ਸੁਰਕਿਨ੍ਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਵਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਜਗਦ੍ਵਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਇਵ ਗਤਂ ਦਸ਼ਾਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਪੂਰਣੀਮ੍
ਉਹ ਸਥਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰੁੱਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਕਲਿਕਾਜਾਲਂ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਮृਦੁਪਲ੍ਲਵਮ੍ । ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਵਿਕਸਤ੍ਪੁष੍ਪਂ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਫਲਮਾਲਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਸਲਸਲੇਵਾਰ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਸਨ, ਫੁੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਫਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਮਞ੍ਜਰੀਪੁਞ੍ਜਂ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਮਣਿਗੁਚ੍ਛਕਮ੍ । ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਾਂਸ਼ੁਕਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਂ ਲਤਾਵਿਕਸਨਾਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਕਦੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਨਿਰੰਤਰ ਧਾਗਿਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮਾਪੂਰੈਸ੍ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਫਲਪਲ੍ਲਵੈਃ । ਸਰ੍ਵਾਮੋਦਰਜਃਪੁਞ੍ਜੈਃ ਪਰਂ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਆ ਗਈ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਕਚ੍ਛੇषੁ ਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਲਤਾਪਤ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਰ੍ਵਸੁ । ਪੁष੍ਪੇष੍ਵ੍ ਆਲਯਸਂਲੀਨਾਨ੍ ਵਿਹਗਾਨ੍ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ, ਬਾਗਾਂ, ਲਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਡਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮੈਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਨਿਸ਼ਾਨਾਥਕਲਾਖਣ੍ਡਮृਣਾਲਸ਼ਕਲੈਧਿਤਾਨ੍ । ਅਜਨਾਭ੍ਯਬ੍ਜਿਨੀਕਨ੍ਦਭੋਜਨਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਰਸਾਨ੍
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੰਸ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਢੀਆਂ ਚੰਦ ਦੀ ਕਲ੍ਹ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਅਜਨਾਬ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਦੇ ਜੜਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਰਥਹਂਸਾਨਾਂ ਪੋਤਕਾਨ੍ ਸਾਮਗਾਯਿਨਃ । ਓਂਕਾਰਵੇਦਸੁਹृਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਪਦ੍ਮਬਿਸਾਸ਼ਿਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਸਾਮ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਓਮ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਪਦਮ ਦੇ ਡੰਡੀਆਂ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਦ੍ਗੀਰ੍ਣਮਨ੍ਤ੍ਰਨਿਚਯਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰਨਿਜਸ੍ਵਨਾਨ੍ । ਸੁਸ੍ਥਿਰੈਕਤਡਿਤ੍ਪੁਞ੍ਜਨੀਲਮੇਘਸਮੋਪਮਾਨ੍
ਉਹ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਚਾਰਦੇ, ਆਪਣੀ ਸਵਾਹਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੀ ਨੀਲ ਬੱਦਲ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਟੋਲੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਦੇਵਾਨ੍ ਇਵਾਜ੍ਯਪਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਵੇਦੀਲਤਾਦਲਾਨ੍ । ਸ਼ੁਕਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਸ਼ਾਨਵਾਞ੍ ਸ਼੍ਯਾਮਾਞ੍ ਸ਼ਿਸ਼ੂਞ੍ ਸ਼ਿਖਿਸ਼ਿਖਾਸ਼ਿਖਾਨ੍
ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਯਜਨ ਵੇਦੀ ਦੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ, ਤੋਤਿਆਂ, ਪਤਲੇ ਤੇ ਕਾਲੇ, ਬੱਚੇ, ਅਤੇ ਮੋਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਗੌਰੀਰਕ੍ਸ਼ਿਤਬਰ੍ਹੌਘਾਨ੍ ਕੌਮਾਰਾਨ੍ ਵਰਬਰ੍ਹਿਣਃ । ਸ੍ਕਨ੍ਦੋਪਨ੍ਯਸ੍ਤਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਸ਼ੈਵਵਿਜ੍ਞਾਨਕੋਵਿਦਾਨ੍
ਮੈਂ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ ਜੋ ਗੌਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸਨ, ਵਧੀਆ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਰ, ਸਕੰਦ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵੀਂ ਸਨ।
ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਜਾਤਨष੍ਟਾਨਾਂ ਮਹਤਾਂ ਵ੍ਯੋਮਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਬਨ੍ਧੂਨ੍ ਆਬਦ੍ਧਨਿਲਯਾਞ੍ ਸ਼ਰਦਭ੍ਰਸਮਾਕृਤੀਨ੍
ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਥੇ ਹੀ ਜੰਮੇ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਹਂਸਜਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਗ੍ਨਿਸ਼ੁਕੋਦ੍ਭਵਾਨ੍ । ਕੌਮਾਰਬਰ੍ਹਿਜਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਮ੍ਬਰਪਕ੍ਸ਼ਿਜਾਨ੍
ਮੈਂ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੰਸ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਦੇ ਤੋਤੇ ਤੋਂ, ਕੁਝ ਕੁਮਾਰਾ ਦੇ ਮੋਰ ਤੋਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
ਦ੍ਵਿਤੁਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ ਚਾਥ ਭਾਰੁਣ੍ਡਾਨ੍ ਹੇਮਚੂਡਾਨ੍ ਵਿਹਙ੍ਗਮਾਨ੍ । ਕਲਵਿਙ੍ਕਾਨ੍ ਬਕਾਨ੍ ਗृਧ੍ਰਾਨ੍ ਕੋਕਿਲਾਨ੍ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਟਾਨ੍
ਮੈਂ ਦੋ ਚੋਚਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਭਾਰੁੰਡਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ, ਕਲਵਿੰਕ, ਬਗਲੇ, ਗਿੱਧ, ਕੋਇਲ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਭਾਸਚਾषਬਲਾਕਾਦੀਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ ਚ ਰਾਘਵ । ਭੂਤੌਘਾਞ੍ ਜਗਤੀਵਾਹਂ ਦृष੍ਟਵਾਂਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਮੈਂ ਕਈ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਗ, ਚੀੜ, ਬਲਾਕ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਕਨ੍ਧਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਂ ਖੇ ਦਵੀਯਸਿ । ਅਥਾਹਂ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਪੁष੍ਟਪਤ੍ਤ੍ਰਾਯਾਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੱਖਣੀ ਮੋਢੇ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਤਦ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਚ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਇਕ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕਾਲਕਾਕੋਲਵਲਯਂ ਮਞ੍ਜਰੀਜਾਲਮਾਲਿਤਮ੍ । ਲੋਕਾਲੋਕਾਚਲਾਰਣ੍ਯੇ ਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰੌਘਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਕਾਲੀ ਕੋਲੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਘੇਰਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਯਾਵਦ੍ ਏਕਤ੍ਰ ਸ੍ਕਨ੍ਧਕੋਟਰੇ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਵਿਵਿਧਾਮੋਦਸ਼ਾਲਿਨਿ
ਉਥੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰਾਨਿਲਯਮਾਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਗृਹਬਲ੍ਯੁਪਜੀਵਿਨਃ । ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਯੋषਿਤਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਿਯਸੂਚਕਵਾਸ਼ਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਜੋ ਸੁਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇੰਦਰ, ਪਵਨ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਅਪਰਿਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਕਾਰਾਸ੍ ਸਭਾਯਾਂ ਵਾਯਸਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਵਿਭੇਦ੍ਯਮੇਘਾ ਵਾਤੇਨ ਸਮੇਨੇਵ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਭੁਸੁਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰੋਨ੍ਨਤਾਕृਤਿਃ । ਮਧ੍ਯੇ ਸਤ੍ਕਾਚਖਣ੍ਡਾਨਾਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲ ਇਵੋਨ੍ਨਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਭੁਸੁੰਡਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਕਦ-ਕਾਠ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਫ਼ੈਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਿਚ ਨੀਲਮ ਵਧੀਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਮਨਾ ਮਾਨੀ ਸਮਸ੍ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਪਨ੍ਦਾਵਧਾਨੇਨ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਸ੍ ਸੁਖੀ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਸੀ, ਉਹ ਇਜ਼ਤਦਾਰ ਤੇ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਹ ਦੀ ਚਲਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਚਿਰਜੀਵੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ਼੍ ਚਿਰਜੀਵਿਤਯਾ ਤਯਾ । ਜਗਦ੍ਵਿਦਿਤਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸ੍ ਸ ਭੁਸੁਣ੍ਡ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਰਕੇ। ਭੁਸੁੰਡਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤ ਵਧੀਕ ਹੈ।
ਯੁਗਾਗਮਾਪਾਯਦਸ਼ਾਦਰ੍ਸ਼ਨਪ੍ਰੌਢਮਾਨਸਃ । ਪ੍ਰਤਿਕਲ੍ਪਂ ਚ ਗਣਯਨ੍ ਖਿਨ੍ਨਸ਼੍ ਸ਼ਕ੍ਰਪਰਮ੍ਪਰਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਇੰਦਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਗਿਣਦਾ ਸੀ।
ਜਨ੍ਮਨਾਂ ਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਸ਼ੌਰਿਸ਼ਕ੍ਰਗਰੁਤ੍ਮਤਾਮ੍ । ਸਂਸ੍ਮਰ੍ਤਾ ਸਮਤੀਤਾਨਾਂ ਸੁਰਾਸੁਰਮਹੀਭृਤਾਮ੍
ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ—ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ, ਗਰੁੜ—ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਮਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਗਮ੍ਭੀਰਮਨਾਃ ਪੇਸ਼ਲਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮੁਗ੍ਧਵਾਕ੍ । ਅਵਕ੍ਰਵਕ੍ਤਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਚ ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਨਿਰਹਙ੍ਕृਤਿਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਗਹਿਰਾ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਸੁਹਾਵਣੀ, ਨਰਮ ਤੇ ਸਾਫ ਹੈ; ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਮਤਾ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ।
ਸੁਹृਦ੍ ਦਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਥਾ ਮਿਤ੍ਰਂ ਭृਤ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਤਵੇ
ਉਹ ਦੋਸਤ, ਸੰਯਮੀ, ਸਾਥੀ, ਨੌਕਰ, ਪੁੱਤਰ, ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਲਕ—ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ, ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸੋਮ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਧੁਰੋ ਰਸਵਾਨ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਹृਦ੍ਯਸ੍ ਸਰੋਵਰ ਇਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਖਣ੍ਡਸ਼ੈਤ੍ਯਃ । ਹृਤ੍ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਕੁਹਰਵ੍ਯਵਹਾਰਵੇਤ੍ਤਾ ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯਮ੍ ਅਚ੍ਛਮ੍ ਅਜਹਤ੍ ਪ੍ਰਕਟਾਸ਼ਯਸ਼੍ਰੀਃ
ਉਹ ਸੁਖਦਾਈ, ਸ਼ਾਂਤ, ਮਿੱਠਾ, ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਡੀ, ਸੁਚੱਜੀ ਝੀਲ। ਉਹ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਦੀ ਗੁਫਾ ਦੇ ਰਾਜ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਸਾਫ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਤਸ੍ਯਾਹਮ੍ ਅਪਤਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਵਪੁਃ ਪੁਰਃ । ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਸਭਂ ਖਾਨ੍ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮ੍ ਇਵਾਚਲੇ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜੇਹੀ ਹਿਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਥਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਚਮਕਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ।
ਚੁਕ੍ਸ਼ੋਭ ਵਾਯਸਾਸ੍ਥਾਨਨੀਲੋਤ੍ਪਲਸਰਃ ਕ੍ਸ਼ਣਂ । ਮਤ੍ਪਾਤਮਨ੍ਦਵਾਤੇਨ ਭੂਕਮ੍ਪੇਨੇਵ ਸਾਗਰਃ
ਇਕ ਪਲ ਲਈ, ਕਾਂ ਦੀ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣੀ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਦੀ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹਿਲ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤਮ੍ ਅਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਸਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਭੁਸੁਣ੍ਡਸ੍ ਤੁ ਵਸਿष੍ਠੋ ऽਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਬੁਦ੍ਧਵਾਨ੍
ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਆਇਆ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਭੁਸੁੰਡਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਲਿਆ: 'ਇਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਇਆ ਹੈ।'