ਫੁਲ੍ਲਹੇਮਾਮ੍ਬੁਜੋਤ੍ਤਂਸਂ ਤਾਰਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਪਾਰਮ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਿਙ੍ਗਲਂ ਮੈਰਵਂ ਸ਼ਿਰਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪੀਲਾ ਚੋਟੀ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ।
ਸਿਤਹਰਿਤਪੀਤਪਾਟਲਧਵਲੈਰ੍ ਮਣਿਕੁਸੁਮਰਾਸ਼ਿਨਵਰਙ੍ਗੈਃ । ਵਿਧਿਵਿਹਿਤਾਮਲਚਿਤ੍ਰਂ ਲੀਲਾਚਲਮ੍ ਅਮਰਯੁਵਤਿਲੋਕਸ੍ਯ
ਸਫੈਦ, ਹਰਾ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਤਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਇੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਹੋਵੇ।
ਕੁਸੁਮਾਪੂਰ੍ਣਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਕੁਨ੍ਤਲੇ ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਕਲ੍ਪਾਗਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਿਖਾਚਕ੍ਰਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮੋਰ, ਮੈਂ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੋਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਰੇਣ੍ਵਭ੍ਰਵਲਿਤਂ ਰਤ੍ਨਸ੍ਤਬਕਦਨ੍ਤੁਰਮ੍ । ਉਤ੍ਸੇਧਨਿਰ੍ਜਿਤਾਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੋਟੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ।
ਤਾਰਾਦ੍ਵਿਗੁਣਪੁष੍ਪੌਘਂ ਮੇਘਦ੍ਵਿਗੁਣਪਲ੍ਲਵਮ੍ । ਰਸ਼੍ਮਿਦ੍ਵਿਗੁਣਰੇਣ੍ਵਭ੍ਰਂ ਤਡਿਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਪਿਞ੍ਜਰਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਸੀ, ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਧੂੜ ਸੀ, ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਸੀ।
ਸ੍ਕਨ੍ਧੇषੁ ਕਿਨ੍ਨਰੀਗੀਤਦ੍ਵਿਗੁਣਭ੍ਰਮਰੀਸ੍ਵਨਮ੍ । ਦੋਲਾਲੋਲਾਪ੍ਸਰੋਲੋਕਦ੍ਵਿਗੁਣੀਕृਤਸਲ੍ਲਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਿਨਨਰੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੀਆਂ ਝੂਲਦੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਧ ਹਰੀ-ਭਰੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸਙ੍ਘਾਤਦ੍ਵਿਗੁਣਾਗ੍ਰ੍ਯਵਿਹਙ੍ਗਮਮ੍ । ਰਤ੍ਨਕਾਨ੍ਤ੍ਯਚ੍ਛਨੀਹਾਰਦ੍ਵਿਗੁਣਤ੍ਵਗ੍ਵृਤਾਂਸ਼ੁਕਮ੍
ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਧ ਸਨ, ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਸਮਾਸ਼੍ਲੇषਦ੍ਵਿਗੁਣਾਗ੍ਰ੍ਯਬृਹਤ੍ਫਲਮ੍ । ਮੂਕਸਂਲੀਨਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਦ੍ਵਿਗੁਣੀਕृਤਪਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਗੋਲ ਨਾਲ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਦੋਹਾਂ ਵੱਧ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਤੇ ਮੌਨ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸੁਰਸਂਵਲਿਤਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਪਤ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਕਿਨ੍ਨਰਮ੍ । ਨਿਕੁਞ੍ਜਕੂਜਜ੍ਜੀਮੂਤਂ ਕਚ੍ਛਸੁਪ੍ਤਸੁਰਾਰ੍ਭਕਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਪਸਾਰ ਲਿਆ, ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਤੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇਵਤਾ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ੍ਵਾਕਾਰਵਿਪੁਲਾਨ੍ ਭृਙ੍ਗਾਨ੍ ਉਤ੍ਸਾਰ੍ਯ ਵਲਯਸ੍ਵਨੈਃ । ਅਪ੍ਸਰੋਭ੍ਰਮਰੀਭਿਸ਼੍ ਚ ਗृਹੀਤਕੁਸੁਮਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਵੱਡੇ ਭੌਂਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਘੰਘਰਾਹਟ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ-ਭੌਂਰਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸੁਰਕਿਨ੍ਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਵਰਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਜਗਦ੍ਵਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਇਵ ਗਤਂ ਦਸ਼ਾਮ੍ ਆਕਾਸ਼ਪੂਰਣੀਮ੍
ਉਹ ਸਥਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਕਿੰਨਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰੁੱਖ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਕਲਿਕਾਜਾਲਂ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਮृਦੁਪਲ੍ਲਵਮ੍ । ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਵਿਕਸਤ੍ਪੁष੍ਪਂ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਫਲਮਾਲਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਨਰਮ ਟਾਹਣੀਆਂ ਸਲਸਲੇਵਾਰ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਸਨ, ਫੁੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਫਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਮਞ੍ਜਰੀਪੁਞ੍ਜਂ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਮਣਿਗੁਚ੍ਛਕਮ੍ । ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਾਂਸ਼ੁਕਰਤ੍ਨਾਢ੍ਯਂ ਲਤਾਵਿਕਸਨਾਕੁਲਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਕਦੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਨਿਰੰਤਰ ਧਾਗਿਆਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਕੁਸੁਮਾਪੂਰੈਸ੍ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਫਲਪਲ੍ਲਵੈਃ । ਸਰ੍ਵਾਮੋਦਰਜਃਪੁਞ੍ਜੈਃ ਪਰਂ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫਲ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਬੱਦਲ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਆ ਗਈ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਕਚ੍ਛੇषੁ ਕੁਞ੍ਜੇषੁ ਲਤਾਪਤ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਰ੍ਵਸੁ । ਪੁष੍ਪੇष੍ਵ੍ ਆਲਯਸਂਲੀਨਾਨ੍ ਵਿਹਗਾਨ੍ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਹਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ, ਬਾਗਾਂ, ਲਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਡਾਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮੈਂ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਨਿਸ਼ਾਨਾਥਕਲਾਖਣ੍ਡਮृਣਾਲਸ਼ਕਲੈਧਿਤਾਨ੍ । ਅਜਨਾਭ੍ਯਬ੍ਜਿਨੀਕਨ੍ਦਭੋਜਨਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਾਰਸਾਨ੍
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਹੰਸ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਢੀਆਂ ਚੰਦ ਦੀ ਕਲ੍ਹ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਅਜਨਾਬ ਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਗੇ ਕਮਲ ਦੇ ਜੜਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਰਥਹਂਸਾਨਾਂ ਪੋਤਕਾਨ੍ ਸਾਮਗਾਯਿਨਃ । ਓਂਕਾਰਵੇਦਸੁਹृਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਪਦ੍ਮਬਿਸਾਸ਼ਿਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਛੀ, ਜੋ ਸਾਮ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਓਮ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਪਦਮ ਦੇ ਡੰਡੀਆਂ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਉਦ੍ਗੀਰ੍ਣਮਨ੍ਤ੍ਰਨਿਚਯਾਨ੍ ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰਨਿਜਸ੍ਵਨਾਨ੍ । ਸੁਸ੍ਥਿਰੈਕਤਡਿਤ੍ਪੁਞ੍ਜਨੀਲਮੇਘਸਮੋਪਮਾਨ੍
ਉਹ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਚਾਰਦੇ, ਆਪਣੀ ਸਵਾਹਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੀ ਨੀਲ ਬੱਦਲ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਟੋਲੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਦੇਵਾਨ੍ ਇਵਾਜ੍ਯਪਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਜ੍ਞਵੇਦੀਲਤਾਦਲਾਨ੍ । ਸ਼ੁਕਾਨ੍ ਕਾਰ੍ਸ਼ਾਨਵਾਞ੍ ਸ਼੍ਯਾਮਾਞ੍ ਸ਼ਿਸ਼ੂਞ੍ ਸ਼ਿਖਿਸ਼ਿਖਾਸ਼ਿਖਾਨ੍
ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਯਜਨ ਵੇਦੀ ਦੀ ਲਤਾ ਵਾਂਗ, ਤੋਤਿਆਂ, ਪਤਲੇ ਤੇ ਕਾਲੇ, ਬੱਚੇ, ਅਤੇ ਮੋਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਗੌਰੀਰਕ੍ਸ਼ਿਤਬਰ੍ਹੌਘਾਨ੍ ਕੌਮਾਰਾਨ੍ ਵਰਬਰ੍ਹਿਣਃ । ਸ੍ਕਨ੍ਦੋਪਨ੍ਯਸ੍ਤਨਿਸ਼੍ਸ਼ੇषਸ਼ੈਵਵਿਜ੍ਞਾਨਕੋਵਿਦਾਨ੍
ਮੈਂ ਮੋਰਾਂ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ ਜੋ ਗੌਰੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਸਨ, ਵਧੀਆ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਰ, ਸਕੰਦ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵੀਂ ਸਨ।
ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਜਾਤਨष੍ਟਾਨਾਂ ਮਹਤਾਂ ਵ੍ਯੋਮਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਬਨ੍ਧੂਨ੍ ਆਬਦ੍ਧਨਿਲਯਾਞ੍ ਸ਼ਰਦਭ੍ਰਸਮਾਕृਤੀਨ੍
ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਡੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਥੇ ਹੀ ਜੰਮੇ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਉਥੇ ਹੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਵਿਰਿਞ੍ਚਹਂਸਜਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਗ੍ਨਿਸ਼ੁਕੋਦ੍ਭਵਾਨ੍ । ਕੌਮਾਰਬਰ੍ਹਿਜਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਮ੍ਬਰਪਕ੍ਸ਼ਿਜਾਨ੍
ਮੈਂ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੰਸ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਦੇ ਤੋਤੇ ਤੋਂ, ਕੁਝ ਕੁਮਾਰਾ ਦੇ ਮੋਰ ਤੋਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
ਦ੍ਵਿਤੁਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ ਚਾਥ ਭਾਰੁਣ੍ਡਾਨ੍ ਹੇਮਚੂਡਾਨ੍ ਵਿਹਙ੍ਗਮਾਨ੍ । ਕਲਵਿਙ੍ਕਾਨ੍ ਬਕਾਨ੍ ਗृਧ੍ਰਾਨ੍ ਕੋਕਿਲਾਨ੍ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਟਾਨ੍
ਮੈਂ ਦੋ ਚੋਚਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ, ਭਾਰੁੰਡਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ, ਕਲਵਿੰਕ, ਬਗਲੇ, ਗਿੱਧ, ਕੋਇਲ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਭਾਸਚਾषਬਲਾਕਾਦੀਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ ਚ ਰਾਘਵ । ਭੂਤੌਘਾਞ੍ ਜਗਤੀਵਾਹਂ ਦृष੍ਟਵਾਂਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ
ਮੈਂ ਕਈ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਗ, ਚੀੜ, ਬਲਾਕ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਕਨ੍ਧਸ਼ਾਖਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਯਾਂ ਖੇ ਦਵੀਯਸਿ । ਅਥਾਹਂ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਪੁष੍ਟਪਤ੍ਤ੍ਰਾਯਾਮ੍ ਅਮ੍ਬਰਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਦੱਖਣੀ ਮੋਢੇ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਤਦ ਮੈਂ ਇੱਕ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਚ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਇਕ ਜੀਵ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਕਾਲਕਾਕੋਲਵਲਯਂ ਮਞ੍ਜਰੀਜਾਲਮਾਲਿਤਮ੍ । ਲੋਕਾਲੋਕਾਚਲਾਰਣ੍ਯੇ ਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰੌਘਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਕਾਲੀ ਕੋਲੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਘੇਰਾ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਲੋਕਾਲੋਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਯਾਵਦ੍ ਏਕਤ੍ਰ ਸ੍ਕਨ੍ਧਕੋਟਰੇ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਵਿਵਿਧਾਮੋਦਸ਼ਾਲਿਨਿ
ਉਥੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਝੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰਾਨਿਲਯਮਾਰ੍ਕੇਨ੍ਦੁਗृਹਬਲ੍ਯੁਪਜੀਵਿਨਃ । ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਯੋषਿਤਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਿਯਸੂਚਕਵਾਸ਼ਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਉਹ ਨਾਰੀਆਂ ਜੋ ਸੁਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇੰਦਰ, ਪਵਨ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਅਪਰਿਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾਕਾਰਾਸ੍ ਸਭਾਯਾਂ ਵਾਯਸਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਵਿਭੇਦ੍ਯਮੇਘਾ ਵਾਤੇਨ ਸਮੇਨੇਵ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਇਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਭੁਸੁਣ੍ਡਃ ਪ੍ਰੋਨ੍ਨਤਾਕृਤਿਃ । ਮਧ੍ਯੇ ਸਤ੍ਕਾਚਖਣ੍ਡਾਨਾਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲ ਇਵੋਨ੍ਨਤਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਭੁਸੁੰਡਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਕਦ-ਕਾਠ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਫ਼ੈਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਵਿਚ ਨੀਲਮ ਵਧੀਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।