ਭਯਾਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਾਸ਼ੇषਵੈਮਾਨਿਕਨਭਸ਼੍ਚਰਾਮ੍ । ਦ੍ਯਾਂ ਨਿਰृਕ੍ਸ਼ਨਿਸ਼ੇਸ਼ਾਰ੍ਕਾਂ ਸਂਸ੍ਮਰਾਮਿ ਤਮੋਮਯੀਮ੍
ਮੈਂ ਉਹ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਬਣੀ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਲੁਕ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਅਨਗਸ੍ਤ੍ਯਾਮ੍ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ਾਮ੍ ਏਕਪਰ੍ਵਤਤਾਂ ਗਤਾਂ । ਮਤ੍ਤੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਮਹਾਸ਼ੈਲੇ ਸਂਸ੍ਮਰਾਮਿ ਜਗਤ੍ਕੁਟੀਮ੍
ਮੈਂ ਦੁੱਖਣ ਦੇਸ ਦੀ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਬਚਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਏਤਾਂਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ ਚ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਨ੍ ਸਂਸ੍ਮਰਾਮਿ ਬਹੂਨ੍ ਅਪਿ । ਕਿਂ ਤੇਨ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਸਾਰਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੇਪਤਸ਼੍ ਸ਼ृਣੁ
ਮੈਂ ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਦੱਸਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਤੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਮੂਲ ਸੁਣ।
ਅਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਾਨ੍ ਮਨੂਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਗਤਾਨ੍ । ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਆਰਮ੍ਭਬਹੁਲਾਂਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਅਣਗਿਣਤ ਮਨੂਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਚੱਕਰ ਵੀ।
ਏਕਦੇਵਮਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਪੁਰੁषਾਸੁਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਲੋਕਤ੍ਰਿਤਯਂ ਚੈਕਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਸਰ੍ਗਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਦੈਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸੀ, ਨਾ ਅਸਮਾਨ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਅਸਮਾਨ ਸੀ।
ਸੁਰਾਪਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਮਤ੍ਤਂ ਨਿषਿਦ੍ਧਸੁਰਸ਼ੂਦ੍ਰਕਮ੍ । ਬਹੁਨਾਥਸਤੀਕਂ ਚ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਗਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਸਨ, ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਸਨ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਭੂਲੋਕਮ੍ ਅਕਲ੍ਪਿਤਮਹਾਰ੍ਣਵਮ੍ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਞ੍ਜਾਤਪੁਰੁषਂ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਗਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਵਾਂਗ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਲੋਕ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦੇ ਸਨ।
ਅਪਰ੍ਵਤਮ੍ ਅਭੂਮਿਂ ਚ ਵ੍ਯੋਮਸ੍ਥਾਮਰਮਾਨਵਮ੍ । ਅਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਢ੍ਯਂ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਗਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਚੰਦ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਅਮਹੀਪਾਲਮ੍ ਅਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਧਮੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਮਸਰ੍ਵਕਕੁਬ੍ਭੂਤਂ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਗਂ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਇੱਕ ਐਸਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਇੰਦਰ ਸੀ, ਨਾ ਰਾਜੇ ਸੀ, ਨਾ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਕੋਈ ਵੰਡ ਸੀ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਾਨ ਸੀ।
ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਾਰਮ੍ਭਕਲਨਾਵਿਭਾਗੇ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ । ਦੇਵਾਸੁਰਵਿਨਿਰ੍ਮਾਣਂ ਦ੍ਵੀਪਾਬ੍ਧਿਵਲਯੋਦਯਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਟਾਪੂਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ।
ਕੁਲਪਰ੍ਵਤਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪੇ ਪृਥਕ੍ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਵਰ੍ਣਧਰ੍ਮਧਿਯਂ ਸृष੍ਟਿਵਿਭਾਗਂ ਮਣ੍ਡਲਾਵਲੇਃ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ 'ਚ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਬਣੀ, ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀ ਹੋਈ, ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ।
ऋਕ੍ਸ਼ਚਕ੍ਰਕਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਧ੍ਰੁਵਨਿਰ੍ਮਾਣਮ੍ ਏਵ ਚ । ਜਨ੍ਮੇਨ੍ਦੁਭਾਸ੍ਕਰਾਦੀਨਾਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋਪੇਨ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣੇ, ਧ੍ਰੂ ਤਾਰੇ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਉਪੇਂਦਰ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਈ।
ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਾਪਹਰਣਂ ਵਰਾਹੋਦ੍ਧਰਣਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਃ । ਕਲ੍ਪਨਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਚ ਵੇਦਾਨਯਨਮ੍ ਏਵ ਚ
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਧਰਤੀ ਚੁਰਾਈ, ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਣਾ ਵੀ ਹੋਇਆ।
ਮਨ੍ਦਰੋਦ੍ਧੂਨਨਂ ਚਾਬ੍ਧੇਰ੍ ਅਮृਤਾਰ੍ਥੇ ਚ ਮਨ੍ਥਨਮ੍ । ਅਜਾਤਪਕ੍ਸ਼ੋ ਗਰੁਡਸ੍ ਸਾਗਰਾਣਾਂ ਚ ਸਮ੍ਭਵਃ
ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ, ਪੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨੌਜਵਾਨ ਗਰੁੜ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ।
ਇਤ੍ਯਾਦਿਕਾ ਯਾਸ੍ ਸ੍ਮृਤਯਸ੍ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਤੀਤਮਨੁਕ੍ਰਮਾਃ । ਬਾਲੈਰ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਤਾਸ੍ ਤਾਤ ਸ੍ਮਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਸੁ ਕਿਂ ਗ੍ਰਹਃ
ਇਹ ਜਿਹੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਿਆਰੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਗਰੁਡਵਾਹਨਮ੍ ਅਗਰੁਡਵਾਹਨਂ ਸਿਤਵਿਵਾਹਨਮ੍ ਅਸਿਤਵਿਵਾਹਨਮ੍ । ਸੁਵृषਵਾਹਨਮ੍ ਅਸੁਵृषਵਾਹਨਂ ਕਲਿਤਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍ ਅਕਲਿਤਜੀਵਿਤਃ
ਗਰੁੜ ਵਾਹਨ, ਗਰੁੜ ਨਾ ਵਾਹਨ; ਚਿੱਟਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਕਾਲਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ; ਚੰਗਾ ਬਲਦ ਵਾਹਨ, ਮਾੜਾ ਬਲਦ ਵਾਹਨ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਨਾ ਜੀਉਂਦਾ ਵੀ ਸਮਝਿਆ।
ਤਤੋ ਜਗਤਿ ਜਾਤੇषੁ ਭਗਵਨ੍ ਯੁष੍ਮਦਾਦਿषੁ । ਭਰਦ੍ਵਾਜਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਰਿਨਾਰਦੇਨ੍ਦ੍ਰਮਰੀਚਿषੁ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਜੰਮੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ—ਭਰਦਵਾਜ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਅਤਰੀ, ਨਾਰਦ, ਇੰਦਰ, ਮਰੀਚੀ—
ਪੁਲਹੋਦ੍ਦਾਲਕਾਦ੍ਯੇषੁ ਕ੍ਰਤੁਭृਗ੍ਵਙ੍ਗਿਰਸ੍ਸੁ ਚ । ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਭृਙ੍ਗੀਸ਼ਸ੍ਕਨ੍ਦੇਭਵਦਨਾਦਿषੁ
ਪੁਲਹ, ਉਦਾਲਕ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਤੁ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਭ੍ਰਿੰਗੀਸ਼, ਸਕੰਦ, ਭਵ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਗੌਰੀਸਰਸ੍ਵਤੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸੁ ਭੂਰਿषੁ । ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਕੈਲਾਸਹਿਮਵਦ੍ਦਰ੍ਦੁਰਾਦਿषੁ
ਗੌਰੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਗਾਯਤਰੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ; ਮੇਰੂ, ਮੰਦਰ, ਕੈਲਾਸ, ਹਿਮਵਤ, ਦਰਦੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ—
ਹਯਗ੍ਰੀਵਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਕਾਲਨੇਮਿਬਲਾਦਿषੁ । ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਕ੍ਰਾਥਬਡਿਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਕਾਦਿषੁ
ਹਯਗਰੀਵ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼, ਕਾਲਨੇਮੀ, ਬਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ; ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ, ਕ੍ਰਾਥ, ਬਡੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਨਿਮਿਨ੍ਯਙ੍ਕੁਪृਥੁਪ੍ਰੋਥਵੈਨ੍ਯਨਾਭਾਗਕੇਲਿषੁ । ਨਲਮਾਨ੍ਧਾਤृਸਗਰਦਿਲੀਪਨਹੁषਾਦਿषੁ
ਨਿਮਿ, ਯੰਕੁ, ਪ੍ਰਥੁ, ਪ੍ਰੋਥ, ਵੈਨਯ, ਨਾਭਾਗ, ਕੇਲੀ; ਨਲ, ਮਾਂਧਾਤ੍ਰ, ਸਾਗਰ, ਦਿਲੀਪ, ਨਹੁਸ਼ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ—
ਆਤ੍ਰੇਯਵ੍ਯਾਸਵਾਲ੍ਮੀਕਿਵਤ੍ਸਵਾਤ੍ਸ੍ਯਾਯਨਾਦਿषੁ । ਉਪਮਨ੍ਯੁਮਨੀਮਙ੍ਕਿਭਗੀਰਥਸ਼ੁਕਾਦਿषੁ
ਆਤ੍ਰੇਯ, ਵਿਆਸ, ਵਾਲਮੀਕਿ, ਵਤਸ, ਵਾਤਸਯਾਨ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ; ਉਪਮਨਯੂ, ਮਨੀ, ਮੰਕੀ, ਭਗੀਰਥ, ਸ਼ੁਕ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਾਂ ਵਿੱਚ—
ਅਲ੍ਪਕਾਤੀਤਕਾਲੇषੁ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਦੂਰੇषੁ ਕੇषੁਚਿਤ੍ । ਤਥਾਦ੍ਯਤਨਸਰ੍ਗੇषੁ ਸ੍ਮਰਣੇ ਗਣਨੈਵ ਕਾ
ਕਦੇ ਛੋਟੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦੂਰ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਜ ਦੇ ਜਗਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਮੁਨੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਾष੍ਟਮਮ੍ ਇਦਂ ਕਿਲ । ਸਂਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅष੍ਟਮੇ ਸਰ੍ਗੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਸਙ੍ਗਤਃ
ਮੁਨਿ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਠਵਾਂ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਅਠਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈਂ।
ਕਦਾਚਿਜ੍ ਜਾਯਸੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਕਦਾਚਿਜ੍ ਜਾਯਸੇ ਜਲਾਤ੍ । ਕਦਾਚਿਜ੍ ਜਾਯਸੇ ਸ਼ੈਲਾਤ੍ ਕਦਾਚਿਜ੍ ਜਾਯਸੇ ऽਨਲਾਤ੍
ਕਦੇ ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਕਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
ਯਾਦृਸ਼ੋ ਯਾਦृਸ਼ਾਚਾਰੋ ਯਾਦृਕ੍ਸਂਸ੍ਥਾਨਦਿਗ੍ਗਣਃ । ਸਰ੍ਗੋ ऽਯਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਨ੍ ਏਵ ਤ੍ਰੀਨ੍ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਸਂਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ, ਜਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਐਸੇ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਕਰੂਪਾਖਿਲਾਚਾਰਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਨਰਾਮਰਾਨ੍ । ਸਮਕਾਲਾਖਿਲਸ੍ਥੈਰ੍ਯਾਨ੍ ਦਸ਼ ਸਰ੍ਗਾਨ੍ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਦਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੇ ਕੰਮ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਠਹਿਰਾਅ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਤਾ ਦੇਵਾ ਵਾਰਪਞ੍ਚਕਮ੍ ਉਦ੍ਧृਤਾਃ । ਮੁਨੇ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਰ੍ਗੇषੁ ਕੂਰ੍ਮਾ ਇਵ ਪਯੋਨਿਧੇਃ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪੰਜ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਛੂਏ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਦਰਾਕਰ੍षਣਾਵੇਗਪਰ੍ਯਾਕੁਲਸੁਰਾਸੁਰਮ੍ । ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਂ ਚੇਦਮ੍ ਅਮृਤਾਮ੍ਭੋਧਿਮਨ੍ਥਨਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਦਵਾਂਦਸਾ ਘਟਨਾ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਜਦੋਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਥਨੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵੌषਧਿਰਸੋਪੇਤਾਂ ਬਲਿਂ ਗ੍ਰਾਹਸ੍ ਤਟਾਦ੍ ਇਵ । ਵਾਰਤ੍ਰਯਂ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਨੀਤਵਾਨ੍ ਵਸੁਧਾਮ੍ ਅਧਃ
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਸਮੇਤ, ਤਟ ਤੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ।