ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤੁਮ੍ ਅਤੋ ਯਤ੍ਨਾਦ੍ ਧੀਮਾਨ੍ ਏਵ ਹਿ ਧੀਮਤਾ । ਪ੍ਰਾਮਾਣਿਕਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਣਯਾਨ੍ਵਿਤਂ
ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਸਚੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛੇ।
ਪ੍ਰਾਮਾਣਿਕਸ੍ਯ ਪृष੍ਟਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਰ੍ ਉਤ੍ਤਮਚੇਤਸਾ । ਯਤ੍ਨੇਨ ਵਚਨਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮ੍ ਅਂਸ਼ੁਕੇਨੇਵ ਕੁਙ੍ਕੁਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਕੇਸਰ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਮ੍ ਅਨਾਦੇਯਵਚਨਂ ਵਾਗ੍ਵਿਦਾਂ ਵਰ । ਯਃ ਪृਚ੍ਛਤਿ ਨਰਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੂਢਤਰੋ ऽਪਰਃ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚਾਈ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਬੋਲ ਲੈਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਮਾਣਿਕਸ੍ਯ ਤਜ੍ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਃ ਪृष੍ਟਸ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ । ਨਾਨੁਤਿष੍ਠਤਿ ਯੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਰਾਧਮਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਚੇ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਨਿਕੰਮਾ ਨਹੀਂ।
ਤਜ੍ਜ੍ਞਤਾਤਜ੍ਜ੍ਞਤੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤੁਰ੍ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਕਾਰ੍ਯਤਃ । ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਨਰਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਪृਚ੍ਛਕਸ੍ ਸ ਮਹਾਮਤਿਃ
ਜੋ ਬੰਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਚਮੁਚ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਰ੍ਣੀਯ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਂ ਬਾਲਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਅਧਮਃ ਪृਚ੍ਛਕਸ੍ ਸ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਮਹਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍
ਪਰ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਮਝ ਜਾਂ ਯੋਗਤਾ ਜਾਣੇ, ਸਵਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘਟੀਆ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।
ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਸਮਾਧਾਨਕ੍ਸ਼ਮਬੁਦ੍ਧਾਵ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤੇ । ਪृष੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਧਮੇ ਪਸ਼ੁਧਰ੍ਮਿਣਿ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤਦ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਘਟੀਆ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਪ੍ਰਾਮਾਣਿਕਾਰ੍ਥਯੋਗ੍ਯਤ੍ਵਂ ਪृਚ੍ਛਕਸ੍ਯਾਵਿਚਾਰ੍ਯ ਵਾ । ਯੋ ਵਕ੍ਤਿ ਤਮ੍ ਇਹ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਮੂਢਤਮਂ ਨਰਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਇਹ ਨਾ ਵੇਖੇ ਕਿ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੱਚੀ ਮੱਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਰਖ ਮਾਨਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਅਤੀਵ ਗੁਣਾਧਾਰਃ ਪृਚ੍ਛਕੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਅਹਂ ਚ ਵਕ੍ਤੁਂ ਜਾਨਾਮਿ ਸ ਚ ਯੋਗੋ ऽਯਮ੍ ਆਵਯੋਃ
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈਂ ਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਹਂ ਵਚ੍ਮਿ ਤਦ੍ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦ । ਏਤਦ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਹृਦਿ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਂ
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕਹਾਂ, ਤੂੰ ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਸਲ ਮੱਤ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖ।
ਮਹਾਨ੍ ਅਸਿ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ऽਸਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞੋ ऽਸਿ ਜਨਤਾਸ੍ਥਿਤੌ । ਤ੍ਵਯਿ ਵਸ੍ਤੁ ਲਗਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਮ੍ਬੁ ਯਥਾਂਸ਼ੁਕੇ
ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਵੈਰਾਗੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸੱਚਾਈ ਠਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੁੰਗੂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੰਗਤ ਕਪੜੇ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਕ੍ਤਾਵਧਾਨਪਰਮਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਵੇਚਨੀ । ਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਤਵ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਜਲਮਧ੍ਯਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਕਭਾ
ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਸਾਵਧਾਨ ਸੁਣਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਰਥ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਵਚ੍ਮਿ ਤਵਾਦੇਯਂ ਹृਦਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਨ ਚੇਤ੍ ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯ ਏਵਾਹਂ ਨ ਤ੍ਵਯੇਹ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਰੱਖ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ।
ਮਨੋ ਹਿ ਚਪਲਂ ਰਾਮ ਸਂਸਾਰਵਨਮਰ੍ਕਟਮ੍ । ਸਂਰੋਧ੍ਯ ਹृਦਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਾ ਪਰਮਾਰ੍ਥਧੀਃ
ਮਨ ਬੜਾ ਚੰਚਲ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਾਂਦਰ। ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਯਤਨ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਸੁਣ।
ਅਵਿਵੇਕਿਨਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਸਜ੍ਜਨਰਤਿਂ ਜਨਮ੍ । ਚਿਰਂ ਦੂਰਤਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਨੀਯਾ ਹਿ ਸਾਧਵਃ
ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਅਗਿਆਨੀ ਹਨ ਤੇ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਰੱਜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਹੀ ਸਤਕਾਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਜ੍ਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਾਦ੍ ਵਿਵੇਕ ਉਪਜਾਯਤੇ । ਵਿਵੇਕਪਾਦਪਸ੍ਯੈਤੇ ਭੋਗਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਫਲੇ ਸ੍ਮृਤੇ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਵਿਵੇਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਦੋ ਫਲ ਹਨ — ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਾਰੇ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਾਸ਼੍ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਸ਼ਮੋ ਵਿਚਾਰਸ੍ ਸਨ੍ਤੋषਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਮਃ
ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਚਾਰ ਰੱਖਵਾਲੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ: ਮਨ ਦੀ ਠੰਢ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ, ਤਸੱਲੀ ਅਤੇ ਚੌਥਾ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ।
ਏਤੇ ਸੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਦ੍ਵੌ ਤ੍ਰਯੋ ऽਥ ਵਾ । ਦ੍ਵਾਰਮ੍ ਉਦ੍ਘਾਟਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਰਾਜਗृਹੇ ਬਲਾਤ੍
ਇਹ ਚਾਰੇ, ਜਾਂ ਦੋ, ਜਾਂ ਤਿੰਨ, ਜੇਹੜੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਹਲ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਂ ਵਾ ਸਰ੍ਵਯਤ੍ਨੇਨ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਸ਼ਗੇ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ऽਪਿ ਵਸ਼ਂ ਯਤਃ
ਇਨ੍ਹਾ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਤੇ ਕਾਬੂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਵਿਵੇਕੋ ਹਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਤਪਸੋ ਦ੍ਯੁਤੇਃ । ਭਾਜਨਂ ਭੂषਣਾਕਾਰੋ ਭਾਸ੍ਕਰਸ੍ ਤੇਜਸਾਮ੍ ਇਵ
ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲਤਾ ਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਗਿਆਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਾ ਭਾਂਡਾ, ਗਹਿਣਾ ਤੇ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸਾਰੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ।
ਘਨਤਾਮ੍ ਉਪਯਾਤਂ ਹਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮਾਨ੍ਦ੍ਯਮ੍ ਅਚੇਤਸਾਮ੍ । ਯਾਤਿ ਸ੍ਥਾਵਰਤਾਮ੍ ਅਮ੍ਬੁ ਜਾਡ੍ਯਾਤ੍ ਪਾषਾਣਤਾਮ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਠੰਢ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਜਮ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਰਾਘਵ ਸੌਜਨ੍ਯਗੁਣਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਦृष੍ਟਿਭਿਃ । ਵਿਕਾਸਿਤਾਨ੍ਤਃਕਰਣਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪਦ੍ਮ ਇਵੋਦਯੇ
ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਘਵ, ਚੰਗੇ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਅੰਦਰੋਂ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਖਿੜੇ ਕੌਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈਂ।
ਇਮਾਂ ਜ੍ਞਾਨਦृਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਅਵਬੋਦ੍ਧੁਂ ਚ ਸਨ੍ਮਤੇ । ਅਰ੍ਹਸ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਧृਤਕਰ੍ਣਸ੍ ਤੁ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਵੀਣਾਧ੍ਵਨਿਂ ਯਥਾ
ਸਮਝਦਾਰ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੀਵ ਵੀਂਨਾ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਯੋਗੇਨ ਸਮਸੌਜਨ੍ਯਸਮ੍ਪਦਾ । ਤਤ੍ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਰਾਮ ਯਤ੍ਰ ਨਾਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਵੈਰਾਗ, ਅਭਿਆਸ, ਅਤੇ ਸਮਤਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਦਾਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਜਿੱਥੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ ਸੁਜਨਸਮ੍ਪਰ੍ਕਪੂਰ੍ਵਕੈਸ੍ ਸੁਤਪੋਦਮੈਃ । ਆਦੌ ਸਂਸਾਰਮੁਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਮ੍ ਏਵਾਭਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍
ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਵਿषਵृਕ੍ਸ਼ੋਗ੍ਰਸੇਕਮ੍ ਆਸ੍ਪਦਮ੍ ਆਪਦਾਮ੍ । ਅਞ੍ਜਨਂ ਮੋਹਯਾਮਿਨ੍ਯਾ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਉੱਦਮ ਕਰਕੇ, ਮੂਰਖਤਾ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਅਤੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦਾ ਅੰਜਨ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਏਵ ਚ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਮਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਦ੍ ਇਦਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਂਸ੍ਕृਤਯਾ ਧਿਯਾ
ਇਹੀ ਮੂਰਖਤਾ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਜਾਣੋ: ਜਦੋਂ ਮਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੁਧਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰਾਸ਼ਾਸਰ੍ਪਗਰ੍ਤੇਨ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇਣ ਹृਦਿ ਵਲ੍ਗਤਾ । ਚੇਤਸ੍ ਸਞ੍ਕੋਚਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਚਰ੍ਮਾਗ੍ਨਾਵ੍ ਇਵ ਯੋਜਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਅਰਥ ਆਸਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ ਸੱਪ-ਕੂਹਾ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿੱਤ ਸਿਕੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਮੜੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇ ਯਥਾਰ੍ਥਭੂਤੇਯਂ ਵਸ੍ਤੁਦृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਦृਗ੍ ਇਵੇਨ੍ਦੌ ਨਿਰਮ੍ਭੋਦਸਕਲਾਮਲਮਣ੍ਡਲੇ
ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਸਮਝ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਵਿਚਾਰਾਰ੍ਥਚਾਰੁਚਾਤੁਰ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਸਵਿਕਾਸਾ ਮਤਿਰ੍ ਯਸ੍ਯ ਸ ਪੁਮਾਨ੍ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸੁੰਦਰ ਸਮਝ ਅਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਪੂਰਵ ਤੇ ਆਗਲੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।