ਰੇਣੁਕਾਤ੍ਮਜਤਾਂ ਗਤ੍ਵਾ षष੍ਠਂ ਵਾਰਮ੍ ਇਮਂ ਹਰਿਃ । ਬਹੁਸਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰੇਣਾਪਿ ਚਕਾਰ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਰੇਣੁਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਇਸ ਛੇਵੀਂ ਵਾਰ, ਕਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼ਤਂ ਕਲਿਯੁਗਾਨਾਂ ਚ ਹਰੇਰ੍ ਬੁਦ੍ਧਦਸ਼ਾਸ਼ਤਮ੍ । ਸ਼ਾਕ੍ਯਰਾਜਤਯੈਵਾਪ੍ਤਂ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਮੁਨਿਨਾਯਕ
ਮੁਨੀ-ਨਾਇਕ, ਮੈਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਸੌ ਵਾਰ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਬੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੌ ਜਨਮ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਾਨ੍ ਦ੍ਵੌ ਦਕ੍ਸ਼ਾਧ੍ਵਰਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੌ । ਦਸ਼ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਘਾਤਾਂਸ਼੍ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮੌਲੇਸ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਤੀਹ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ, ਦੋ ਵਾਰ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਤੇ ਦਸ ਵਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮੌਲੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਹਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਬਾਣਾਰ੍ਥਮ੍ ਅष੍ਟੌ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਾਜ੍ ਜ੍ਵਰਪ੍ਰਮਥਨਾਯਕਾਨ੍ । ਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਸੁਰਾਨੀਕਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਹਰਿਸ਼ਰ੍ਵਯੋਃ
ਬਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਅਠ ਵਾਰ ਜੰਗਾਂ, ਬੁਖਾਰ ਤੇ ਉਤਲਾਹ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਤੇ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋਈ ਹੋਈ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯੁਗਂ ਪ੍ਰਤਿ ਧਿਯਾਂ ਪੁਂਸਾਮ੍ ਊਨਾਧਿਕਤਯਾ ਮੁਨੇ । ਕ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਪਾਠਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਹਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਕਾਗ੍ਰਾਣਿ ਸਮਗ੍ਰਾਣਿ ਬਹੁਪਾਠਾਨਿ ਮੇ ऽਨਘ । ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਿਵृਤਾਨਿ ਯੁਗਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ—ਚਾਹੇ ਸੰਖੇਪ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੂਰੇ, ਚਾਹੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ—ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਸ੍ ਤਾਨ੍ ਏਵ ਤਾਨ੍ ਏਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਪਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ । ਦੇਵਰ੍षਿਵਿਪ੍ਰਰਚਿਤਾਨ੍ ਇਤਿਹਾਸਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵਾਰ ਵਾਰ, ਉਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿਹਾਸਂ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਰਾਮਾਯਣਾਭਿਧਮ੍ । ਗ੍ਰਨ੍ਥਲਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਜੋਬੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮਾਯਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਰਾਮਵਦ੍ ਵ੍ਯਵਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਰਾਵਣਵਿਲਾਸਵਤ੍ । ਇਤਿ ਯਤ੍ਰ ਧਿਯਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਹਸ੍ਤੇ ਫਲਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰਾਮ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਭੋਗਵਿਲਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
ਕृਤਂ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਨਾ ਚੈਤਦ੍ ਅਧੁਨਾ ਚ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵ੍ ਅਪ੍ਰਕਟਂ ਲੋਕੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਤਿ ਕਾਲਤਃ
ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਬਣਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਨਾਮ੍ਨਾ ਜੀਵੇਨ ਤੇਨੈਵਾਨ੍ਯੇਨ ਚਾਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ । ਏਤਤ੍ ਤਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਵਾਰਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਸ੍ਮृਤਿਂ ਗਤਮ੍
ਵਾਲਮੀਕਿ ਨਾਮ ਦੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਉਸੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੱਲੋਂ, ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਰਵੀਂ ਵਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਇਹ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍ ਏਤਸ੍ਯ ਸਮਂ ਭਾਰਤਂ ਨਾਮ ਨਾਮਤਃ । ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਵ੍ਯਾਸਕृਤਂ ਜਗਤਿ ਵਿਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਆਸ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਸਾਭਿਧੇਨ ਜੀਵੇਨ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯੇਨ ਚਾਕ੍ਸ਼ਤਮ੍ । ਏਤਤ੍ ਤੁ ਸਪ੍ਤਮਂ ਵਾਰਂ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਸ੍ਮृਤਿਂ ਗਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨਾਮ ਦੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਉਸੇ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੱਲੋਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਭੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸੱਤਵੀਂ ਵਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਖ੍ਯਾਨਕਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵृਤਾਨਿ ਯੁਗਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਨਿ ਸਂਸ੍ਮਰਾਮਿ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਵਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਪੁਨਸ੍ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ । ਸਾਧੋ ਪਦਾਰ੍ਥਜਾਲਾਨਿ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਚ
ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਾਧੋ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਕ੍ਸ਼ਤਯੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਮਹੀਮ੍ ਅਵਤਰਿष੍ਯਤਃ । ਅਧੁਨੈਕਾਦਸ਼ਂ ਜਨ੍ਮ ਰਾਮਨਾਮ੍ਨੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਵੇਗਾ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਰਵਾਂ ਜਨਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਾਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵਸੁਦੇਵਗृਹੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਭੁਵੋ ਭਾਰਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ । ਅਧੁਨਾ षੋਡਸ਼ਂ ਜਨ੍ਮ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ
ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੋਲਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਾਰਸਿਂਹੇਨ ਵਪੁषਾ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਂ ਹਰਿਃ । ਜਘਾਨ ਵਾਰਤ੍ਰਿਤਯਂ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵ ਵਾਰਣਮ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੀਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਇਯਂ ਨ ਕਦਾਚਿਨ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਕਦਾਚਿਚ੍ ਚ ਜਲਬੁਦ੍ਬੁਦਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣਾ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੁਲਬਲੇ ਵਾਂਗ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਅਨਿष੍ਠੇਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਾ ਸਂਵਿਦਾਤ੍ਮਨਿ । ਜਾਯਤੇ ਲੀਯਤੇ ਚਾਸ਼ੁ ਲੋਲਾ ਵੀਚਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਭਸਿ
ਜੋ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਟਕਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਚੇਤਨ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਡੋਲਦੀ ਹੈ।
ਸਮੈਕਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਚ । ਤਥਾਰ੍ਧਸਮਰੂਪਾਣਿ ਤ੍ਰਿਜਗਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਅਧੂਰੀ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।
ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਾਦृਕ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਚਰਣਾਨਿ ਚ । ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਭੂਤਾਨੀਹ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੰਮ, ਉਥੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਕਰਤਬ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕੰਮ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਤਿਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਿਪਰ੍ਯਸ੍ਤੇ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰਮੇ । ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇ ऽਨ੍ਯਥਾ ਜਾਤੇ ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਸਂਸ੍ਤੁਤੇ ਜਨੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਰ ਮਾਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਬਦਲਣ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਵਾਂ ਢੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਮਮਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ऽਨ੍ਯ ਏਵ ਚ ਬਨ੍ਧਵਃ । ਅਨ੍ਯ ਏਵ ਨਵਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਅਨ੍ਯ ਏਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਮੇਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੋਸਤ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ; ਨਵੇਂ ਨੌਕਰ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ ਅਹਮ੍ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮੂਲਲਤਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਕਦਾਚਿਨ੍ ਮੇਰੁਸ਼ृਙ੍ਗਾਗ੍ਰਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ਲਤਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਕਦੇ ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਤਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਕਲਪਵ੍ਰੱਖ ਦੀ ਲਤਾ ਹੇਠ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਹ੍ਯਨਿਲਯਃ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਦਰ੍ਦੁਰਾਲਯਃ । ਕਦਾਚਿਦ੍ ਧਿਮਵਦ੍ਵਾਸੀ ਕਦਾਚਿਨ੍ ਮਲਯਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਕਦੇ ਮੈਂ ਸਹਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਦਰਦੁਰਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ; ਕਦੇ ਹਿਮਾਵਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਮਲਯਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੇਨੈਵ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਭੂਧਰਮ੍ । ਵਨਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਸ਼ਾਖਾਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨੀਡਂ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਕਈ ਵਾਰੀ, ਪਿਛਲੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਘੋਂਸਲਾ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਬਣਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਅਦ੍ਯਾਨਨ੍ਤੇषੁ ਯਾਤੇषੁ ਯੁਗੇषੁ ਮੁਨਿਨਾਯਕ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੇਨੈਵ ਜਾਤੋ ऽਯਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਪਾਦਪਃ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਖ਼ਤ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਾਤੇ ਜੀਵਤਿ ਯੈਵਾਭੂਚ੍ ਛੋਭਾਸ੍ਯ ਸੁਤਰੋਸ੍ ਤਯਾ । ਕृਤਪ੍ਰਾਕ੍ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ऽਯਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਉਪਾਗਤਃ
ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਸੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।
ਨੇਹਾਭੂਦ੍ ਉਤ੍ਤਰਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਕੁਮ੍ ਨਾਯਂ ਚ ਭੂਧਰਃ । ਦਿਗ੍ ਉਤ੍ਤਰਾਭੂਦ੍ ਅਨ੍ਯੈਵ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮੇਰੁਮਹੀਧਰਾ
ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੀ, ਨਾ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਨਾ ਇਹ ਪਹਾੜ ਸੀ; ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰ ਦੀ ਦਿਸਾ ਵੀ ਹੋਰ ਸੀ, ਤੇ ਪੂਰਬ ਦਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹੋਰ ਸੀ।