ਆਪਾਤਮਾਤ੍ਰਮਧੁਰਤ੍ਵਮ੍ ਅਨਰ੍ਥਵਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਵਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਅਖਿਲਸ੍ਥਿਤਿਭਙ੍ਗੁਰਤ੍ਵਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਸ਼ਾਖਿਨ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸृਤਾਨਿ ਰਾਮ ਨਾਨਾਕृਤੀਨਿ ਵਿਪੁਲਾਨਿ ਫਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਮੂਨਿ
ਰਾਮਾ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਫਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰ ਹਨ।
ਯਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਾਵਲਿਤਾ ਰਤ੍ਨਭੂषਿਤਾ ਭਾਨ੍ਤਿ ਯੋषਿਤਃ । ਮਦੇਨ੍ਦਾਵ੍ ਉਦਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਕਾਮਕ੍ਸ਼ੀਰਾਰ੍ਣਵੋਰ੍ਮਯਃ
ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਮਦ ਮੂਨ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੌਵਰ੍ਣਾਮ੍ਭੋਜਕੋਸ਼ਸ੍ਥਲੋਲਾਲਿਪਟਲਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ । ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਦृਸ਼ਸ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਕਪੋਲਦਲਦੋਲਿਤਾਃ
ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਲ੍ਹੇ-ਗਲ੍ਹੇ ਹਿਲਦੇ ਗਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾਉਂਦੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਉਦ੍ਯਾਨਵਨषਣ੍ਡੇषੁ ਭੂਮੌ ਕृਤਪਦਾ ਮਧੌ । ਹृਦ੍ਯਾਸ੍ ਸੁਮਨਸੋ ਭਾਨ੍ਤਿ ਹਾਸਾ ਇਵ ਮਨੋਭੁਵਃ
ਬਾਗਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਵਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਧਰਦੇ ਹਨ, ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ ਖਿੜਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਮੁਸਕਾਨ।
ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦਗृਧ੍ਰਗੋਮਾਯੁਕੌਲੇਯਕਵਲਾਙ੍ਗਿਕਾਃ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ ਸਮੁਪਮੀਯਨ੍ਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਚਨ੍ਦਨਪਙ੍ਕਜੈਃ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਗਿੱਧ, ਲੋਮੜੀ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਦੇ ਚੰਦਨੀ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੌਵਰ੍ਣਕਲਸ਼ਾਮ੍ਭੋਜਕੋਰਕੋਤ੍ਤੁਙ੍ਗਲਿਙ੍ਗਵਤ੍ । ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨਸ਼੍ਰੇਣੀ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਤਿਸਮੁਦ੍ਗਿਕਾ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਕਤਾਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਕੌਂਪਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਉਭੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਰਸਾਯਨੇਨ੍ਦੁਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦਮਧੁਬਿਮ੍ਬਾਸਵਦ੍ਰਵੈਃ । ਓष੍ਠਾਭਿਧੋ ਮਾਂਸਲਵੋ ਲਾਲਾਕ੍ਤ ਉਪਮੀਯਤੇ
ਮਾਸਦਾਰ ਹੋਠ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਧਾਰ, ਚੰਦ ਦੀ ਰਸ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਮਦ ਦੀ ਤਰਲਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲ੍ਮਲ੍ਯष੍ਠੀਲਿਕਾਕਾਰਾ ਭੁਜਾਃ ਕ੍ਰੂਰਾਸ੍ਥਿਸ਼ਙ੍ਕਵਃ । ਬਾਹੂਬਾਹੁ ਲਤਾਸ਼ਬ੍ਦੈਰ੍ ਵਰ੍ਣ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਵਿਭਿਸ਼੍ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਸਲਮਲ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਕਰੜੀਆਂ ਹਨ, ਕਵੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸੁਹਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਲਤਾ ਵਾਂਗ ਵਰਨਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਦਲੀਸ੍ਤਮ੍ਭਸਮ੍ਭਾਰਸੁਨ੍ਦਰੀ ਸੁਨ੍ਦਰੀਰਤਾ । ਊਰੁਸ਼ੋਭੋਦਿਤਾਨਙ੍ਗਤੋਰਣਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਵਿਰਾਜਤੇ
ਕੇਲੇ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੁੰਦਰ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਾਤਮਾਤ੍ਰਮਧੁਰਾ ਮਧ੍ਯੇ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨੁਪਾਤਿਨੀ । ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਵਸਾਨਵਿਰਸਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਭਿਵਾਞ੍ਛ੍ਯਤੇ
ਸੁਖ ਸਿਰਫ ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ 'ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਿਲਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਝਗੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸੁਆਦ ਗੁਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚਾਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।
ਸਮੁਪੈਤਿ ਮਤਿਰ੍ ਦੁਃਖਂ ਦੁਃਖਂ ਚ ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਤਾਮ੍ । ਦੁਃਖਸ਼ਾਖਾਸੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨਾਨਾਕਰ੍ਮਫਲਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਮਨ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਸੌ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬਦ੍ਧਜਾਲਘਨਾਕਾਰਾਃ ਕਾਰਾਰ੍ਥਮ੍ ਇਵ ਰਜ੍ਜਵਃ । ਵੀਰੁਧਃ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵਾਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਤਾਨਗਹਨਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਇੱਛਾਵਾਂ, ਮੋਟੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬੰਨ੍ਹਨ ਲਈ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਾਰਤਾਂ ਮੋਹਮਿਹਿਕਾ ਕਾਰ੍ਯਾਕਾਰ੍ਯਵਿਕਾਰਿਣੀ । ਯਮੁਨਾ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵੈਤਿ ਤਿਮਿਰਸ਼੍ਯਾਮਲਾਚਿਰਮ੍
ਭਟਕਾਵੇ ਦੀ ਧੁੰਦ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਜੋ ਸਹੀ-ਗਲਤ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀ ਯਮੁਨਾ ਵਾਂਗ ਘਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਟੂਕृਤਾਨ੍ਤਃਕਰਣੋ ਨਾਨਾਕਾਰਵਿਕਾਰਦਃ । ਸ੍ਵਦਤੇ ਵਿਗਤਸ੍ਨੇਹਂ ਜਨ੍ਮਪ੍ਰਤਿਵਿषਾਰਸਃ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਕੜਵਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦਾ ਸੁਆਦ ਚੱਖਦਾ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਧੂਤਜਰ੍ਜਰਾਜੀਰ੍ਣਜਨਤਾਪਰ੍ਣਰਾਜਯਃ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਪਵਨਾ ਵਾਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਕਨਕਰੇਣਵਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਉਡਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਥੱਕੇ, ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਧੂੜ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਸੇ ਵਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਲਃ ਕਵਲਿਤਾਨਨ੍ਤਜਗਤ੍ਪਕ੍ਵਫਲੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਯਮ੍ । ਘਸ੍ਮਰਾਪਾਰਜਠਰਃ ਕਲ੍ਪੈਰ੍ ਅਪਿ ਨ ਤृਪ੍ਯਤਿ
ਕਾਲ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਸੰਸਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਹੈ, ਕਈ ਯੁੱਗਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿੱਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਮੋਹਮਾਰੁਤਪਾ ਮਤ੍ਤਾਸ੍ ਤ੍ਵਰਾਵਿषਵਿਕਾਰਿਣਃ । ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤੀਹਾਹਯਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਬਿਲੇ ਬਲਵਦਾਪਦਃ
ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਖੋਹ ਵਿਚ ਵੱਡੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਜੰਗਲੀ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿਨ੍ਤਾਪਿਸ਼ਾਚ੍ਯੋਪਹਤਾ ਵਿਵੇਕੇਨ੍ਦੂਦਯਂ ਵਿਨਾ । ਤਮਸੈਵ ਨਿਰਾਲੋਕਾ ਯਾਤਿ ਯੌਵਨਯਾਮਿਨੀ
ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਡੈਣੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਕਲਤਾ ਦਾ ਚੰਦ ਉੱਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਰੁਣਾਈ ਦੀ ਰਾਤ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਿਹ੍ਵਾ ਜਰ੍ਜਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਨੁਨਯਜ੍ਵਰੈਃ । ਪਦ੍ਮਕੋਟਰਕੋਣਸ੍ਥਮ੍ ਅਪਿ ਪਤ੍ਤ੍ਰਂ ਹਿਮੈਰ੍ ਇਵ
ਜਿਹਵਾ ਸਧਾਰਣ ਲਾਲਚ ਦੇ ਬੁਖਾਰਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੌਲ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਪਿਆ ਪੱਤਾ ਠੰਡੀ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੁਃਖਜੀਵਮਹਾष੍ਠੀਲਃ ਕष੍ਟਕਣ੍ਟਕਸਙ੍ਕਟਃ । ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਾਖਤਾਂ ਯਾਤਿ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਦृਢਸ਼ਲ੍ਮਲਿਃ
ਦੁੱਖ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਥੰਮ, ਜੋ ਕਠਿਨ ਤੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਗਰੀਬੀ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਡਾਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯੋਨ੍ਨਤਧ੍ਵਸ੍ਤਚਿਤ੍ਤਚੈਤ੍ਯਕृਤਾਲਯਃ । ਯਾਚ੍ਞਾਬਹੁਲਯਾਮਿਨ੍ਯਾਂ ਲੋਭੋਲੂਕੋ ਵਿਵਲ੍ਗਤਿ
ਅੰਦਰੋਂ ਖਾਲੀ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਉਲਟਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨ, ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਲਾਲਚ ਦਾ ਉੱਲੂ, ਮੰਗਣ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਤਮ੍ ਅਭਿਤਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ । ਜਰਾਜਰ੍ਜਰਮਾਰ੍ਜਾਰੀ ਯੌਵਨਾਖੁਂ ਨਿਕृਨ੍ਤਤਿ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬੁਢਾਪਾ ਦੀ ਬਿੱਲੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੇ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਸ੍ਸਾਰਾ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਧਰਾਧਰਸਮੁਨ੍ਨਤਿਃ । ਦਿਣ੍ਡੀਰਪਿਣ੍ਡਿਕੇਵੇਯਂ ਸृष੍ਟਿਰ੍ ਆਯਾਤਿ ਪੁष੍ਟਤਾਮ੍
ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਅਸਲ ਮੱਤਲਬ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੋਲੇ ਵਾਂਗ ਉਭਰਦੀ ਤੇ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਝੂਠੀ ਭਰਪੂਰੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਆਭਾਸਪੁष੍ਪਧਵਲਾ ਜਗਤ੍ਪਲ੍ਲਵਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਸਤ੍ਤਾਲਤਾ ਵਿਕਸਿਤਾ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਫਲਧਾਰਿਣੀ
ਅਸਤਿਤਵ ਦੀ ਬੇਲ ਖਿੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਦਿੱਖ-ਰੂਪ ਫੁੱਲ ਚਿੱਟੇ ਹਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਫਲ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸੁਰਾਚਲਮਹਾਸ੍ਥੂਣਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗਵਾਕ੍ਸ਼ਕਮ੍ । ਗਗਨਾਚ੍ਛਾਦਨਂ ਚਾਰੁ ਧ੍ਰਿਯਤੇ ਤ੍ਰਿਜਗਦ੍ਗृਹਮ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਘਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਥੂਣਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੇ ਵਿੰਡੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਛੱਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਸਰਸਿ ਸ੍ਫਾਰੇ ਚਰਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣषਟ੍ਪਦਾਃ । ਸ਼ਰੀਰਪੁष੍ਕਰੇष੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਦ੍ਰੂਪਰਸਪਾਯਿਨਃ
ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਛੇ ਝੁੰਡ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਿਚ ਅੰਦਰ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਰਹੇ ਹਨ।
ਨਭੋਮਾਰ੍ਗਮਹਾਨੀਲਕੁਟ੍ਟਿਮੇ ਕਾਨ੍ਤਿਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਭੁਵਨਾਵਵਰਸ੍ਯਾਨ੍ਤਸ੍ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਆਦਿਤ੍ਯਦੀਪਿਕਾ
ਸਫ਼ਲ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਨੀਲ ਪੱਟੀ 'ਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਦੀਵਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਆਸ਼ਾਤਨ੍ਤੁਨਿਬਦ੍ਧਾਙ੍ਗੀ ਜਨਤਾਜੀਰ੍ਣਪਕ੍ਸ਼ਿਣੀ । ਸ੍ਵਵਾਸਨਾਸ਼ਲਾਕਾਨ੍ਤੇ ਨਿਬਦ੍ਧੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਜਰੇ
ਇਨਸਾਨੀ ਜਾਤ ਦੀ ਬੁੱਢੀ ਪੰਛੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਆਸ ਦੀਆਂ ਤੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਖੋਖੇ ਵਿੱਚ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ ਹੈ।
ਅਨਾਰਤਪਤਜ੍ਜਾਤਭੂਤਪਰ੍ਣਪਰਮ੍ਪਰਾ । ਸ੍ਪਨ੍ਦਤੇ ऽਜਗਰਾਮृष੍ਟਾ ਸਂਸृਤਿਵ੍ਰਤਤਿਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਪਤਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸਦਾ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਬਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਤ ਦੇ ਸੱਪ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ।
ਪृष੍ਠੇ ਕਤਿਪਯਂ ਕਾਲਮ੍ ਅਦृष੍ਟਾਃ ਕਾਲਜਾਲਿਨਾ । ਅਧਃਕृਤੋਗ੍ਰਨਰਕਪਙ੍ਕਾਸ਼੍ ਸ਼ਙ੍ਕੋਜ੍ਝਿਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਕੁਝ ਜੀਵ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਉਹ ਨਰਕ ਦੇ ਗਹਿਰੀ ਚੀਕੜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕ ਦਮ ਨਜ਼ਰੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।