ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਚ੍ ਚਿਤ੍ਰਂ ਭਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਭਾਵਨਾਤ੍ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਜਗਜ੍ਜਾਲਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਗ੍ਰਸ੍ਥਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਥ ਮੇ
ਵਾਹ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਹੈ! ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਖੜਾ ਹੈ।
ਪਰਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ । ਦੀਰ੍ਘਾਵਗ੍ਰਹਸਨ੍ਤਪ੍ਤਂ ਵृष੍ਟ੍ਯੇਵ ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍
ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਹੀ।
ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੀਤਲਾਕਾਰਸ੍ ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕੇਵਲਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਉਪਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸਰੋ ਨਿਰ੍ਵਾਰਣਂ ਯਥਾ
ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਠੰਡੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਝੀਲ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਉਲਝਣ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਦਿਙ੍ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਇਦਂ ਮੁਨੇ । ਯਥਾਭੂਤਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਰ੍ਨੀਹਾਰਮ੍ ਇਵਾਧੁਨਾ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਹਰਾ ਹਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਗਤਸਨ੍ਦੇਹਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ਼ਾਮृਗਤृष੍ਣਿਕਃ । ਰਜੋਨੀਹਾਰਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵृष੍ਟਜਙ੍ਗਲਸ਼ੀਤਲਃ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਝੂਠੀਆਂ ਚਾਹਾਂ ਠੰਡੀ ਪੈ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਧੂੜ ਤੇ ਧੁੰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਾਂਗ ਠੰਢਕ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਆਨਨ੍ਦਂ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਰਸਾਯਨਰਸਾਸ੍ਵਾਦੋ ਯਤ੍ਰ ਨਾਥ ਤृਣਾਯਤੇ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਹ ਅਸੀਮ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਵਾਦ ਵੀ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯਾਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮੁਦਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਚ । ਲੋਕਾਰਾਮੋ ऽਸ੍ਮਿ ਰਾਮੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਆਨੰਦ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤੇ ਸਂਸ਼ਯਾਸ੍ ਤਾਃ ਕਲਨਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤਂ ਮਮ । ਰਾਤ੍ਰਿਵੇਤਾਲਸਞ੍ਚਾਰਃ ਪ੍ਰਭਾਤ ਇਵ ਭਾਸ੍ਵਰੇ
ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੁਣ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਦੇ ਭੂਤ-ਪਰੇਤ ਸਵੇਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਹृਦਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸਪਦ੍ਮੇ ਹਿਮਸ਼ੀਤਲੇ । ਮਤਿਰ੍ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਸਾਰਸੀ ਸਰਸੀਵ ਮੇ
ਮੇਰਾ ਮਨ, ਜਿਸ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਤੇ ਠੰਡਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਪਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ, ਸਾਂਝੀ ਝੀਲ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੈਨ ਵਿਚ ਹੈ।
ਕਲਙ੍ਕ ਆਤ੍ਮਨਃ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਥਂ ਵੇਤ੍ਯਾਦਿਸਂਸ਼ਯਃ । ਨੂਨਂ ਨਿਰ੍ਮੂਲਤਾਂ ਯਾਤੋ ਮਮਾਰ੍ਕਾਗ੍ਰੇ ਯਥਾ ਤਮਃ
‘ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮੈਲ ਕਿਥੋਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?’ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ਭਾਵਿਤਾਕृਤਿਃ । ਇਦਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਇਦਂ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ਕਲਨਾਃ ਕੁਤਃ
ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਫਿਰ ‘ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ’ ਜਿਹੇ ਝੂਠੇ ਵਿਚਾਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕੋ ऽਭੂਵਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ ਅਹਂ ਤਾਦृਕ੍ ਤृष੍ਣਾਨਿਗਡਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਃ । ਅਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਏਵੇਤਿ ਵਿਹਸਾਮਿ ਵਿਕਾਸਵਾਨ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਕੌਣ ਸੀ—ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਖਿੜਦਾ ਹੋਇਆ ਹੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਆਮ੍ ਇਦਾਨੀਂ ਸ੍ਮृਤਂ ਸਮ੍ਯਙ੍ ਮਯੈष ਸ ਕਿਲਾਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਜਃ । ਯਸ੍ ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਗਮृਤਾਪੂਰਸ੍ਨਾਨੇਨਾਯਮ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਹਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਹੀ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ: ਮੈਂ ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਅਹੋ ਨੁ ਵਿਤਤਾਂ ਭੂਮਿਮ੍ ਅਧਿਰੂਢੋ ऽਸ੍ਮਿ ਪਾਵਨੀਮ੍ । ਇਹਸ੍ਥ ਏਵ ਯਤ੍ਰਾਰ੍ਕੋ ਨਃ ਪਾਤਾਲਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਵਾਹ, ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਇੱਥੇ ਹੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੂਰਜ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਾਤਾਲ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਹੈ।
ਮਹ੍ਯਂ ਸਤ੍ਤਾਮ੍ ਉਪੇਤਾਯ ਵ੍ਯਪੇਤਾਯ ਭਵਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ । ਨਮੋ ਨਿਤ੍ਯਨਮਸ੍ਯਾਯ ਜਯਾਮ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ
ਉਸ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਸਲੀ ਹਸਤੀਆਂ ਪਾ ਲਈ ਹੈ ਤੇ ਭਵ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਅਨੁਭਵਵਸ਼ਤੋ ਹृਦਬ੍ਜਕੋਸ਼ੇ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ ਅਲਿਤਾਂ ਸਮੁਪਾਗਤੇਨ ਨਾਥ । ਤਵ ਵਰਵਚਸੇਹ ਵੀਤਸ਼ੋਕਾਂ ਚਿਰਮ੍ ਉਦਿਤਾਂ ਸ੍ਵਦਸ਼ਾਮ੍ ਉਪਾਗਤੋ ऽਸ੍ਮਿ
ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਚਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼-ਸਪਸ਼ਟ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹਾਲਤ ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਅਵਸਥਾ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾ ਲੀ ਹੈ।
ਭੂਯ ਏਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਪਰਮਂ ਵਚਃ । ਯਤ੍ ਤੇ ऽਹਂ ਪ੍ਰੀਯਮਾਣਾਯ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।
ਬੋਧਮ੍ ਅਭ੍ਯੁਪਗਮ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ृਣੁ ਬੋਧਵਿਵृਦ੍ਧਯੇ । ਭਵੇਦ੍ ਅਲ੍ਪਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਤਾ ਯਥਾ
ਸਮਝ ਪਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸੁਣ। ਤਾਂ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਾਲੇ ਵੀ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਣ।
ਯਸ੍ਯਾਜ੍ਞਾਤਾਤ੍ਮਨੋ ऽਜ੍ਞਸ੍ਯ ਦੇਹ ਏਵਾਤ੍ਮਭਾਵਨਾ । ਉਦਿਤਾਰ੍ਤਿਂ ਰੁषੇਵਾਕ੍ਸ਼ਰਿਪਵੋ ऽਭਿਭਵਨ੍ਤਿ ਤਮ੍
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੱਤ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਤੇ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੈਰੀ ਵਾਂਗ ਪਾਪੀ ਭਾਵਨਾ ਉਸ 'ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤਾਤ੍ਮਨੋ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯੇ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਤੁष੍ਟ੍ਯੇਵ ਚਾਕ੍ਸ਼ਸੁਹृਦੋ ਨ ਘ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਮ੍
ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਮਿਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ।
ਪਰਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਫੁਰਤੋ ਯਸ੍ਯ ਨ ਸ੍ਤੁਤਿਰ੍ ਨਿਨ੍ਦਨਾਦ੍ ऋਤੇ । ਸ ਦੇਹੀ ਦੇਹਦੁਃਖੌਘਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵਧਾਈ ਜਾਂ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੇਹ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।
ਨਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਰੀਰਸਮ੍ਬਦ੍ਧਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਤ੍ਮਨਿ । ਮਿਥੋ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣੇ ਏਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਮਸੀ ਯਥਾ
ਆਤਮਾ ਦੇਹ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ, ਤੇ ਦੇਹ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਨਣ ਤੇ ਹਨੇਰਾ।
ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਭਾਵਵਿਕਾਰੈਸ੍ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤੋ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲੇਪਕਃ । ਨਾਤ੍ਮਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਸਦੋਦਿਤਃ
ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਤੇ ਅਲੇਪ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨਾ ਕਦੇ ਡੁੱਬਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਡਸ੍ਯਾਜ੍ਞਸ੍ਯ ਤੁਚ੍ਛਸ੍ਯ ਕृਤਘ੍ਨਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਿਨਃ । ਸ਼ਰੀਰਕੋਪਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਯਦ੍ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਤਥਾ
ਇਹ ਦੇਹ ਜੋ ਮੂਰਖ, ਅਜਾਣ, ਨਿਕੰਮਾ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹੋਣ ਦਿਓ।
ਨ ਚਾਸ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਭਵਤਿ ਪृਥਗ੍ ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਿਤੇ । ਜਡਸ੍ਯਾਸਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਯ ਕਿਮ੍ ਇਵਾਙ੍ਗੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੇਸਮਝ ਤੇ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ; ਐਸੇ ਬੇਅਸਲੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਕੀ ਉਪਜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਿਪੁਣਾਯਾਵਬੋਧਾਯ ਯਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਭਙ੍ਗਿਭਿਃ ਪ੍ਰਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭੀ ਰਾਘਵੇਦਂ ਪ੍ਰਬੋਧ੍ਯਤੇ
ਗਹਿਰੀ ਸਮਝ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ, ਰਾਘਵ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਤੇ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਦੇਹਗੁਣਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਨਾਦਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਤਸ੍ਮਾਜ੍ ਜਡਤਾਂ ਸ਼ਵਰੂਪਿਣਃ
ਜੇ ਆਤਮਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਗੁਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਮੁਰਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬੇਸਮਝੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਲੈਂਦਾ?
ਯਦਿ ਵਾਤ੍ਮਗੁਣਾਨ੍ ਦੇਹੋ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਨਾਦਤ੍ਤੇ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਚੈਤ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਮਯਤ੍ਵਂ ਸਦੋਦਿਤਮ੍
ਅਥਵਾ, ਜੇ ਸਰੀਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਚੇਤਨਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ?
ਯਯੋਰ੍ ਏਕਪਰਿਜ੍ਞਾਨੇ ਜਡਤੈਵਾਪਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਤਯੋਃ ਕੀਦृਗ੍ਵਿਧਾ ਬ੍ਰੂਤ ਸਮਾਨਸੁਖਦੁਃਖਤਾ
ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯੌ ਸਮੌ ਸਮਕਰ੍ਮਾਣੌ ਨ ਕਦਾਚਨ ਤੌ ਕਥਮ੍ । ਦ੍ਵਾਵ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸਨ੍ਤਾਵ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਕਥਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮ੍ ਏष੍ਯਤਃ
ਜੇ ਦੋਹਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਹਨ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਰਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੋ ਨਾ-ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਸ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ?