ਤਤਃ ਪ੍ਰਹਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਿਦ੍ਰਾਮ੍ ਆਮੁਦ੍ਰਿਤਾਨਨਾਃ । ਤਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍ ਈਯੁਃ ਪਦ੍ਮਾ ਇਵ ਦਿਨਾਰ੍ਥਿਨਃ
ਇਕ ਪਹਰ ਦੀ ਰਾਤ ਬੀਤਣ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਃ ਪ੍ਰਹਰਤ੍ਰਯਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍ । ਵਾਸਿष੍ਠਮ੍ ਉਪਦੇਸ਼ਂ ਤੇ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸੁਰ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਮ੍
ਰਾਮ, ਲੱਖਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਤਿੰਨ ਪਹਰਾਂ ਤੱਕ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ।
ਪ੍ਰਹਰਸ੍ਯਾਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਤਤ ਆਮੁਦ੍ਰਿਤੇਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਤਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਮ੍ ਆਯਯੁਰ੍ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਵਿਦ੍ਰਾਵਿਤਸ਼੍ਰਮਾਮ੍
ਫਿਰ ਅੱਧਾ ਪਹਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ।
ਇਤਿ ਸ਼ੁਭਮਨਸਾਂ ਵਿਵੇਕਭਾਜਾਮ੍ ਅਧਿਗਤਸਾਰਤਯੋਦਿਤਾਸ਼ਯਾਨਾਮ੍ । ਅਭਜਤ ਵਿਰਤਿਂ ਤਦਾ ਤ੍ਰਿਯਾਮਾ ਮਲਿਨਨਿਸ਼ਾਕਰਵਕ੍ਤ੍ਰਤਾਂ ਜਗਾਮ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਝੀ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਆ ਗਿਆ। ਤਿੰਨ ਪਹਰਾਂ ਦੀ ਰਾਤ, ਮਲਿਨ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਦਾਸ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਗਈ।
ਤਤਃ ਖਿਨ੍ਨੇਨ੍ਦੁਵਦਨਾ ਪਰ੍ਯਾਕੁਲਤਮਃਪਟਾ । ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਾ ਬਭੌ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵਿਵੇਕਾਨ੍ਤੇਵ ਵਾਸਨਾ
ਫਿਰ ਰਾਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਮੰਦ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਰਹਿ ਗਈ ਧੁੰਦਲੀ ਵਾਸਨਾ।
ਪੂਰ੍ਵੇ ਧ੍ਵਸ੍ਤਤਯਾਲੋਕਾਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਮਾਨੋ ऽਪਰੇ ऽਚਲੇ । ਸ਼ੇਫਾਲਿਕਾਵਤਂਸਾਭਾਂ ਤਾਰਕਾਨਿਕਰੋ ਦਧੌ
ਜਦ ਪੁਰਾਣਾ ਹਨੇਰਾ ਹਟ ਗਿਆ, ਅਸਥਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਜੈਸਮਿਨ ਦੇ ਹਾਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਅਵਸ਼੍ਯਾਯਕਣਾਕਰ੍षੀ ਪਰਾਮृष੍ਟੇਨ੍ਦੁਮਣ੍ਡਲਃ । ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾਕਵਲਨਾਲੋਲੋ ਵਵੌ ਪ੍ਰਾਭਾਤਿਕੋ ऽਨਿਲਃ
ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਹਵਾ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਓਸ ਦੇ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ, ਚੰਦ ਦੇ ਗੋਲ ਨੂੰ ਛੁਹਦੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨੀ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਨਿਗਲਦੀ ਹੋਈ ਵਗੀ।
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾ ਉਤ੍ਥਾਯਾਨੁਚਰੈਸ੍ ਸਹ । ਯਯੁਰ੍ ਵਨ੍ਦਿਤਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸ੍ ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਾਸਿष੍ਠਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਰਾਮ, ਲਖ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਠ ਕੇ, ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਸਿਸ਼ਠ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਵਨ੍ਦਿਤਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸਦ੍ਮਨਃ । ਮੁਨੇਰ੍ ਵਵਨ੍ਦਿਰੇ ਪਾਦਾਵ੍ ਆਦੌ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਸਨ੍ਤਤਿਮ੍
ਉਥੇ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੜੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਫਿਰ ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਤਤ੍ ਸਦਨਂ ਮੌਨਂ ਮੁਨਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰਾਜਭਿਃ । ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਯਾਨੈਸ਼੍ ਚ ਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਤਾਂ ਯਯੌ
ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਘਰ ਮੁਨੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀੜ ਹੋ ਗਈ।
ਅਥਾਸੌ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ੍ ਤਯੈਵ ਸਹ ਸੇਨਯਾ । ਗृਹਂ ਦਾਸ਼ਰਥਂ ਕਲ੍ਯੇ ਰਾਮਾਦ੍ਯਨੁਗਤੋ ਯਯੌ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਉਸੇ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਵੇਰੇ ਦਾਸਰਥ ਦੇ ਘਰ ਰਾਮ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੈਨਂ ਪੂਰ੍ਵਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਃ ਕृਤਸਨ੍ਧ੍ਯੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਦੂਰਮ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਪੂਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਾਦਰਮ੍
ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਪੁष੍ਪਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਵ੍ਰਾਤੈਰ੍ ਭੂਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਧਿਕਭੂषਿਤਾਮ੍ । ਸਭਾਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਵਿਸ਼ੁਰ੍ ਵਿष੍ਟਰਾਦਿषੁ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਮੋਤੀ-ਮਾਣਕਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰ ਆਏ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਅਥੈਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਵਸਰੇ ਹ੍ਯਸ੍ਤਨਾਸ੍ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੇ । ਸ਼੍ਰੋਤਾਰਸ੍ ਸਮੁਪਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਨਭਸ਼੍ਚਰਮਹੀਚਰਾਃ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ — ਜਿਹੜੇ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ — ਵੀ ਇਕੱਠੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਸਾ ਸਭਾ ਸੋਮ੍ਯਂ ਕृਤਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਭਿਵਾਦਨਾ । ਬਭੌ ਸਮਸਮਾਭੋਗਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਤੇਵ ਪਦ੍ਮਿਨੀ
ਉਹ ਸਭਾ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਪਦਮ-ਪੋਖਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਯਥਾਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮ੍ ਏਵਾਸ਼ੁ ਨਿਵਿष੍ਟੇषੁ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ । ਤੇषੁ ਤਦ੍ਦੇਸ਼ਯੋਗ੍ਯੇषੁ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षਿਮੁਨਿਰਾਜਸੁ
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਮृਦੁਨਿ ਸ੍ਵਾਗਤਰਵੇ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ ਸ਼ਮਮ੍ ਉਪਾਗਤੇ । ਸਭਾਕੋਣੋਪਵਿष੍ਟੇषੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੇषੁ ਵਨ੍ਦਿषੁ
ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਆਗਤ ਵਾਲੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਜਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆ ਗਈ, ਸਭਾ ਦੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਭਟਾਂ ਵਿਚ ਚੁੱਪੀ ਛਾ ਗਈ ਸੀ।
ਤ੍ਵਰਯੇਵੋਦਿਤੇष੍ਵ੍ ਆਸ਼ੁ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਅਭ੍ਯਾਗਤੇष੍ਵ੍ ਇਵ । ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਇਵ ਜਾਤੇषੁ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇष੍ਵ੍ ਅਰ੍ਕਰਸ਼੍ਮਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਿੰਡੋ ਰਾਹੀਂ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਤ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਚ੍ਛ੍ਰੋਤृਹਸ੍ਤਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਸ਼ੋਦ੍ਭਵੇ । ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਝਣਤ੍ਕਾਰ ਓਙ੍ਕਾਰ ਇਵ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ
ਜਦ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਆਏ, ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਓਮ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ।
ਕੁਮਾਰਸ਼੍ ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯੇਵ ਕਚੋ ਦੇਵਗੁਰੋਰ੍ ਇਵ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਇਵ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਪਰ੍ਣ ਇਵ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਃ
ਜਿਵੇਂ ਕੁਮਾਰਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ, ਕਚਾ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੇ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ, ਤੇ ਸੁਪਰਨਾ ਸ਼ਾਰੰਗਧਨੁ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਨਨੇ ਰਾਮਸ਼੍ ਸ਼ਨੈਰ੍ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਪਾਤਯਤ੍ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀਮ੍ ਅਮ੍ਬਰੇ ਵਾਤਃ ਫੁਲ੍ਲਪਦ੍ਮ ਇਵਾਲਿਨੀਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਹੌਲ੍ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਤਰਦੇ ਹਨ।
ਮੁਨਿਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨੁਜ੍ਝਿਤੇਨਾਥ ਤੇਨੈਵ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ । ਕ੍ਰਮੇਣੋਵਾਚ ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦਮ੍
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬੜੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਸ੍ਮਰਸਿ ਯਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਹ੍ਯੋ ਮਯਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਗੁਰ੍ਵਰ੍ਥਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਵਬੋਧਕਮ੍
ਰਘੁਨੰਦਨ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ? ਉਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਇਦਾਨੀਮ੍ ਅਵਬੋਧਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਨ੍ਯਚ੍ ਚ ਰਿਪੁਮਰ੍ਦਨ । ਉਚ੍ਯਮਾਨਂ ਮਯੇਦਂ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਸਦੀਵੀ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ।
ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਵਸ਼ਤਸ੍ ਤਥਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਵਲੋਕਨਾਤ੍ । ਸਂਸਾਰਾਤ੍ ਤੀਰ੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਤੇष੍ਵ੍ ਏਵਾਭ੍ਯਾਸਮ੍ ਆਹਰ
ਬੇਰੁਖੀ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਇਨਸਾਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਭਿਆਸਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਲਾਓ।
ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਵਬੋਧੇਨ ਦੁਰ੍ਬੋਧੇ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਆਗਤੇ । ਗਲਿਤੇ ਵਾਸਨਾਵੇਸ਼ੇ ਵਿਸ਼ੋਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਸਲੀਅਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ—ਜੋ ਪਾਉਣੀ ਔਖੀ ਹੈ—ਨਾਲ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਦ ਇਨਸਾਨ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸੁਖੀ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਿਕ੍ਕਾਲਾਦ੍ਯਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮ੍ ਅਦृष੍ਟੋਭਯਕੋਟਿਕਮ੍ । ਏਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਹਿ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦ੍ਵਿਤ੍ਵਮ੍ ਇਵਾਗਤਮ੍
ਇੱਕ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾ, ਸਮਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਇਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਭਾਵਾਨਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਮਸਮਾਭਾਸਂ ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕੇਵਲ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਵਪੁਰ੍ ਮਹਾਨ੍ । ਏਕਰੂਪਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਮੌਨੀ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਮਯੋ ਭਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ 'ਮੈਂ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਬੰਧਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚਾਵਿਦ੍ਯਾ ਨ ਮਨੋ ਨ ਚ ਜੀਵਕਃ । ਏਤਾਸ਼੍ ਚ ਕਲਨਾ ਰਾਮ ਕृਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ ਏਵ ਤਾਃ
ਨਾ ਮਨ ਹੈ, ਨਾ ਅਗਿਆਨ, ਨਾ ਵਿਚਾਰ, ਨਾ ਜੀਵ ਆਤਮਾ; ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਹੀ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ।