ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚੇਨ੍ ਨ ਭਾਵ੍ਯਤੇ । ਤੇ ਤੁ ਸਨ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਸਦ੍ਰੂਪਾਸ੍ ਸੇਵਿਤਾ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸੇਵਿਤਾਃ
ਜੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਚਾਹੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਉਹ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ।
ਯਸ੍ਯ ਨਾਹਙ੍ਕृਤੋ ਭਾਵੋ ਯਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਨ ਲਿਪ੍ਯਤੇ । ਹਤ੍ਵਾਪਿ ਸ ਇਮਾਂਲ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਨ ਹਨ੍ਤਿ ਨ ਨਿਬਧ੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਨਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ ਹੈ।
ਯਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਸਦ੍ਭਾਵਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਉਦਾਹृਤਾ । ਮਾਯੈਵ ਸਾ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਏਵ ਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਲਗਦੀ-ਲਗਦੀ ਮਿਸਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਿਰਫ ਮਾਇਆ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਆਉਣ ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਸ੍ਸ੍ਨੇਹਦੀਪਵਚ੍ ਛਾਨ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਵਾਸਨਾਰਸਃ । ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਰਂ ਕृਤਂ ਨੈਵ ਜਿਤਂ ਜ੍ਞੇਨਾਪਿ ਕਾਰਿਣਾ
ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਤੇਲ ਦੀ ਦੀਵਾ ਬੁਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ।
ਯਸ੍ਯਾਨੁਪਾਦੇਯਮ੍ ਇਦਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਪਦਾਰ੍ਥਜਾਤਂ ਸਦਸਦ੍ਦਸ਼ਾਸੁ । ਨ ਦੁਃਖਦਾਹਾਯ ਸੁਖਾਯ ਨੈਵ ਸ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵੇਹ ਸਜੀਵ ਏਵ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਸਤੂਆਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਸੁਖ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੈ।
ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿ ਤਥਾਨਘ । ਅਚੇਤ੍ਯਚਿਨ੍ਮਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਤੇ ਜੀਵਾਦਯਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਅਹੰਕਾਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਆਦਿ — ਇਹ ਸਾਰੇ, ਚਾਹੇ ਜਾਗਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਣ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਜਿਵ ਆਦਿ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ?
ਏਕੇਨੈਵਾਤ੍ਮਨਾ ਦਤ੍ਤਾ ਨਾਨਾਤਾ ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਾਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਨਾਨਾਤਾਂ ਹੇਮ੍ਨਃ ਕਟਕਤਾਮ੍ ਇਵ
ਜੋ ਇੱਕ ਆਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਕ ਹੀ ਸਮਝ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੋਣ।
ਯਾਵਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਮੋਹਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਸਂਸਾਰਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਜਾਤੇ ਕ੍ਵ ਚੇਤ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਕਂ ਚ ਵਾ
ਜਦ ਤੱਕ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਤੱਕ ਸੰਸਾਰਕ ਮਨ ਵੀ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਅਗਿਆਨ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਚੇਤਣ ਜਾਂ ਮਨ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਭ੍ਯਸਨਾਜ੍ ਜਾਡ੍ਯਮ੍ ਏਤਿ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਥਾ । ਹੁਤਾਸ਼ਸੇਵਨਾਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਾਡ੍ਯਂ ਜਲਕृਤਂ ਯਥਾ
ਅਧਿਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਸੁਸਤਤਾ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਰ ਦੀ ਨਮੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੋਗਤृष੍ਣਾਵਿषਾਵੇਸ਼ੋ ਯਦੈਵੋਪਸ਼ਮਂ ਗਤਃ । ਤਦੈਵ ਨष੍ਟਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਆਨ੍ਧ੍ਯਂ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਭੋਗ ਦੀ ਤਲਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਲਗਣ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵੀ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਮਿਟਣ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਪਣ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤृष੍ਣਾਵਿषਵਿषੂਚਿਕਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਭਾਵਿਤੇਨਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਰਦਾ ਮਿਹਿਕਾ ਯਥਾ
ਅਧਿਆਤਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਮਨ ਵਿਚ ਭੋਗ ਦੀ ਤਲਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਬਿਮਾਰੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਪਤਝੜ ਦੀ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੌਰ੍ਖ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਕ੍ਸ਼ਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਾਮ ਸਬਾਨ੍ਧਵਮ੍ । ਵਿਲੀਨੇ ऽਮ੍ਬੁਧਰੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਜਾਡ੍ਯਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਘ੍ਨਤਃ
ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਮੂਰਖਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਲਗਾਵਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਬੱਦਲ ਮਿਟ ਜਾਣ ਤੇ ਸੁਸਤਤਾ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਚਿਤ੍ਤਤ੍ਵਂ ਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਵਾਸਨਾਭ੍ਰਮਃ । ਹਾਰਮੁਕ੍ਤਾਸਮਾਵੇਸ਼ਸ਼੍ ਛਿਨ੍ਨੇ ਤਨ੍ਤਾਵ੍ ਇਵਾਨਘ
ਜਦੋਂ ਮਨ 'ਮਨ-ਰਹਿਤ' ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਦੀ ਡੋਰੀ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਮੋਤੀ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ!
ਨ ਘਨਾਘਵਿਘਾਤਾਯ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਭਾਵਯਨ੍ਤਿ ਯੇ । ਕ੍ਰਿਮਿਕੀਟਤ੍ਵਭੋਗਾਯ ਚੇਤਸਸ੍ ਸਮ੍ਮਿਲਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਗੂੜ੍ਹੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਵ ਤਾਮਰਸਾਕਾਰਕਾਨ੍ਤਲੋਚਨ ਲੋਲਤਾ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਕृਤਾ ਵਾਤਚਲਤਾ ਸਰਸੋ ਯਥਾ
ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਆਕਾਰ, ਸੋਹਣੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਚੰਜਲਤਾ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੁਣ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਸ੍ਥਿਰਤਾਮ੍ ਉਪਯਾਤੋ ऽਸਿ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਪਦੇ ਪਰਮਵਿਸ੍ਤਾਰੇ ਨਭਸੀਵ ਪ੍ਰਭਞ੍ਜਨਃ
ਤੂੰ ਹੁਣ ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ-ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਖੁਲ੍ਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਹੜਦੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਯੇ ਮਦ੍ਵਚਨੈਰ੍ ਬੋਧਮ੍ ਆਯਾਤੋ ऽਸਿ ਰਘੂਦ੍ਵਹ । ਵਿਤਤਾਜ੍ਞਾਨਨਿਦ੍ਰਾਤੋ ਨਿਦ੍ਰਾਤਃ ਪਟਹੈਰ੍ ਇਵ
ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਜਾਗ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਡੰਗਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਜਣੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਉੱਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯੇ ऽਪਿ ਲਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਮਨ੍ਯੇ ਕੁਲਗੁਰੋਰ੍ ਗਿਰਃ । ਅਤ੍ਯੁਦਾਰਮਤੌ ਰਾਮ ਨ ਲਗਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਤ੍ਵਯਿ
ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਮ ਘਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਉੱਚ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ?
ਯਤ੍ਰੋਪਾਦੇਯਵਾਕ੍ਯਤ੍ਵਂ ਭਾਵਿਤਂ ਸ੍ਵੇਨ ਚੇਤਸਾ । ਤਦ੍ਵਚੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਸ੍ ਤਪ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯਥਾ ਪਯਃ
ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਨੇ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪੇ ਹੋਏ ਖੇਤ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਯਮ੍ ਇਹ ਹਿ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕੁਲਗੁਰਵੋ ਗੁਰਵੋ ਰਘੂਦ੍ਵਹਾਨਾਮ੍ । ਤਦੁਦਿਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਸ਼ੁ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਰ੍ਯ ਸ੍ਫੁਟਵਚਨਂ ਹृਦਿ ਹਾਰਵਤ੍ ਤ੍ਵਯੇਤਿ
ਵੱਡੇ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਆਦਰਯ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਗੱਲ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਗਹਣੇ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਕੇ ਜਲਦੀ ਅਮਲ ਕਰ।
ਅਹੋ ਬਤ ਮਹਚ੍ ਚਿਤ੍ਰਂ ਭਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਭਾਵਨਾਤ੍ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਜਗਜ੍ਜਾਲਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਗ੍ਰਸ੍ਥਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਥ ਮੇ
ਵਾਹ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਹੈ! ਤੇਰੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਸਾਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਖੜਾ ਹੈ।
ਪਰਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ । ਦੀਰ੍ਘਾਵਗ੍ਰਹਸਨ੍ਤਪ੍ਤਂ ਵृष੍ਟ੍ਯੇਵ ਵਸੁਧਾਤਲਮ੍
ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੈਸੇ ਹੀ।
ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੀਤਲਾਕਾਰਸ੍ ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕੇਵਲਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦਮ੍ ਉਪਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸਰੋ ਨਿਰ੍ਵਾਰਣਂ ਯਥਾ
ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਠੰਡੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਸੁੱਖ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਝੀਲ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਉਲਝਣ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਦਿਙ੍ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਇਦਂ ਮੁਨੇ । ਯਥਾਭੂਤਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਰ੍ਨੀਹਾਰਮ੍ ਇਵਾਧੁਨਾ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਹਰਾ ਹਟ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਜਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਗਤਸਨ੍ਦੇਹਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ਼ਾਮृਗਤृष੍ਣਿਕਃ । ਰਜੋਨੀਹਾਰਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵृष੍ਟਜਙ੍ਗਲਸ਼ੀਤਲਃ
ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਝੂਠੀਆਂ ਚਾਹਾਂ ਠੰਡੀ ਪੈ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਧੂੜ ਤੇ ਧੁੰਦ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਾਂਗ ਠੰਢਕ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਆਨਨ੍ਦਂ ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਰਸਾਯਨਰਸਾਸ੍ਵਾਦੋ ਯਤ੍ਰ ਨਾਥ ਤृਣਾਯਤੇ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਹ ਅਸੀਮ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਵਾਦ ਵੀ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਅਦ੍ਯਾਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮੁਦਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਚ । ਲੋਕਾਰਾਮੋ ऽਸ੍ਮਿ ਰਾਮੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਂ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਆਨੰਦ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤੇ ਸਂਸ਼ਯਾਸ੍ ਤਾਃ ਕਲਨਾਸ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤਙ੍ਗਤਂ ਮਮ । ਰਾਤ੍ਰਿਵੇਤਾਲਸਞ੍ਚਾਰਃ ਪ੍ਰਭਾਤ ਇਵ ਭਾਸ੍ਵਰੇ
ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੁਣ ਮਿਟ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਦੇ ਭੂਤ-ਪਰੇਤ ਸਵੇਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਹृਦਿ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸਪਦ੍ਮੇ ਹਿਮਸ਼ੀਤਲੇ । ਮਤਿਰ੍ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਯਾਤਾ ਸਾਰਸੀ ਸਰਸੀਵ ਮੇ
ਮੇਰਾ ਮਨ, ਜਿਸ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਤੇ ਠੰਡਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੋਵਰ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਪਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਨ, ਸਾਂਝੀ ਝੀਲ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੈਨ ਵਿਚ ਹੈ।
ਕਲਙ੍ਕ ਆਤ੍ਮਨਃ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਕਥਂ ਵੇਤ੍ਯਾਦਿਸਂਸ਼ਯਃ । ਨੂਨਂ ਨਿਰ੍ਮੂਲਤਾਂ ਯਾਤੋ ਮਮਾਰ੍ਕਾਗ੍ਰੇ ਯਥਾ ਤਮਃ
‘ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮੈਲ ਕਿਥੋਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?’ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।