ਅਸਙ੍ਗਤਾਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਾਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਥਿਤਿਂ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍ । ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਸਮਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵੀਤਰਾਗੋ ਭਵਾਨਘ
ਅਸਾਨ ਲਗਨ-ਰਹਿਤਤਾ, ਜੋ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਦੀ ਅਟੱਲ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਮਾਨ-ਚਿੱਤ, ਸੁਖੀ, ਰਾਗ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਮੌਨੀ ਨਿਗृਹੀਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਹਃ । ਅਮਾਨਮਦਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯ ਆਰ੍ਯਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਿਜ੍ਵਰਃ
ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਦਾ ਮਨ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਨਾ ਮਾਣ, ਨਾ ਈਰਖਾ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾ ਸਮਗ੍ਰੇ ऽਪਿ ਹਿ ਵਸ੍ਤੁਜਾਤੇ ਸਮਾਸ਼ਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਃ । ਵ੍ਯਾਪਾਰਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਸਹਜਾਤ੍ ਕ੍ਰਮਸ੍ਥਾਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਅਸੌ ਕਰੋਤਿ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਕ੍ਰਮਸ੍ਥਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਸੌ ਤਦ੍ ਏਵ । ਸਂਸਙ੍ਗਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਿਹੀਨਯੈਵ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਖੇਦੋ ਰਮਤੇ ਧਿਯਾਨ੍ਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਤੇ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਵਟ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਆਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਸਮ੍ਪਦਂ ਵਾ ਮਹਾਮਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ । ਜਹਾਤਿ ਨੋ ਮਨ੍ਦਰਵੇਲ੍ਲਿਤੋ ऽਪਿ ਸ਼ੌਕ੍ਲ੍ਯਂ ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਹਾਮ੍ਬੁਰਾਸ਼ਿਃ
ਚਾਹੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਆਵੇ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਫੇਰਿਆ ਗਿਆ ਦੁੱਧ ਆਪਣਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਥਾਪਦਂ ਵਾ ਸਰੀਸृਪਤ੍ਵਂ ਸੁਰਨਾਥਤਾਂ ਵਾ । ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਖੇਦੋਦਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਹਰ੍षਂ ਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯੇष੍ਵ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵੈਕਰੂਪਃ
ਚਾਹੇ ਰਾਜ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇ, ਚਾਹੇ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਬਣੇ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਬਦਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਕਦੇ ਘਟਦਾ-ਵਧਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਸ੍ਤਸਂਰਮ੍ਭਮ੍ ਅਪਾਸ੍ਤਭੇਦਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਨਾਨਾਫਲਫਲ੍ਗੁਚੇष੍ਟਃ । ਵਿਚਾਰਯਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਯਥਾ ਭਵਸ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਮਕਾਰ੍ਯਨਿष੍ਠਃ
ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਕਸਦ ਲਈ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਤਥੋਦਿਤਪ੍ਰਸਰਵਿਲਾਸਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਗਤਜ੍ਵਰਂ ਪਦਮ੍ ਅਵਲੋਕਯਾਮਲਮ੍ । ਧਿਯੇਦ੍ਧਯਾ ਪੁਨਰ੍ ਇਹ ਜਨ੍ਮਬਨ੍ਧਨੈਰ੍ ਨ ਬਧ੍ਯਸੇ ਸਮਧਿਗਤਾਤ੍ਮਦृਗ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਵੇਖ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇਹ ਨਜ਼ਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸੇਂਗਾ।
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪ੍ਰਕਰਣਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁ । ਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪ੍ਰਕਰਣਂ ਜ੍ਞਾਤਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਕਾਰਿ ਯਤ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਹ ਸੁਣ; ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਥਯਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਵਚਨਂ ਮੁਨਿਨਾਯਕੇ । ਸ਼੍ਰਵਣੈਕਰਸੇ ਮੌਨਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਕੇ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਮੁਨਿਵਾਗਰ੍ਥਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨਸ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤੇਤਰਕ੍ਰਿਯੇ । ਰਾਜਲੋਕੇ ਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਮੁਨੀ ਦੀ ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲਦੇ-ਡੁਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚਿੱਤਰ ਲਟਕਿਆ ਹੋਵੇ।
ਵਸਿष੍ਠਵਚਸਾਮ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਵਿਚਾਰਯਤਿ ਸਾਦਰਮ੍ । ਲਸਦਙ੍ਗੁਲਿਭਙ੍ਗੇ ਚ ਮੁਨਿਸਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਭ੍ਰੁਵਿ
ਚਮਕਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਭਰੀ ਭੌਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਖੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਮਯਾਲੋਕਨੋਲ੍ਲਾਸਪ੍ਰੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਾਲਿਨਿ । ਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰਿਵਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਗ੍ਰੀਵਤਰੁਮਞ੍ਜਰਿਤਾਂ ਗਤੇ
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਉਸ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਗਈਆਂ ਜਿਥੇ ਉਹ ਗਈ।
ਖੇ ਵਾਸਰਚਤੁਰ੍ਭਾਗਦੇਸ਼ੇ ਦਿਨਕਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਤਯਾ ਸੌਮ੍ਯੇ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਛਮਮ੍ ਉਪੇਯੁषਿ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਹਵਾ, ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਕੁਝ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ,
ਸ਼੍ਰਵਣਾਯੇਵ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਵਿਤਾਨਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤੇ । ਮੌਨਂ ਮਰੁਤਿ ਮਨ੍ਦਾਰਮਧੁਰਾਮੋਦਦਾਯਿਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹਵਾ ਦੀ ਛਤ ਠਹਿਰ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੌਨ ਛਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਹਵਾ ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਦਾਮਸੁ ਸੁਪ੍ਤਾਸੁ ਮਦਾਦ੍ ਭ੍ਰਮਰਪਙ੍ਕ੍ਤਿषੁ । ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯਤਯਾ ਨੂਨਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧ੍ਯਾਨਵਤੀष੍ਵ੍ ਇਵ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਣੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠਹਿਰ ਗਏ ਹੋਣ।
ਜਾਲਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਥਾ ਮਕੁਰਭੂਮਿषੁ । ਕਚਤ੍ਯ੍ ਅਪਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਤਾਪੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤੇ
ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਇਨੇ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠਹਿਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਗृਹਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇषੁ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ ਦੂਰਮ੍ ਅਂਸ਼ੁषੁ । ਵਿਸ਼੍ਰਮਾਰ੍ਥਮ੍ ਇਵਾਦੀਰ੍ਘਨਭਃਪਾਨ੍ਥੇषੁ ਸ਼ੀਤਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਤਰੋਤਾਜ਼ਗੀ ਲੰਮੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਲਈ, ਠਹਿਰ ਗਈ ਸੀ।
ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਪ੍ਰਭਾਜਾਲਭਸ੍ਮਨੋਦ੍ਧੂਲਿਤਾਤ੍ਮਨਿ । ਸ਼ਂਸਤੀਵ ਸ਼ਮਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਦ੍ਦਿਨਦੇਹੇ ਦਿਨਾਤਪੇ
ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲੜੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਆਤਮਾ, ਦਿਨ ਦੇ ਤਾਪ ਘਟਣ ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਰਲੀਲਾਸਰੋਜੇषੁ ਸ਼ੇਖਰੇषੁ ਚ ਭੂਭृਤਾਮ੍ । ਸ਼ੁष੍ਯਤ੍ਸੁ ਰਸਸਂਸ਼ੋषਾਦ੍ ਅਵृਤ੍ਤਿषੁ ਮਨਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਹਥਾਂ ਦੇ ਕੌਲ-ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਰਸ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯਤਾ ਆ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਬਾਲਕੇष੍ਵ੍ ਅਜ੍ਞਲੋਕੇषੁ ਲੀਲਾਪਕ੍ਸ਼ਿषੁ ਸਾਰਵਮ੍ । ਭੋਜਨਾਰ੍ਥਂ ਵਧੂਲੋਕਮ੍ ਉਪਰੁਨ੍ਧਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਨਾਰਤਮ੍
ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਖੇਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ, ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂਲ ਭਾਵ ਸਦਾ ਹੀ ਸੁਆਦ ਲਈ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭ੍ਰਮਦ੍ਭ੍ਰਮਰਪਕ੍ਸ਼ੋਤ੍ਥਵਾਤਾਧੂਤੇ ਰਜਸ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਕੌਸੁਮੇ ਪਰਿਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਚਾਮਰੇष੍ਵ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਿਪਕ੍ਸ਼੍ਮਸੁ
ਭਟਕਦੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਧੂੜ ਵਿਚ, ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਚਮਰਿਆਂ 'ਤੇ।
ਰਸ਼੍ਮਿष੍ਵ੍ ਅਗ੍ਰਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਚ੍ਛਾਯਾਜਾਲਭਯਾਦ੍ ਇਵ । ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਾਦਿष੍ਵ੍ ਇਵੋਡ੍ਡੀਯ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇषੁ ਗृਹਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇਲੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਈਆਂ ਛਾਂਵਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਹ ਖਿੜਕੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਰਾਹੀਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ।
ਆਸੀਦ੍ ਦਿਨਚਤੁਰ੍ਭਾਗਸਤ੍ਤਾਵੇਦਨਤਤ੍ਪਰਃ । ਭੇਰੀਪਣਵਸ਼ਙ੍ਖਾਨਾਂ ਦਿਙ੍ਮੁਖਾਪੂਰਕੋ ਧ੍ਵਨਿਃ
ਦਿਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਡੰਗਰ, ਪਣਵਾ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤੇਨ ਤਤ੍ ਤਾਰਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਵਚੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਮ੍ ਆਯਯੌ । ਮੌਨਂ ਜਲਦਨਾਦੇਨ ਮਾਯੂਰ ਇਵ ਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨਃ
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਬੋਲ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਘਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ ਮੋਰ ਦੀ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਭੇ ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਪਕ੍ਸ਼ਾਲੀ ਪਞ੍ਜਰਸ੍ਥਾ ਖਗਾਵਲੀ । ਭੂਕਮ੍ਪੇਨ ਲਸਤ੍ਤਾਲੀਪਲ੍ਲਵੇਵ ਵਨਾਵਲੀ
ਪੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਆਪਣੇ ਪਰ ਫੜਫੜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਭੂਚਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।
ਆਯਯੁਰ੍ ਭਯਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਬਾਲਾ ਧਾਤ੍ਰੀਕੁਚਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਸਾਰਵਂ ਪ੍ਰਾਵृਸ਼ੀਵਾਬ੍ਦਾਃ ਪ੍ਰੋਨ੍ਨਤਂ ਸ਼ृਙ੍ਗਕੋਟਰਮ੍
ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਇਆਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੁਕ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਣ ਦੇ ਬੱਦਲ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰ੍ ਅਵਤਂਸੇਭ੍ਯੋ ਭੂਭृਤਾਂ ਭ੍ਰਮਰਵ੍ਰਜਾਃ । ਦृषਤ੍ਕਰਾਲਵਾਹਾਭ੍ਯਸ੍ ਸਰਿਦ੍ਭ੍ਯੋ ऽਮ੍ਬੁਕਣਾ ਇਵ
ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗृਹੇ ਦਾਸ਼ਰਥੇ ਤਦਾ । ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਵਾਸਰਵृਦ੍ਧਤ੍ਵੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ਵਨੇ ਸ਼ਨੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦਾਸਰਥ ਦਾ ਘਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤੇ ਦਿਨ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਜਦ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਥਮ ਗਈ।
ਸਂਹਰਨ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਵਚੋ ਮਧੁਰਵृਤ੍ਤਿਮਤ੍ । ਉਵਾਚ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ੍ ਸਭਾਮਧ੍ਯੇ ਰਘੂਦ੍ਵਹਮ੍
ਮੁੱਦਾ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਭਾ ਵਿਚ ਰਘੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।