ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਾਗਰਸਮ੍ਭੂਤਃ ਪ੍ਰਸृਤਾਮृਤਨਿਰ੍ਝਰਃ । ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਸ਼ਸ਼ਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਯਸ੍ਯ ਚੂਡਾਮਣਿਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ੀ
ਜੋ ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਚੰਦ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਨਾਰਤਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਸ੍ਰਵੇਣਾਮਰੀਕृਤਃ । ਯਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਵਤ੍ ਕਾਲਕੂਟਃ ਕਣ੍ਠਸ੍ਯ ਭੂषਣਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੰਨਣੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਕਾਲਾ ਵਿਸ਼ ਨੀਲਮ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧੂਲਿਲੇਖਾਮਹਾਵਰ੍ਤਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਪਾਵਕਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਪਰਮਾਣੁਚਯਂ ਭਸ੍ਮ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਨਾਨਜਲਂ ਸਿਤਮ੍
ਜਿਸਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸੁਆਹ ਦੇ ਬੇਅੰਤ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਧੂੜ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਗੋਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮਲਾਨਿ ਜਿਤੇਨ੍ਦੂਨਿ ਘृष੍ਟਾਨਿ ਘਟਿਤਾਨਿ ਚ । ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਥੀਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਦੇਹੇ ਕਾਨ੍ਤਿਮਯਾਨਿ ਚ
ਜਿਸਦੇ ਹੱਡੀਆਂ ਆਪ ਹੀ ਰਤਨ ਹਨ—ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੱਚੀਆਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਦਸ਼ਾਸ਼ਾਦਸ਼ਮ੍ ਅਮ੍ਭੋਦਨੀਲਂ ਸ਼ੀਤਲਪਲ੍ਲਵਮ੍ । ਤਾਰਕਾਬਿਨ੍ਦੁਸ਼ਬਲਂ ਯਸ੍ਯ ਚਾਮ੍ਬਰਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਸਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਦੱਸ ਪਾਸਿਆਂ ਅਤੇ ਦੱਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗੂ ਨੀਲਾ, ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਛਿੱਟਿਆ ਹੋਇਆ।
ਭ੍ਰਮਚ੍ਛਿਵਾਙ੍ਗਨਂ ਪਕ੍ਵਮਹਾਮਾਂਸੌਦਨਾਕੁਲਮ੍ । ਬਹੁਭੂਤੇਰ੍ ਗृਹਂ ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨਂ ਹਿਮਪਾਣ੍ਡੁਰਮ੍
ਉਸਦਾ ਘਰ ਸਮਾਧੀ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਰਫ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਟਕਦੇ ਗਣ, ਵੱਡੇ ਪੱਕੇ ਮਾਸ ਦੇ ਢੇਰ ਅਤੇ ਕਈ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕਪਾਲਮਾਲਾਭਰਣਾਃ ਪੀਤਰਕ੍ਤਰਸਾਸਵਾਃ । ਅਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਵਲਿਤਾ ਬਨ੍ਧਵੋ ਯਸ੍ਯ ਮਾਤਰਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਉਹ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਖੂਨ ਵਾਲਾ ਮਦ ਪੀਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਈਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮੂਰ੍ਧਮਣਯਸ਼੍ ਚੋਪਨ੍ਤੋ ਮਸृਣਾਙ੍ਗਕਾਃ । ਭੁਜਗਾ ਵਲਯਾ ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਚਤ੍ਕਨਕਤ੍ਵਿषਃ
ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਗਹਿਣੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਰਤਨਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਸਾਂ ਤੇ ਨਰਮ ਅੰਗ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੱਪ ਹਨ ਜੋ ਕੰਗਣ ਵਾਂਗ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਦृਕ੍ਪਾਤਪ੍ਲੁष੍ਟਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਜਗਤ੍ਕਵਲਨਾਲਸਮ੍ । ਭੈਰਵਾਚਰਿਤਂ ਯਸ੍ਯ ਲੀਲਾਸਨ੍ਤ੍ਰਾਸਿਤਾਮਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਚਾਲ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥੀਕृਤਜਗਜ੍ਜੀਵਸ੍ ਸ੍ਵਵ੍ਯਾਪਾਰਸ੍ਥਚੇਤਸਃ । ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਕਰਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਯਸ੍ਯਾਸੁਰਪੁਰਕ੍ਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਹਰਕਤ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਾਹੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਏਕਾਗ੍ਰਮੂਰ੍ਤਯਸ੍ ਸ੍ਨੇਹਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਸ੍ਵਜਨਾ ਯਸ੍ਯ ਤੇ ਸ਼ੈਲਾਸ੍ ਸਰਸਾ ਅਪਿ ਨੀਰਸਾਃ
ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਉਹੀ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕਾਗਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨ ਲਗਾਵ ਹੈ, ਨ ਮੋਹ, ਨ ਵੈਰ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਹਨ ਜਾਂ ਝੀਲਾਂ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁੰਨੇ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰਃਖੁਰਾਃ ਖੁਰਕਰਾਃ ਕਰਦਨ੍ਤਾ ਭੁਜੋਦਰਾਃ । ऋਕ੍ਸ਼ੋष੍ਟ੍ਰਾਜਾਹਿਵਕ੍ਤ੍ਰਾਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਮਥਾ ਯਸ੍ਯ ਲਾਲਕਾਃ
ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ ਉਹ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਖੁਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਹੱਥ ਵੀ ਖੁਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਦੰਦ ਹੱਥਾਂ ਵਾਂਗ, ਪੇਟ ਬਾਂਹਾਂ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਰਿੱਛ, ਊਠ, ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਯਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਤ੍ਰਯੋਦ੍ਭਾਸਿਵਦਨਸ੍ਯਾਮਰਪ੍ਰਭੋਃ । ਯਥਾ ਗਣਾਸ੍ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਃ ਪਰਿਵਾਰੋ ਹਿ ਮਾਤਰਃ
ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਅਮਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗਣ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਸਮੂਹ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸੰਗੀ ਹਨ।
ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਤਰਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰੋ ਭੂਤਗਣਾਨਤਾਃ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਵਿਧਾਨਨ੍ਤਭੂਤਜਾਤੈਕਭੋਜਨਾਃ
ਉਹ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਟੋਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਣੰਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਖਰੋष੍ਟ੍ਰਕਾਕਵਦਨਾ ਰਕ੍ਤਮੇਦੋਵਸਾਸਵਾਃ । ਦਿਗਮ੍ਬਰਾ ਵਿਹਾਰਿਣ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵਸ੍ਰਜਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੰਹ ਖਚਰਾਂ, ਊਠਾਂ ਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਲਹੂ, ਗੂਦ ਤੇ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਨੰਗੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਵਸਨ੍ਤਿ ਗਿਰਿਕੂਟੇषੁ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਚ । ਅਟਵੀषੁ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇषੁ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਚ ਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਚੈਵ ਜਯਨ੍ਤੀ ਚਾਪਰਾਜਿਤਾ । ਵਾਮਸ੍ਰੋਤੋਗਤਾ ਏਤਾਸ੍ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਂ ਰੁਦ੍ਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯੰਤੀਆਂ ਤੇ ਅਪਰਾਜਿਤਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਰੁਦਰ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਦ੍ਧਾ ਸ਼ੁष੍ਕਾ ਚ ਰਕ੍ਤਾ ਚ ਉਤ੍ਪਲਾ ਚੇਤਿ ਦੇਵਤਾਃ । ਸ੍ਰੋਤੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਭੈਰਵਂ ਰੁਦ੍ਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਸਿੱਧਾ, ਸੁੱਕੀ, ਰਕਤਾ ਤੇ ਉਤਪਲਾ—ਇਹ ਦੇਵੀਆਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਫੋਲਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਭੈਰਵ ਰੁਦਰ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਮ੍ ਏਵ ਮਾਤॄਣਾਮ੍ ਅष੍ਟਾਵ੍ ਏਤਾਸ੍ ਤੁ ਨਾਯਿਕਾਃ । ਆਸਾਮ੍ ਅਨੁਗਤਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਹਨ; ਹੋਰ ਲੱਖਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰੌਦ੍ਰੀ ਚ ਵੈष੍ਣਵੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਵਾਰਾਹੀ ਵਾਯਵੀ ਤਥਾ । ਕੌਮਾਰੀ ਵਾਸਵੀ ਸੌਰੀ ਚੇਤ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਾਸ੍ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਰੌਦਰੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਵਾਯਵੀ, ਕੌਮਾਰੀ, ਵਾਸਵੀ ਤੇ ਸੌਰੀ—ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਸਾਮ੍ ਅਨੁਗਤਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਃ ਖੇਚਰ੍ਯ ਉਤ੍ਤਮਾਃ । ਦੇਵਕਿਨ੍ਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪੁਰੁषਾਸੁਰਸਮ੍ਭਵਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵ, ਕਿੰਨਰ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਮੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਸਾਮ੍ ਅਨੁਗਤਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਾ ਭੂਚਰ੍ਯਃ ਕੋਟਿਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਰੂਪਿਕਾਨਾਮਧਾਰਿਣ੍ਯੋ ਭੂਮੌ ਪੁਰੁषਭੋਜਨਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹਯਾ ਗਜਾਃ ਖਰਾਃ ਕਾਕਾ ਉष੍ਟ੍ਰਾਜਗਰਮਰ੍ਕਟਾਃ । ਇਤ੍ਯਾਦਿਵਾਹਨਾਨ੍ਯ੍ ਆਸਾਂ ਚਰਨ੍ਤੀਨਾਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਲਈ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਗਧੇ, ਕਾਂ, ਊਠ, ਹਿਰਣ, ਬਾਂਦਰ ਆਦਿ ਵਾਹਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਃ ਕਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪਸ਼ੁਧਰ੍ਮਿਣ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਕਰ੍ਮਸ੍ਵ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਕਾਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯਤ੍ਵਾਜ੍ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਸਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਾਂ ਮਾਤॄਣਾਂ ਮੁਨਿਨਾਯਕ । ਅਲਮ੍ਬੁਸੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਮਾਤਾ ਮਾਨਦ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਧੀਆ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਗੂ, ਇੱਕ ਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਅਲੰਬੂਸਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਵਜ੍ਰਾਸ਼੍ਰਿਤੁਣ੍ਡਸ਼੍ ਚਣ੍ਡਾਖ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਾਚਲੋਪਮਃ । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਤੁ ਵਾਹਨਂ ਕਾਕੋ ਵੈष੍ਣਵ੍ਯਾ ਗਰੁਡੋ ਯਥਾ
ਉਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਇੱਕ ਕਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਜ੍ਰਾਸ਼੍ਰਿਤੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਵੈਸ਼ਨਵੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਗਰੁੜ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਕਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਅष੍ਟੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ ਤਾ ਮਾਤਰੋ ਰੌਦ੍ਰਚੇष੍ਟਿਤਾਃ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਮੇਲਾਪਕਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ ਏਕਦਾ ਸਮਮ੍ ਆਗਤਾਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਵਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਅੱਠ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਫੀ ਤਿੱਖੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠ ਹੋ ਕੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਸਭਾ ਰਚੀ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਪੂਜ੍ਯੌ ਦੇਵੌ ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਭੈਰਵੌ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥਾਃ ਕਥਾਸ਼੍ ਚਕ੍ਰੂ ਰੁਧਿਰਾਸਵਤੋषਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਤੇ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਖੂਨ ਦੇ ਮਦਿਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਗੱਲਾਂ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਅਥੇਯਮ੍ ਆਯਯੌ ਤਾਸਾਂ ਕਥਾਵਸਰਤਃ ਕਥਾ । ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਉਮਾਪਤਿਰ੍ ਦੇਵਃ ਕਿਂ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਹੇਲਯਾ
ਜਦ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਰਚਾ ਚਲ ਪਈ ਕਿ: 'ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇਵਤਾ ਸਾਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?'
ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮੋ ऽਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ ਨਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਅਸੌ ਯਥਾ । ਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰਮਹਾਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਰਿष੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਧੀਰਣਮ੍
'ਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਇਸਨੂੰ ਵਿਖਾਈਏ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਡੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਾਨੂੰ ਹਲਕਾ ਸਮਝੇਗਾ।'