪਾਣਿ ਤ੍ਰਿਜਗਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਅਧੂਰੀ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।
ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਦृਕ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਚਰਣਾਨਿ ਚ । ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਭੂਤਾਨੀਹ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੰਮ, ਉਥੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਕਰਤਬ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕੰਮ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਤਿਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤੇ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰਮੇ । ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇ ऽਨ੍ਯਥਾ ਜਾਤੇ ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਸਂਸ੍ਤੁਤੇ ਜਨੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਰ ਮਾਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਬਦਲਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਵਾਂ ਢੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਮਮਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ऽਨ੍ਯ ਏਵ ਚ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਅਨ੍ਯ ਏਵ ਨਵਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਅਨ੍ਯ ਏਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਮੇਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੋਸਤ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ; ਨਵੇਂ ਨੌਕਰ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਅਹਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮੂਲਲਤਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਕਦਾਚਿਨ੍ ਮੇਰੁਸ਼ृਙ੍ਗਾਗ੍ਰਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਲਤਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਕਦੇ ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ ਦੀ ਲਤਾ ਹੇਠ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਹ੍ਯਨਿਲਯਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਦਰ੍ਦੁਰਾਲਯਃ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਧਿਮਵਦ੍ਵਾਸੀ ਕਦਾਚਿਨ੍ ਮਲਯਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਕਦੇ ਮੈਂ ਸਹਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਦਰਦੁਰਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ; ਕਦੇ ਹਿਮਾਵਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੇਨੈਵ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਭੂਧਰਮ੍ । ਵਨਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਸ਼ਾਖਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨੀਡਂ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਕਈ ਵਾਰੀ, ਪਿਛਲੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਬਣਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਅਦ੍ਯਾਨਨ੍ਤੇषੁ ਯਾਤੇषੁ ਯੁਗੇषੁ ਮੁਨਿਨਾਯਕ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੇਨੈਵ ਜਾਤੋ ऽਯਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਪਾਦਪਃ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਾਤੇ ਜੀਵਤਿ ਯੈਵਾਭੂਚ੍ ਛੋਭਾਸ੍ਯ ਸੁਤਰੋਸ੍ ਤਯਾ । ਕृਤਪ੍ਰਾਕ੍ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਉਪਾਗਤਃ
ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਸੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਨੇਹਾਭੂਦ੍ ਉਤ੍ਤਰਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਕੁਮ੍ ਨਾਯਂ ਚ ਭੂਧਰਃ । ਦਿਗ੍ ਉਤ੍ਤਰਾਭੂਦ੍ ਅਨ੍ਯੈਵ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੇਰੁਮਹੀਧਰਾ
ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੀ, ਨਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਨਾ ਇਹ ਪਹਾੜ ਸੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸਾ ਵੀ ਹੋਰ ਸੀ, ਤੇ ਪੂਰਬ ਦਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹੋਰ ਸੀ।
ਏਕੈਕਦੇਹਸਂਸ੍ਥਾਨਨੀਤਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਸ਼ਾਗਮਃ । ਧ੍ਯਾਨਾਨ੍ਤੇ ਖਸ੍ਥ ਏਵੈਤਤ੍ ਸਰ੍ਗਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਹਰ ਇਕ ਦੇਹ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਰਾਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਕਾਦੇਰ੍ ऋਕ੍ਸ਼ਸਞ੍ਚਾਰਾਨ੍ ਮੇਰ੍ਵਾਦੇਸ੍ ਸ੍ਥਾਨਕਾਦ੍ ਦਿਸ਼ਾਮ੍ । ਸਂਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਅਨ੍ਯਥਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਦਿਸ਼ੋ ऽਨ੍ਯਥਾ
ਸੂਰਜ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਲਣ ਅਤੇ ਮੇਰੂ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਰਕੇ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਥਾਂ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨ ਸਨ੍ ਨਾਸਜ੍ ਜਗਨ੍ ਮਨ੍ਯੇ ਭ੍ਰਮੋ ऽਯਂ ਕੇਵਲਂ ਧਿਯਃ । ਆਤ੍ਮਸ੍ਪਨ੍ਦਚਮਤ੍ਕਾਰਵਿਭਵੋ ऽਯਂ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾ ਅਸਤਿਤਵ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਅਨਸਤਿਤਵ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਭੁਲ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤृਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤੋ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਵ੍ ਅਰਿਤਾਂ ਤਥਾ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਯਾਤਾਨ੍ ਪੁਂਸਸ਼੍ ਚੈਵ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਾ ਬਣ ਚੁਕਿਆ, ਦੋਸਤ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਸੈਂਕੜਾਂ ਵਾਰੀ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਵੀ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹਾਂ।
ਕਲੌ ਕृਤਯੁਗਾਚਾਰਾਨ੍ ਕृਤੇ ਕਲਿਯੁਗਸ੍ਥਿਤੀਃ । ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਚੈਵ ਸਂਸ੍ਮਰਾਮਿ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਤਯੁਗ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਦृष੍ਟਵੇਦਵੇਦਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕੇਤਵਿਹਾਰਿਣਃ । ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਨਿਰਰ੍ਗਲਾਚਾਰਾਨ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮੈਂ ਉਹ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਅਰਥ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਲਣ-ਚਲਣ ਬਿਲਕੁਲ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ।
ਧ੍ਯਾਤਰਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਸੁਰਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਜਗਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਖਾਲੀ ਸੀ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਸਂਸ੍ਥਾਨਵਿਸ਼ੇषਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਵਿਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਯਾਕੁਲਭੂਤਕੋਸ਼ਾਨ੍ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਯਾਸਵਿਲਾਸਵੇषਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਿਨੇष੍ਵ੍ ਅਸ਼ੇषਾਨ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੂਪ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂਵਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਤੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਢੰਗਾਂ ਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਥਾਸੌ ਵਾਯਸਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਜਿਜ੍ਞਾਸਾਰ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਮਯਾ । ਭੂਯਃ ਪृष੍ਟੋ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਲਤਾਗ੍ਰਖੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਕਾਂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜੋ ਇੱਛਾ-ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ।
ਚਰਤਾਂ ਜਗਤਃ ਕੋਸ਼ੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਵਤਾਮ੍ ਅਪਿ । ਕਥਂ ਵਿਹਗਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੇਹਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਨ ਬਾਧਤੇ
ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਮ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਹ ਨੂੰ ਮੌਤ ਕਿਵੇਂ ਪਰੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ?
ਜਾਨਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ ਜਿਜ੍ਞਾਸਯੈਵ ਮਾਮ੍ । ਪृਚ੍ਛਸਿ ਪ੍ਰਭਵੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭृਤ੍ਯਂ ਵਾਚਾਲਯਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾਪਿ ਯਤ੍ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਾਂ ਤਤ੍ ਤੇ ਪ੍ਰਕਥਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਅਨਾਜ੍ਞਾਭਙ੍ਗਮ੍ ਏਵਾਹੁਰ੍ ਮੁਖ੍ਯਮ੍ ਆਰਾਧਨਂ ਸਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾ ਹੈ।
ਦੋषਮੁਕ੍ਤਾਫਲਪ੍ਰੋਤਾ ਵਾਸਨਾਤਨ੍ਤੁਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਹृਦਿ ਨ ਗ੍ਰਥਿਤਾ ਯਸ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ ਤਂ ਨ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਜਿਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਲੜੀ, ਜੋ ਗਲਤੀ ਅਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਗੁੰਝੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਵृਕ੍ਸ਼ਕ੍ਰਕਚਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਹਲਤਾਘੁਣਾਃ । ਆਧਯੋ ਯਂ ਨ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ ਤਂ ਨ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬੇਲ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਆਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਲ੍ਹੀਆਂ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
षਣ੍ਡਾਤ੍ षਣ੍ਡਂ ਨਿਪਤਿਤਂ ਸ਼ਾਖਾਮृਗਮ੍ ਇਵੋਦ੍ਧਤਂ । ਨ ਚਞ੍ਚਲਂ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਨ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ, ਜੰਗਲੀ ਡਾਲ-ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਨਪੁੰਸਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਚੰਚਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਸ਼ਰੀਰਤਰੁਸਰ੍ਪੌਘਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤੌਰ੍ਵਸ਼ਿਖਿਨਸ਼੍ ਸ਼ਿਖਾਃ । ਆਸ਼ਾ ਯਂ ਨ ਦਹਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਨ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਸ ਦੀਆਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਉਆਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹਨ, ਸਾੜਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਫੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿषਾਪੂਰਸ੍ ਸ੍ਵਮਨੋਬਿਲਮਨ੍ਦਿਰਃ । ਲੋਭਵ੍ਯਾਲੋ ਨ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਂ ਮृਤ੍ਯੁਸ੍ ਤਂ ਨ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਲਾਲਚ ਦਾ ਸੱਪ ਉਸਨੂੰ ਨਿਗਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਪਕੜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਪੀਤਾਸ਼ੇषਵਿਵੇਕਾਮ੍ਬੁਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਾਮ੍ਭੋਧਿਵਾਡਵਃ । ਨ ਨਿਰ੍ਦਹਤਿ ਯਂ ਕੋਪਸ੍ ਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਨ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਵਿੱਥ ਨਾਲ ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਅੱਗ ਠੰਡੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਸਾੜਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਪਕੜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਿਲਾਨਾਂ ਕਠਿਨਂ ਰਾਸ਼ਿਮ੍ ਉਗ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਕੁਲਮ੍ । ਯਂ ਪੀਡਯਤਿ ਨਾਨਙ੍ਗਸ੍ ਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਨ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਖਤ ਘਾਣੀ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੁਟਦੀ, ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਪਕੜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਯੇਨ ਪਦੇ ਪਰਮਪਾਵਨੇ । ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾ ਦृਢਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ੍ ਤਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਨ ਜਿਘਾਂਸਤਿ
ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਪਕੜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।