ਕੁਲਪਰ੍ਵਤਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪੇ ਪृਥਕ੍ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਵਰ੍ਣਧਰ੍ਮਧਿਯਂ ਸृष੍ਟਿਵਿਭਾਗਂ ਮਣ੍ਡਲਾਵਲੇਃ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ 'ਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਬਣੀ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀ ਹੋਈ, ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ।
ऋਕ੍ਸ਼ਚਕ੍ਰਕਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਧ੍ਰੁਵਨਿਰ੍ਮਾਣਮ੍ ਏਵ ਚ । ਜਨ੍ਮੇਨ੍ਦੁਭਾਸ੍ਕਰਾਦੀਨਾਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣੇ, ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਈ।
ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਾਪਹਰਣਂ ਵਰਾਹੋਦ੍ਧਰਣਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਃ । ਕਲ੍ਪਨਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਚ ਵੇਦਾਨਯਨਮ੍ ਏਵ ਚ
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਧਰਤੀ ਚੁਰਾਈ, ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣਾ ਵੀ ਹੋਇਆ।
ਮਨ੍ਦਰੋਦ੍ਧੂਨਨਂ ਚਾਬ੍ਧੇਰ੍ ਅਮृਤਾਰ੍ਥੇ ਚ ਮਨ੍ਥਨਮ੍ । ਅਜਾਤਪਕ੍ਸ਼ੋ ਗਰੁਡਸ੍ ਸਾਗਰਾਣਾਂ ਚ ਸਮ੍ਭਵਃ
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ, ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨੌਜਵਾਨ ਗਰੁੜ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਾ ਯਾਸ੍ ਸ੍ਮृਤਯਸ੍ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਤੀਤਮਨੁਕ੍ਰਮਾਃ । ਬਾਲੈਰ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਤਾਸ੍ ਤਾਤ ਸ੍ਮਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਸੁ ਕਿਂ ਗ੍ਰਹਃ
ਇਹ ਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਿਆਰੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਗਰੁਡਵਾਹਨਮ੍ ਅਗਰੁਡਵਾਹਨਂ ਸਿਤਵਿਵਾਹਨਮ੍ ਅਸਿਤਵਿਵਾਹਨਮ੍ । ਸੁਵृषਵਾਹਨਮ੍ ਅਸੁਵृषਵਾਹਨਂ ਕਲਿਤਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ ਅਕਲਿਤਜੀਵਿਤਃ
ਗਰੁੜ ਵਾਹਨ, ਗਰੁੜ ਨਾ ਵਾਹਨ; ਚਿੱਟਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਕਾਲਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ; ਚੰਗਾ ਬਲਦ ਵਾਹਨ, ਮਾੜਾ ਬਲਦ ਵਾਹਨ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਨਾ ਜੀਉਂਦਾ ਵੀ ਸਮਝਿਆ।
ਤਤੋ ਜਗਤਿ ਜਾਤੇषੁ ਭਗਵਨ੍ ਯੁष੍ਮਦਾਦਿषੁ । ਭਰਦ੍ਵਾਜਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਰਿਨਾਰਦੇਨ੍ਦ੍ਰਮਰੀਚਿषੁ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਜੰਮੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ—ਭਰਦਵਾਜ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਅਤਰੀ, ਨਾਰਦ, ਇੰਦਰ, ਮਰੀਚੀ—
ਪੁਲਹੋਦ੍ਦਾਲਕਾਦ੍ਯੇषੁ ਕ੍ਰਤੁਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਸ੍ਸੁ ਚ । ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਭृਙ੍ਗੀਸ਼ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਭਵਦਨਾਦਿषੁ
ਪੁਲਹ, ਉਦਾਲਕ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਤੁ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਭ੍ਰਿੰਗੀਸ਼, ਸਕੰਦ, ਭਵ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਗੌਰੀਸਰਸ੍ਵਤੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸੁ ਭੂਰਿषੁ । ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਕੈਲਾਸਹਿਮਵਦ੍ਦਰ੍ਦੁਰਾਦਿषੁ
ਗੌਰੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਗਾਯਤਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ; ਮੇਰੂ, ਮੰਦਰ, ਕੈਲਾਸ, ਹਿਮਵਤ, ਦਰਦੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ—
ਹਯਗ੍ਰੀਵਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਕਾਲਨੇਮਿਬਲਾਦਿषੁ । ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਕ੍ਰਾਥਬਡਿਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਕਾਦਿषੁ
ਹਯਗਰੀਵ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਕਾਲਨੇਮੀ, ਬਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ; ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ, ਕ੍ਰਾਥ, ਬਡੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਨਿਮਿਨ੍ਯਙ੍ਕੁਪृਥੁਪ੍ਰੋਥਵੈਨ੍ਯਨਾਭਾਗਕੇਲਿषੁ । ਨਲਮਾਨ੍ਧਾਤृਸਗਰਦਿਲੀਪਨਹੁषਾਦਿषੁ
ਨਿਮਿ, ਯੰਕੁ, ਪ੍ਰਥੁ, ਪ੍ਰੋਥ, ਵੈਨਯ, ਨਾਭਾਗ, ਕੇਲੀ; ਨਲ, ਮਾਂਧਾਤ੍ਰ, ਸਾਗਰ, ਦਿਲੀਪ, ਨਹੁਸ਼ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਆਤ੍ਰੇਯਵ੍ਯਾਸਵਾਲ੍ਮੀਕਿਵਤ੍ਸਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨਾਦਿषੁ । ਉਪਮਨ੍ਯੁਮਨੀਮਙ੍ਕਿਭਗੀਰਥਸ਼ੁਕਾਦਿषੁ
ਆਤ੍ਰੇਯ, ਵਿਆਸ, ਵਾਲਮੀਕਿ, ਵਤਸ, ਵਾਤਸਯਾਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ; ਉਪਮਨਯੂ, ਮਨੀ, ਮੰਕੀ, ਭਗੀਰਥ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ—
ਅਲ੍ਪਕਾਤੀਤਕਾਲੇषੁ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦੂਰੇषੁ ਕੇषੁਚਿਤ੍ । ਤਥਾਦ੍ਯਤਨਸਰ੍ਗੇषੁ ਸ੍ਮਰਣੇ ਗਣਨੈਵ ਕਾ
ਕਦੇ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੂਰ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਜ ਦੇ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਮੁਨੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਾष੍ਟਮਮ੍ ਇਦਂ ਕਿਲ । ਸਂਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅष੍ਟਮੇ ਸਰ੍ਗੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਸਙ੍ਗਤਃ
ਮੁਨਿ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਠਵਾਂ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਠਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈਂ।
ਕਦਾਚਿਜ੍ ਜਾਯਸੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਕਦਾਚਿਜ੍ ਜਾਯਸੇ ਜਲਾਤ੍ । ਕਦਾਚਿਜ੍ ਜਾਯਸੇ ਸ਼ੈਲਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਜ੍ ਜਾਯਸੇ ऽਨਲਾਤ੍
ਕਦੇ ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਕਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
ਯਾਦृਸ਼ੋ ਯਾਦृਸ਼ਾਚਾਰੋ ਯਾਦृਕ੍ਸਂਸ੍ਥਾਨਦਿਗ੍ਗਣਃ । ਸਰ੍ਗੋ ऽਯਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਨ੍ ਏਵ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਸਂਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ, ਜਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਐਸੇ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਕਰੂਪਾਖਿਲਾਚਾਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਨਰਾਮਰਾਨ੍ । ਸਮਕਾਲਾਖਿਲਸ੍ਥੈਰ੍ਯਾਨ੍ ਦਸ਼ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਦਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੇ ਕੰਮ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਠਹਿਰਾਅ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਤਾ ਦੇਵਾ ਵਾਰਪਞ੍ਚਕਮ੍ ਉਦ੍ਧृਤਾਃ । ਮੁਨੇ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਰ੍ਗੇषੁ ਕੂਰ੍ਮਾ ਇਵ ਪਯੋਨਿਧੇਃ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪੰਜ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਛੂਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਦਰਾਕਰ੍षਣਾਵੇਗਪਰ੍ਯਾਕੁਲਸੁਰਾਸੁਰਮ੍ । ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਚੇਦਮ੍ ਅਮृਤਾਮ੍ਭੋਧਿਮਨ੍ਥਨਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਦਵਾਂਦਸਾ ਘਟਨਾ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਜਦੋਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਥਨੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵੌषਧਿਰਸੋਪੇਤਾਂ ਬਲਿਂ ਗ੍ਰਾਹਸ੍ ਤਟਾਦ੍ ਇਵ । ਵਾਰਤ੍ਰਯਂ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਨੀਤਵਾਨ੍ ਵਸੁਧਾਮ੍ ਅਧਃ
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਸਮੇਤ, ਤਟ ਤੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।
ਰੇਣੁਕਾਤ੍ਮਜਤਾਂ ਗਤ੍ਵਾ षष੍ਠਂ ਵਾਰਮ੍ ਇਮਂ ਹਰਿਃ । ਬਹੁਸਰ੍ਗਾਨ੍ਤਰੇਣਾਪਿ ਚਕਾਰ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਕ੍ਸ਼ਯਮ੍
ਹਰੀ ਨੇ ਰੇਣੁਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਇਸ ਛੇਵੀਂ ਵਾਰ, ਕਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਸ਼ਤਂ ਕਲਿਯੁਗਾਨਾਂ ਚ ਹਰੇਰ੍ ਬੁਦ੍ਧਦਸ਼ਾਸ਼ਤਮ੍ । ਸ਼ਾਕ੍ਯਰਾਜਤਯੈਵਾਪ੍ਤਂ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਮੁਨਿਨਾਯਕ
ਮੁਨੀ-ਨਾਇਕ, ਮੈਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਸੌ ਵਾਰ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਬੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੌ ਜਨਮ, ਜੋ ਸ਼ਾਕਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਪੁਰਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਾਨ੍ ਦ੍ਵੌ ਦਕ੍ਸ਼ਾਧ੍ਵਰਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੌ । ਦਸ਼ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਿਘਾਤਾਂਸ਼੍ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮੌਲੇਸ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਤੀਹ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ, ਦੋ ਵਾਰ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ, ਤੇ ਦਸ ਵਾਰ ਚੰਦ੍ਰਮੌਲੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਕਰ ਦੀ ਹਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਬਾਣਾਰ੍ਥਮ੍ ਅष੍ਟੌ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮਾਜ੍ ਜ੍ਵਰਪ੍ਰਮਥਨਾਯਕਾਨ੍ । ਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਸੁਰਾਨੀਕਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਹਰਿਸ਼ਰ੍ਵਯੋਃ
ਬਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਅਠ ਵਾਰ ਜੰਗਾਂ, ਬੁਖਾਰ ਤੇ ਉਤਲਾਹ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਤੇ ਹਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਵ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋਈ ਹੋਈ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯੁਗਂ ਪ੍ਰਤਿ ਧਿਯਾਂ ਪੁਂਸਾਮ੍ ਊਨਾਧਿਕਤਯਾ ਮੁਨੇ । ਕ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਪਾਠਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਵੇਦਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਹਰ ਯੁਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਕਾਗ੍ਰਾਣਿ ਸਮਗ੍ਰਾਣਿ ਬਹੁਪਾਠਾਨਿ ਮੇ ऽਨਘ । ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਵਿਵृਤਾਨਿ ਯੁਗਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥ—ਚਾਹੇ ਸੰਖੇਪ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੂਰੇ, ਚਾਹੇ ਕਈ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ—ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਸ੍ ਤਾਨ੍ ਏਵ ਤਾਨ੍ ਏਵਮ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਪਿ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ । ਦੇਵਰ੍षਿਵਿਪ੍ਰਰਚਿਤਾਨ੍ ਇਤਿਹਾਸਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵਾਰ ਵਾਰ, ਉਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿਹਾਸਂ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਰਾਮਾਯਣਾਭਿਧਮ੍ । ਗ੍ਰਨ੍ਥਲਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਸਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਜੋਬੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਮਾਯਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਰਾਮਵਦ੍ ਵ੍ਯਵਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨ ਰਾਵਣਵਿਲਾਸਵਤ੍ । ਇਤਿ ਯਤ੍ਰ ਧਿਯਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਹਸ੍ਤੇ ਫਲਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਫਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰਾਮ ਵਾਂਗ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਭੋਗਵਿਲਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ।
ਕृਤਂ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਨਾ ਚੈਤਦ੍ ਅਧੁਨਾ ਚ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਅਦ੍ਯ ਤ੍ਵ੍ ਅਪ੍ਰਕਟਂ ਲੋਕੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਜ੍ਞਾਸ੍ਯਤਿ ਕਾਲਤਃ
ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਬਣਾਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ।