ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਵਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਭੁਸੁਣ੍ਡੋ ਨਾਮ ਵਾਯਸਃ । ਵੀਤਰਾਗੋ ਬृਹਤ੍ਕੋਸ਼ੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਵ ਨਿਜਪਙ੍ਕਜੇ
ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭੁਸੁਣਡਾ ਹੈ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੈਰ-ਵਿਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੰਵਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਸ ਯਥਾ ਜਗਤਃ ਕੋਸ਼ੇ ਜੀਵਤੀਹ ਸੁਰਾਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ । ਚਿਰਜੀਵੀ ਤਥਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਨ ਭੂਤੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸ੍ ਸ ਨੀਰੋਗਸ੍ ਸ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਸ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮਤਿਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ ਕਾਨ੍ਤਃ ਕਾਲਕੋਵਿਦਃ
ਉਹ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਧਨ-ਮਾਲਕ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ ਯਥਾ ਜੀਵਤਿ ਖਗਸ੍ ਤਥੇਹ ਯਦਿ ਜੀਵ੍ਯਤੇ । ਤਦ੍ ਭਵੇਜ੍ ਜੀਵਿਤਂ ਪੁਂਸਾਂ ਦੀਰ੍ਘਂ ਚਾਦੇਯਮ੍ ਏਵ ਚ
ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਜੀਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਵੀ ਲੰਬਾ ਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਦਰਯੋਗ ਹੋਵੇ।
ਇਤਿ ਤੇਨ ਭੁਸੁਣ੍ਡੋ ऽਸੌ ਭੂਯਃਪृष੍ਟੇਨ ਵਰ੍ਣਿਤਃ । ਯਥਾਵਦ੍ ਏਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਭਾਯਾਂ ਸਤ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਨਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤਯਮੂਰਤੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਭੁਸੁੰਡਾ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ।
ਕਥਾਵਸਰਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਵ੍ ਅਥ ਯਾਤੇ ਸੁਰਵ੍ਰਜੇ । ਭੁਸੁਣ੍ਡਵਿਹਗਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਅਹਂ ਯਾਤਃ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍
ਕਹਾਣੀ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ, ਮੈਂ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭੁਸੁੰਡਾ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਗਿਆ।
ਭੁਸੁਣ੍ਡਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਯਤ੍ਰ ਮੇਰੋਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਤਦ੍ ਉਨ੍ਨਤਮ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨਾਹਂ ਪਦ੍ਮਰਾਗਮਯਂ ਬृਹਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਭੁਸੁੰਡਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਝਟ-ਪਟ ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਦ੍ਰੁਤਗੈਰਿਕਕਾਨ੍ਤੇਨ ਤੇਜਸਾ ਵਹ੍ਨਿਵਰ੍ਚਸਾ । ਮਧ੍ਵਾਸਵਰਸੇਨੇਵ ਰਞ੍ਜਯਨ੍ ਕਕੁਭਾਂ ਗਣਮ੍
ਉਹ ਚੋਟੀ ਚੁਨ੍ਹੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਮਦਿਰਾ ਵਾਂਗ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਜ੍ਵਲਨਜ੍ਵਾਲਾਪਿਣ੍ਡਾਦ੍ਰਿਮ੍ ਇਵ ਸਞ੍ਚਿਤਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਸ਼ਿਲਾਧੂਮਮ੍ ਆਲੋਕਾਰੁਣਿਤਾਮ੍ਬਰਮ੍
ਉਹ ਇਕ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਸਮਾਨ ਨੀਲ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਏਵ ਰਾਗਾਣਾਂ ਰਾਸ਼ਿਮ੍ ਅਦ੍ਰਾਵ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਧ੍ਯਾਭ੍ਰਜਾਲਾਨਾਂ ਘਨਮ੍ ਏਕਮ੍ ਇਵਾਕਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਲਾਲ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੀ ਸਰੋਤ ਹੋਵੇ।
ਉਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵਤੋ ਮੇਰੋਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਾਡ੍ਯੇਵ ਨਿਰ੍ਗਤਮ੍ । ਮੂਰ੍ਧਾਨਮ੍ ਆਗਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਵਾਡਵਂ ਜਠਰਾਨਲਮ੍
ਮਾਨੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਕਲ ਆਈ ਹੋਵੇ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚਮਕਦੀ।
ਸੁਮੇਰੁਵਨਦੇਵ੍ਯੇਵ ਨਵਾਲਕ੍ਤਕਰਞ੍ਜਿਤਮ੍ । ਲੀਲਯਾਦਾਤੁਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਂ ਖੇ ਨੀਤਂ ਹਸ੍ਤਂ ਸ਼ਿਖਾਙ੍ਗੁਲਿਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੁਮੇਰੂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਨਵੇਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਡੁਬੋ ਕੇ, ਖੇ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਹਥ ਵਧਾਇਆ ਹੋਵੇ।
ਜ੍ਵਾਲਾਭਿਰ੍ ਇਵ ਮਾਲਾਭਿਰ੍ ਅਰੁਣਾਭਿਃ ਪਯੋਮੁਚਾਮ੍ । ਖਂ ਗਨ੍ਤੁਮ੍ ਇਵ ਸਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਸ਼ੈਲਸ੍ਥਮ੍ ਇਵ ਵਾਡਵਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੰਪਦੀ ਹੋਈ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਤਾਰਾਸ੍ ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਇਵਾਕਾਸ਼ਮ੍ ਅਙ੍ਗੁਲੀਭਿਰ੍ ਇਵਾਸ਼੍ਰਿਭਿਃ । ਕਚਦਂਸ਼ੁਨਖਾਗ੍ਰਾਭਿਃ ਪਰਿਚੁਮ੍ਬਦ੍ ਇਵੋਨ੍ਨਤਮ੍
ਤਾਰੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਨਖਾਂ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚੁੰਮਦੇ ਹੋਏ।
ਕਚਦ੍ਰਤ੍ਨਸ਼ਿਲਾਸ਼੍ਵਭ੍ਰਂ ਭਾਸ੍ਵਤ੍ਕਨਕਕਨ੍ਦਰਮ੍ । ਸਰਤ੍ਕੁਸੁਮਰੇਣ੍ਵਭ੍ਰਂ ਭ੍ਰਮਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਮਰਮ੍
ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਪੱਥਰ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਫਾਂ, ਚਮਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੋਹ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੇਣ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਧਾਰਾਂ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੀ ਸਨ।
ਕ੍ਵਣਦ੍ਵਂਸ਼ਲਸਦ੍ਵਾਤਂ ਨृਤ੍ਯਦ੍ਰਤ੍ਨਲਤਾਙ੍ਗਨਮ੍ । ਗਰ੍ਜਜ੍ਜੀਮੂਤਮੁਰਜਂ ਭੂਭृਤੋ ਨਾਟ੍ਯਮਣ੍ਡਪਮ੍
ਬਾਂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਵਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਗੜਗੜਾਉਂਦੇ ਬੱਦਲ ਡੰਗਰ ਵਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰੰਗ-ਮੰਚ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਹਸਤ੍ਕੁਸੁਮਗੁਚ੍ਛਾਢ੍ਯਂ ਧ੍ਵਨਤ੍षਟ੍ਪਦਪੇਟਕਮ੍ । ਦਨ੍ਤਤਾਲਂ ਦਲਾਵਲ੍ਯਾ ਪਰਿਹਾਸਾਦ੍ ਇਵ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਹੱਸਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮਧੁਰ ਗੂੰਜਦੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ, ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖੜਕਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਆਂ ਵਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।
ਦੋਲਾਲੋਲਾਪ੍ਸਰੋਵृਨ੍ਦਮ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਮਦਮਨ੍ਮਥਮ੍ । ਸ਼ਿਲਾਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਿਬੁਧਂ ਮਿਥੁਨਾਸ਼੍ਰਿਤਕਨ੍ਦਰਮ੍
ਲਤਾਂ ਉੱਤੇ ਝੂਲੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੌਜ ਵਿੱਚ ਮਸਤ; ਦੇਵਤਾ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਜੋੜੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੈਂਦੇ।
ਵਰਾਮ੍ਬਰਾਜਿਨਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਗਙ੍ਗਾਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿ ਚ । ਤਾਪਸਂ ਪਿਙ੍ਗਲਮ੍ ਇਵ ਵੇਣੁਦਣ੍ਡਧਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਥੇ ਇੱਕ ਤਪस्वੀ ਖੜਾ ਸੀ, ਚੰਗੀ ਛਾਲ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜਨੇਊ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਪੀਲੀਆਂ ਰੰਗਤ ਵਾਲਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਾਠੀ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਗਙ੍ਗਾਨਿਰ੍ਝਰਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦਿ ਲਤਾਗृਹਗਤਾਮਰਮ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗੀਤਸੁਭਗਮ੍ ਆਮੋਦਿਮਧੁਰਾਨਿਲਮ੍
ਗੰਗਾ ਦੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਭਰੀ ਮੌਜਦਾਰ ਹਵਾ ਚਲਦੀ।
ਫੁਲ੍ਲਹੇਮਾਮ੍ਬੁਜੋਤ੍ਤਂਸਂ ਤਾਰਾਰਤ੍ਨਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਃ ਪਾਰਮ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਿਙ੍ਗਲਂ ਮੈਰਵਂ ਸ਼ਿਰਃ
ਸੋਨੇ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪੀਲਾ ਚੋਟੀ ਆਸਮਾਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ।
ਸਿਤਹਰਿਤਪੀਤਪਾਟਲਧਵਲੈਰ੍ ਮਣਿਕੁਸੁਮਰਾਸ਼ਿਨਵਰਙ੍ਗੈਃ । ਵਿਧਿਵਿਹਿਤਾਮਲਚਿਤ੍ਰਂ ਲੀਲਾਚਲਮ੍ ਅਮਰਯੁਵਤਿਲੋਕਸ੍ਯ
ਸਫੈਦ, ਹਰਾ, ਪੀਲਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲਾਂ ਦੀਆਂ ਛਤਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਇੰਨਾ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਖੇਡ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆ ਹੋਵੇ।
ਕੁਸੁਮਾਪੂਰ੍ਣਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਕੁਨ੍ਤਲੇ ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਕਲ੍ਪਾਗਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਿਖਾਚਕ੍ਰਮ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮੋਰ, ਮੈਂ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੋਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਰੇਣ੍ਵਭ੍ਰਵਲਿਤਂ ਰਤ੍ਨਸ੍ਤਬਕਦਨ੍ਤੁਰਮ੍ । ਉਤ੍ਸੇਧਨਿਰ੍ਜਿਤਾਕਾਸ਼ਂ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੋਟੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਲੱਗੀ।
ਤਾਰਾਦ੍ਵਿਗੁਣਪੁष੍ਪੌਘਂ ਮੇਘਦ੍ਵਿਗੁਣਪਲ੍ਲਵਮ੍ । ਰਸ਼੍ਮਿਦ੍ਵਿਗੁਣਰੇਣ੍ਵਭ੍ਰਂ ਤਡਿਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਪਿਞ੍ਜਰਮ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਸੀ, ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਧੂੜ ਸੀ, ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਸੀ।
ਸ੍ਕਨ੍ਧੇषੁ ਕਿਨ੍ਨਰੀਗੀਤਦ੍ਵਿਗੁਣਭ੍ਰਮਰੀਸ੍ਵਨਮ੍ । ਦੋਲਾਲੋਲਾਪ੍ਸਰੋਲੋਕਦ੍ਵਿਗੁਣੀਕृਤਸਲ੍ਲਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਿਨਨਰੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੀਆਂ ਝੂਲਦੀਆਂ ਬਾਗਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਧ ਹਰੀ-ਭਰੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸਙ੍ਘਾਤਦ੍ਵਿਗੁਣਾਗ੍ਰ੍ਯਵਿਹਙ੍ਗਮਮ੍ । ਰਤ੍ਨਕਾਨ੍ਤ੍ਯਚ੍ਛਨੀਹਾਰਦ੍ਵਿਗੁਣਤ੍ਵਗ੍ਵृਤਾਂਸ਼ੁਕਮ੍
ਉਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਧ ਸਨ, ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬਸਮਾਸ਼੍ਲੇषਦ੍ਵਿਗੁਣਾਗ੍ਰ੍ਯਬृਹਤ੍ਫਲਮ੍ । ਮੂਕਸਂਲੀਨਕਲ੍ਪਾਭ੍ਰਦ੍ਵਿਗੁਣੀਕृਤਪਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਗੋਲ ਨਾਲ ਲਪਟੇ ਹੋਏ ਦੋਹਾਂ ਵੱਧ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਤੇ ਮੌਨ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
ਸੁਰਸਂਵਲਿਤਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਪਤ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਕਿਨ੍ਨਰਮ੍ । ਨਿਕੁਞ੍ਜਕੂਜਜ੍ਜੀਮੂਤਂ ਕਚ੍ਛਸੁਪ੍ਤਸੁਰਾਰ੍ਭਕਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਪਸਾਰ ਲਿਆ, ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਤੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇਵਤਾ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ੍ਵਾਕਾਰਵਿਪੁਲਾਨ੍ ਭृਙ੍ਗਾਨ੍ ਉਤ੍ਸਾਰ੍ਯ ਵਲਯਸ੍ਵਨੈਃ । ਅਪ੍ਸਰੋਭ੍ਰਮਰੀਭਿਸ਼੍ ਚ ਗृਹੀਤਕੁਸੁਮਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਵੱਡੇ ਭੌਂਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਘੰਘਰਾਹਟ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ-ਭੌਂਰਿਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।