ਤਦ੍ ਏਤਦ੍ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇਨ ਵਰ੍ਣਿਤਮ੍ । ਮਯਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰ ਬੋਧਾਯ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜਗਤ੍ਸਾਮ੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਮਝ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੇਖ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਫਲਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯੈਸ਼੍ ਚਿਰਕਾਲੋਪਬृਂਹਿਤੈਃ । ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਮ੍ ਏਵਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਦ੍ ਭਵਨ੍ਤਂ ਮੁਨੇ ਤਤਃ
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਜਮਾਏ ਹੋਏ ਪੁੰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।
ਇਦਂ ਨੀਡਮ੍ ਇਮਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਖਾ ਅਯਂ ਚਾਹਮ੍ ਅਯਂ ਦ੍ਰੁਮਃ । ਅਦ੍ਯ ਪਾਵਨਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਯ੍ ਏਤਾਨਿ ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਇਹ ਘੋਂਸਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਰੁੱਖ ਹੈ; ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਇਦਮ੍ ਅਰ੍ਘ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਪਾਦ੍ਯਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਿਭਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਨੂਨਂ ਪਾਵਨਤਾਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ੇषੇਣਾਦਿਸ਼ ਮਾਂ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਰਪਣ ਹੈ, ਇਹ ਪੈਰਾਂ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਦਿਲੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਸਿਖਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਪਾਦ੍ਯਂ ਚ ਭੂਯੋ ਦਤ੍ਤਵਤਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਭੁਸੁਣ੍ਡਵਿਹਗੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਇਦਂ ਰਾਮਾਹਮ੍ ਉਕ੍ਤਵਾਨ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਭੁਸੁੰਡਾ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ, ਰਾਮ, ਉਸ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਭ੍ਰਾਤਰਸ੍ ਤੇ ਵਿਹਙ੍ਗੇਸ਼ ਤਾਦृਕ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਧਿਯਃ । ਇਹ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵੈਕੋ ਹਿ ਦृਸ਼੍ਯਸੇ
ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੇ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਤੂੰ ਹੀ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਤਿष੍ਠਤਾਮ੍ ਇਹ ਨਃ ਕਾਲੋ ਮਹਾਨ੍ ਅਤਿਗਤੋ ਮੁਨੇ । ਯੁਗਾਨਾਂ ਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾ ਦਿਵਸਾਨਾਮ੍ ਇਵਾਨਘ
ਮੁਨਿ ਜੀ, ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ। ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਤਾਵਤਾ ਚ ਕਾਲੇਨ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਮਮਾਨੁਜਾਃ । ਤਨੂਸ੍ ਤृਣਮ੍ ਇਵ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਵੇ ਪਰਿਣਤਾਃ ਪਰੇ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਘਾਹ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਉੱਚੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁषੋ ਮਹਾਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਬਲਿਨੋ ऽਪਿ ਚ । ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਨਿਗੀਰ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਾਲੇਨਾਕਲਿਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ, ਨੇਕ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕ ਵੀ, ਸਮਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਕਨ੍ਧਰੂਢਾਰ੍ਕਸ਼ਸ਼ਿषੁ ਵਹਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਵਿਰਤਂ ਜਵਾਤ੍ । ਵਾਤਸ੍ਕਨ੍ਧਾਤਿਵਾਤੇषੁ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਤਾਤ ਨ ਖਿਦ੍ਯਸੇ
ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਕੰਧਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ?
ਦਗ੍ਧੋਦਯਾਸ੍ਤਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਵਨਵ੍ਯੂਹੈ ਰਵੇਃ ਕਰੈਃ । ਚਿਰਮ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਆਸਨ੍ਨੈਃ ਕਥਂ ਤਾਤ ਨ ਖਿਦ੍ਯਸੇ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਅਥ ਕਰੈਸ਼੍ ਸ਼ੀਤੈਃ ਪਾषਾਣੀਕृਤਵਾਰਿਭਿਃ । ਆਸਨ੍ਨਤਰਤਾਂ ਯਾਤੈਃ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਤਾਤ ਨ ਖਿਦ੍ਯਸੇ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਠੰਡੀ ਕਿਰਣਾਂ ਜਦ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
ਅਜਸ੍ਰਮ੍ ਇਹ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੈਃ ਕਲ੍ਪਜੀਮੂਤਮਣ੍ਡਲੈਃ । ਪਰਸ਼ੁਚ੍ਛੇਦ੍ਯਨੀਹਾਰੈਃ ਕਥਂ ਤਾਤ ਨ ਖਿਦ੍ਯਸੇ
ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ, ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉਮਰ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਕੁਹਾੜਿਆਂ ਨਾਲ ਰੋਕੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ?
ਵਿषਮੈਰ੍ ਜਾਗਤੈਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭੈਰ੍ ਉਚ੍ਚੈਸ੍ਤਰਪਦਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਥਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ੋਭਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਕਲ੍ਪਵृਕ੍ਸ਼ੋ ऽਯਮ੍ ਉਨ੍ਨਤਃ
ਇਹ ਉੱਚਾ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਕਠਿਨ ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਹਲਚਲਾਂ ਤੋਂ ਬੇਅਸਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਾਸ੍ਪਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਵਧੀਰਿਤਾ । ਤੁਚ੍ਛੇਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਿਹਗਜੀਵਿਕਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਪੰਛੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਲਕੁਲ ਅਣਵੱਧੀ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਥਾਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਈ।
ਯਦ੍ ਈਦृਸ਼ੇषੁ ਦੂਰੇषੁ ਨਿਰ੍ਜਨੇषੁ ਵਨੇषੁ ਚ । ਕਲ੍ਪਿਤਾਸ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਧਾਤ੍ਰਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਵਾ ਵ੍ਯੋਮਧਨ੍ਵਨਿ
ਜਦ ਧਾਤਾ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਇੰਨੇ ਦੂਰ, ਸੁੰਨੀਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਜਾਂ ਖਾਲੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਕਲਪਨਾ ਕਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ?
ਕਥਮ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਭੋ ਜਾਤੌ ਜਾਤਸ੍ਯ ਕਿਲ ਜੀਵਤਃ । ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਨਿਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਿਹਗਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੋਕਤਾ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਆਸਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਕਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵਯਂ ਤੁ ਭਗਵਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸਨ੍ਤੋषਸਂਯੁਤਾਃ । ਨ ਕਦਾਚਨ ਨੀਰੂਪੈਰ੍ ਮੁਹ੍ਯਾਮੋ ਜਾਗਤੈਰ੍ ਭ੍ਰਮੈਃ
ਪਰ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਖਾਮਖਾ ਭਟਕਣਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਮਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸ੍ਵਭਾਵਮਾਤ੍ਰਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾਃ ਕष੍ਟੈਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤੈਃ । ਕ੍ਸ਼ਿਪਾਮਃ ਕੇਵਲਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨਿਜਾਲਯੇ
ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਔਖੇ ਜਤਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤੇ ਇਥੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਸਮਾਂ ਲੰਘਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।
ਨ ਜੀਵਿਤਾਨ੍ ਨ ਮਰਣਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਮੋ ਦੇਹਸ੍ਯ ਰੋਧਨਮ੍ । ਯਥਾ ਸ੍ਥਿਤੇਨ ਤਿष੍ਠਾਮਸ੍ ਤਥੈਵਾਸ੍ਤਙ੍ਗਤੇਹਿਤਾਃ
ਅਸੀਂ ਨਾ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਫੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਆਲੋਕਿਤਾ ਲੋਕਦਸ਼ਾ ਦृष੍ਟਾ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਦृष੍ਟਯਃ । ਨੂਨਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਮਨਸਾ ਚਞ੍ਚਲਂ ਵਪੁਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਕਈ ਉਦਾਹਰਣ ਵੇਖੇ ਹਨ; ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਸਾਡਾ ਚੰਚਲ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨਾਰਤਨਿਜਾਲੋਕੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਾਪਰਿਤਾਪਿਨਿ । ਕਲ੍ਪਾਗਸ੍ਯੋਪਰਿ ਸਦਾ ਵੇਦ੍ਮਿ ਕਾਲਕਲਾਗਤਿਮ੍
ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਉਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਲਚਲ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਰਤ੍ਨਗੁਚ੍ਛਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਢ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕਲ੍ਪਲਤਾਗृਹੇ । ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਪ੍ਰਵਾਹੇਣ ਵੇਦ੍ਮਿ ਕਾਲਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਕਲਪਲਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਅਵਿਜ੍ਞਾਤਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਉਚ੍ਚੈਸ਼੍ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯੇ । ਜਾਨਾਮਿ ਨਿਜਯਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਲੋਕਕਾਲਕ੍ਰਮਸ੍ਥਿਤਿਮ੍
ਇਸ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਸਾਰਾਸਾਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦਿ ਬੋਧਾਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਨਿਰਸ੍ਤਚਾਪਲਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਜਾਤਮ੍ ਏਵ ਮੁਨੇ ਮਨਃ
ਸਾਰ ਅਤੇ ਅਸਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਹੇ ਮুনি, ਮਨ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਚਲਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਵ੍ਯਵਹਾਰੋਤ੍ਥੈਰ੍ ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ੈਰ੍ ਅਸਨ੍ਮਯੈਃ । ਉਦ੍ਗਾਲੈਰ੍ ਇਵ ਭੂਕਾਕੋ ਨ ਵੈਵਸ਼੍ਯਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਸੰਸਾਰਕ ਕਾਰਜਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ, ਝੂਠੀਆਂ ਆਸਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚੋਂ, ਮੈਂ ਉਲੂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕੇ ਨਾਲ ਨਾਹ ਡੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਹ ਹੀ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪਰੋਪਸ਼ਮਧਰ੍ਮਿਣ੍ਯਾ ਵਯਮ੍ ਆਲੋਕਸ਼ੀਤਯਾ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੋ ਜਾਗਤੀਂ ਮਾਯਾਂ ਧਿਯਾ ਧੈਰ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਗਤਾਃ
ਅਸੀਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਲੈ ਕੇ, ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਠੰਢੇ ਹੋ ਕੇ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ ਹੌਸਲਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।
ਭੀਮਾਸ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਦਸ਼ਾਸ੍ਵ੍ ਅਚਲਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਬਿਭਿਮੋ ਨੋਪਲਾਕਾਰਾਸ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਹੇ ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਸਾਡਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਅਸੀਂ ਨਾਹ ਡਰਦੇ ਹਾਂ, ਨਾਹ ਹੀ ਰੂਪ ਬਦਲਦੇ ਹਾਂ।
ਇਯਮ੍ ਆਰਮ੍ਭਸੁਭਗਾ ਤਰਲਾ ਜਾਗਤੀ ਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਭੂਯੋ ਭੂਯਃ ਪਰਾਮृष੍ਟਾ ਨੇਹ ਕਿਞ੍ਚਨ ਸਨ੍ਮਯਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸੁਖਦਾਇਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹੈ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਖੋਜਣ 'ਤੇ, ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਚ ਵਾ ਨ ਵਾ । ਭਗਵਨ੍ ਭੂਤਜਾਲਾਨਿ ਭਯਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਕਿਮ੍
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਆਉਣ ਨਾ ਜਾਣ। ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।