ਨ ਜਿਘ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਜਿਘ੍ਰਂਸ਼੍ ਚ ਨੋਨ੍ਮਿषਂਸ਼੍ ਚੋਨ੍ਮਿषਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਪਦਾਰ੍ਥੇ ਨ ਪਤਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਬਲਾਤ੍ ਪਾਤਿਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਸੁੰਘਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਸੁੰਘਦਾ ਨਹੀਂ; ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ; ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਟਕਰਾ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ।
ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਚੇਤੋਭਿਰ੍ ਏਤਦ੍ ਆਤ੍ਮਗृਹਸ੍ਥਿਤੈਃ । ਅਪ੍ਰੌਢਮਤਿਭਿਸ੍ ਸਾਧੁ ਮੁਰ੍ਖੈਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਭੂਯਤੇ
ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
ਸਙ੍ਗਃ ਕਾਰਣਮ੍ ਅਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਙ੍ਗਸ੍ ਸਂਸਾਰਕਾਰਣਮ੍ । ਸਙ੍ਗਃ ਕਾਰਣਮ੍ ਆਸ਼ਾਨਾਂ ਸਙ੍ਗਃ ਕਾਰਣਮ੍ ਆਪਦਾਮ੍
ਲਗਾਵ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਲਗਾਵ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਫਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਲਗਾਵ ਹੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਲਗਾਵ ਹੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾਗਂ ਵਿਦੁਰ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸਙ੍ਗਤ੍ਯਾਗਾਦ੍ ਅਜਨ੍ਮਤਾ । ਸਙ੍ਗਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਭਾਵਾਨਾਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵਾਨਘ
ਲਗਾਵ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਲਗਾਵ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਭਾਵਾਂ ਦੇ ਲਗਾਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸਂਸ਼ਯਨੀਹਾਰਸ਼ਰਨ੍ਮਾਰੁਤ ਹੇ ਮੁਨੇ । ਸਙ੍ਗਃ ਕਿਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਮਾਸੇਨ ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ
ਹੇ ਮুনি, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਸੰਗ ਕਿਹੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਭਾਵਾਭਾਵੇ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਵਿਕਾਰਦਾ । ਮਲਿਨਾ ਵਾਸਨਾ ਯੈषਾ ਸ ਸਙ੍ਗ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ, ਗੁੱਸਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੰਦੀ ਵਾਸਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਸੰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼ਰੀਰਾਣਾਮ੍ ਅਪੁਨਰ੍ਜਨ੍ਮਕਾਰਿਣੀ । ਮੁਕ੍ਤਾ ਹਰ੍षਵਿषਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ ਵਾਸਨਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਸਨਾ, ਜੋ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਮ੍ ਅਸਙ੍ਗਾਭਿਧਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਯਾਵਦ੍ਦੇਹਂ ਚ ਭਾਵਿਨੀਮ੍ । ਤਯਾ ਯਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤਦ੍ ਬਨ੍ਧਾਯੈਵ ਕੇਵਲਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਸੰਗਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਵੀ ਕੰਮ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਬੰਨ੍ਹਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂਰੂਪਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸਙ੍ਗਂ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਵਿਕਾਰਦਮ੍ । ਯਦਿ ਤਿष੍ਠਸਿ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਯ੍ ਅਸਿ
ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ ਤੇ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਉਸੀ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਵਿਕਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਯਦਿ ਗਚ੍ਛਸਿ ਨਾਨ੍ਯਤਾਮ੍ । ਵੀਤਰਾਗਭਯਕ੍ਰੋਧਸ੍ ਤਦ੍ ਅਸਙ੍ਗੋ ऽਸਿ ਰਾਘਵ
ਜੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਰਾਗ, ਡਰ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਲਗਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਅਸਙ੍ਗਤਾਮ੍ ਅਨਾਯਾਸਾਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਥਿਤਿਂ ਸ੍ਥਿਰਾਮ੍ । ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਸਮਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਵੀਤਰਾਗੋ ਭਵਾਨਘ
ਅਸਾਨ ਲਗਨ-ਰਹਿਤਤਾ, ਜੋ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਦੀ ਅਟੱਲ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਮਾਨ-ਚਿੱਤ, ਸੁਖੀ, ਰਾਗ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਮੌਨੀ ਨਿਗृਹੀਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਹਃ । ਅਮਾਨਮਦਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯ ਆਰ੍ਯਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਿਜ੍ਵਰਃ
ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਦਾ ਮਨ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਨਾ ਮਾਣ, ਨਾ ਈਰਖਾ, ਉੱਚਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾ ਸਮਗ੍ਰੇ ऽਪਿ ਹਿ ਵਸ੍ਤੁਜਾਤੇ ਸਮਾਸ਼ਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਃ । ਵ੍ਯਾਪਾਰਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ ਸਹਜਾਤ੍ ਕ੍ਰਮਸ੍ਥਾਨ੍ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਅਸੌ ਕਰੋਤਿ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਸਗੋਂ ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤਕ੍ਰਮਸ੍ਥਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਸੌ ਤਦ੍ ਏਵ । ਸਂਸਙ੍ਗਸਮ੍ਬਨ੍ਧਵਿਹੀਨਯੈਵ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਖੇਦੋ ਰਮਤੇ ਧਿਯਾਨ੍ਤਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕੁਦਰਤੀ ਢੰਗ ਤੇ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਵਟ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਯ੍ ਆਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਸਮ੍ਪਦਂ ਵਾ ਮਹਾਮਤਿਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ । ਜਹਾਤਿ ਨੋ ਮਨ੍ਦਰਵੇਲ੍ਲਿਤੋ ऽਪਿ ਸ਼ੌਕ੍ਲ੍ਯਂ ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਮਹਾਮ੍ਬੁਰਾਸ਼ਿਃ
ਚਾਹੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਆਵੇ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਿਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਫੇਰਿਆ ਗਿਆ ਦੁੱਧ ਆਪਣਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਾਮ੍ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਥਾਪਦਂ ਵਾ ਸਰੀਸृਪਤ੍ਵਂ ਸੁਰਨਾਥਤਾਂ ਵਾ । ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਅਖੇਦੋਦਯਮ੍ ਅਸ੍ਤਹਰ੍षਂ ਕ੍ਸ਼ਯੋਦਯੇष੍ਵ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਇਵੈਕਰੂਪਃ
ਚਾਹੇ ਰਾਜ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਆਵੇ, ਚਾਹੇ ਰੇਂਗਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਬਣੇ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਬਦਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਕਦੇ ਘਟਦਾ-ਵਧਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰਸ੍ਤਸਂਰਮ੍ਭਮ੍ ਅਪਾਸ੍ਤਭੇਦਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਨਾਨਾਫਲਫਲ੍ਗੁਚੇष੍ਟਃ । ਵਿਚਾਰਯਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਯਥਾ ਭਵਸ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਤਮਕਾਰ੍ਯਨਿष੍ਠਃ
ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਲਝਣ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਕਸਦ ਲਈ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਤਥੋਦਿਤਪ੍ਰਸਰਵਿਲਾਸਸ਼ੁਦ੍ਧਯਾ ਗਤਜ੍ਵਰਂ ਪਦਮ੍ ਅਵਲੋਕਯਾਮਲਮ੍ । ਧਿਯੇਦ੍ਧਯਾ ਪੁਨਰ੍ ਇਹ ਜਨ੍ਮਬਨ੍ਧਨੈਰ੍ ਨ ਬਧ੍ਯਸੇ ਸਮਧਿਗਤਾਤ੍ਮਦृਗ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਵੇਖ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਇਹ ਨਜ਼ਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸੇਂਗਾ।
ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪ੍ਰਕਰਣਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁ । ਤ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪ੍ਰਕਰਣਂ ਜ੍ਞਾਤਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਕਾਰਿ ਯਤ੍
ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਇਹ ਸੁਣ; ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲਾ ਭਾਗ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਥਯਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਵਚਨਂ ਮੁਨਿਨਾਯਕੇ । ਸ਼੍ਰਵਣੈਕਰਸੇ ਮੌਨਂ ਸ੍ਥਿਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਕੇ
ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਹੈ।
ਮੁਨਿਵਾਗਰ੍ਥਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਮਨਸ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤੇਤਰਕ੍ਰਿਯੇ । ਰਾਜਲੋਕੇ ਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤੇ
ਮੁਨੀ ਦੀ ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲਦੇ-ਡੁਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚਿੱਤਰ ਲਟਕਿਆ ਹੋਵੇ।
ਵਸਿष੍ਠਵਚਸਾਮ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਵਿਚਾਰਯਤਿ ਸਾਦਰਮ੍ । ਲਸਦਙ੍ਗੁਲਿਭਙ੍ਗੇ ਚ ਮੁਨਿਸਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਭ੍ਰੁਵਿ
ਚਮਕਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੀ ਹਲਚਲ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਭਰੀ ਭੌਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੁਖੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਮਯਾਲੋਕਨੋਲ੍ਲਾਸਪ੍ਰੋਤ੍ਫੁਲ੍ਲਨਯਨਾਲਿਨਿ । ਪੁਰਨ੍ਧ੍ਰਿਵਰ੍ਗੇ ਪ੍ਰਗ੍ਰੀਵਤਰੁਮਞ੍ਜਰਿਤਾਂ ਗਤੇ
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਰਦਨਾਂ ਉਸ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਗਈਆਂ ਜਿਥੇ ਉਹ ਗਈ।
ਖੇ ਵਾਸਰਚਤੁਰ੍ਭਾਗਦੇਸ਼ੇ ਦਿਨਕਰੇ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਸ਼੍ਰੁਤਜ੍ਞਾਨਤਯਾ ਸੌਮ੍ਯੇ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਛਮਮ੍ ਉਪੇਯੁषਿ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਲਕੀ ਹਵਾ, ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਸਮਝ ਕੇ, ਕੁਝ ਠੰਡੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ,
ਸ਼੍ਰਵਣਾਯੇਵ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਵਿਤਾਨਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤੇ । ਮੌਨਂ ਮਰੁਤਿ ਮਨ੍ਦਾਰਮਧੁਰਾਮੋਦਦਾਯਿਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹਵਾ ਦੀ ਛਤ ਠਹਿਰ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੌਨ ਛਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਹਵਾ ਮੰਦਾਰਾ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਦਾਮਸੁ ਸੁਪ੍ਤਾਸੁ ਮਦਾਦ੍ ਭ੍ਰਮਰਪਙ੍ਕ੍ਤਿषੁ । ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯਤਯਾ ਨੂਨਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਧ੍ਯਾਨਵਤੀष੍ਵ੍ ਇਵ
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਜੋ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਣੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠਹਿਰ ਗਏ ਹੋਣ।
ਜਾਲਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਾਨ੍ਤਸ੍ ਤਥਾ ਮਕੁਰਭੂਮਿषੁ । ਕਚਤ੍ਯ੍ ਅਪਗਤਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਤਾਪੇ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਥਿਤੇ
ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਇਨੇ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠਹਿਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਗृਹਾਨ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇषੁ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ ਦੂਰਮ੍ ਅਂਸ਼ੁषੁ । ਵਿਸ਼੍ਰਮਾਰ੍ਥਮ੍ ਇਵਾਦੀਰ੍ਘਨਭਃਪਾਨ੍ਥੇषੁ ਸ਼ੀਤਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਤਰੋਤਾਜ਼ਗੀ ਲੰਮੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ ਲਈ, ਠਹਿਰ ਗਈ ਸੀ।
ਮੁਕ੍ਤਾਜਾਲਪ੍ਰਭਾਜਾਲਭਸ੍ਮਨੋਦ੍ਧੂਲਿਤਾਤ੍ਮਨਿ । ਸ਼ਂਸਤੀਵ ਸ਼ਮਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਦ੍ਦਿਨਦੇਹੇ ਦਿਨਾਤਪੇ
ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਲੜੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਖ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਆਤਮਾ, ਦਿਨ ਦੇ ਤਾਪ ਘਟਣ ਤੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਰਲੀਲਾਸਰੋਜੇषੁ ਸ਼ੇਖਰੇषੁ ਚ ਭੂਭृਤਾਮ੍ । ਸ਼ੁष੍ਯਤ੍ਸੁ ਰਸਸਂਸ਼ੋषਾਦ੍ ਅਵृਤ੍ਤਿषੁ ਮਨਸ੍ਸ੍ਵ੍ ਇਵ
ਹਥਾਂ ਦੇ ਕੌਲ-ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਰਸ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯਤਾ ਆ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।