ਰਤ੍ਨਕਾਞ੍ਚਨਕੁਡ੍ਯੇषੁ ਮਣਿਮੁਕ੍ਤਾਮਯੇषੁ ਚ । ਤਿਲੋਤ੍ਤਮੋਰ੍ਵਸ਼ੀਰਮ੍ਭਾਮੇਨਕਾਙ੍ਗਲਤਾਸੁ ਚ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੀਰੇ-ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਮੋਤੀ-ਮਾਣਕਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਜਾਂ ਤਿਲੋਤਮਾ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਰੰਭਾ, ਮੇਨਕਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ ਵੱਲ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਕੇषੁਚਿਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤ੍ਯ੍ ਅਸਕ੍ਤਧੀਃ । ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਮਨਾ ਮੌਨੀ ਮਾਨੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁष੍ਵ੍ ਇਵਾਬਲਃ
ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰਾ, ਚੁੱਪ, ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਕੁਨ੍ਦਮਨ੍ਦਾਰਕਲ੍ਹਾਰਕੁਮੁਦਾਦਿषੁ । ਕਮਲੋਤ੍ਪਲਪੁਨ੍ਨਾਗਕੇਤਕਾਗੁਰੁਜਾਤਿषੁ
ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੰਦ, ਮੰਦਾਰਾ, ਕਲਹਾਰ, ਕੁਮੁਦ ਆਦਿ ਫੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਕਮਲ, ਨੀਲਕਮਲ, ਪੁਨਾਗਾ, ਕੇਤਕਾ, ਅਗਰ, ਜਾਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵੱਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਕਦਮ੍ਬਚੂਤਜਮ੍ਬੀਰਕਿਂਸ਼ੁਕਾਸ਼ੋਕਸ਼ਾਖਿषੁ । ਜਪਾਤਿਮੁਕ੍ਤਸੌਵੀਰਨਿਮ੍ਬਪਾਟਲਦਾਮਸੁ
ਉਹ ਕਦੰਬ, ਆਮ, ਜੰਬੀਰ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਜਾਂ ਜਪਾ, ਮੁਕਤਾ, ਸੌਵੀਰ, ਨਿੰਬ, ਪਾਟਲਾ ਦੇ ਹਾਰਾਂ ਵੱਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਚਨ੍ਦਨਾਗੁਰੁਕਰ੍ਪੂਰਰਜੋਮृਗਮਦੇषੁ ਚ । ਕਸ਼੍ਮੀਰਜਲਵਙ੍ਗੈਲਾਕਕ੍ਕੋਲਤਗਰਾਦਿषੁ
ਉਹ ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ, ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਧੂੜ, ਕੇਸਰ, ਪਾਣੀ, ਲਵੰਗ, ਇਲਾਈਚੀ, ਕੱਕੋਲ, ਤਗਰ ਆਦਿ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਕੇषੁਚਿਨ੍ ਨ ਨਿਬਧ੍ਨਾਤਿ ਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਰਤਿਮ੍ ਏਕਧੀਃ । ਸਮਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭੀ ਮਧ੍ਵਾਮੋਦੇष੍ਵ੍ ਇਵ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਜਾਂ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਬ੍ਧੌ ਗੁਲੁਗੁਲਾਰਾਵੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਕਸ੍ਵਨੇ ਗਿਰੌ । ਨਿਨਦੇ ਚ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ੁਭ੍ਯਤਿ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜਦਾਰ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਦਹਾੜ, ਉਸ ਨੂੰ ذਰਾ ਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ,
ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਬृਂਹਾਸੁ ਵੇਤਾਲਵਲਨਾਸੁ ਚ । ਪਿਸ਼ਾਚਯਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਵੇਡਾਸੁ ਨ ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਕਮ੍ਪਤੇ
ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਭੂਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਨਚਾਂ, ਜਾਂ ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ਨਿਸ੍ਵਨਘੋषੇਣ ਨਗਾਸ੍ਫੋਟਰਵੇਣ ਚ । ਐਰਾਵਣਨਿਨਾਦੇਨ ਸਾਮ੍ਯਧ੍ਯਾਨਾਨ੍ ਨ ਕਮ੍ਪਤੇ
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜਾਂ ਐਰਾਵਤ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਧਿਆਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਵਹਤ੍ਕ੍ਰਕਚਕਾषੇਣ ਸ਼ਿਤਾਸਿਦਲਨੇਨ ਚ । ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਨਿਨਿਪਾਤੇਨ ਕਮ੍ਪਤੇ ਨ ਸ੍ਵਰੂਪਤਃ
ਚਾਹੇ ਆਰੀ ਦੀ ਘਸਾਈ ਹੋਵੇ, ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵੱਜਣ, ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਝਟਕਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ।
ਨਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਉਪਵਨੇ ਨ ਖੇਦਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਨ ਖੇਦਮ੍ ਏਤਿ ਮਰੁषੁ ਨਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ; ਰੇਤਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ।
ਪੂਤਾਙ੍ਗਾਰਸਮਾਨਲ੍ਪਸੈਕਤੇष੍ਵ੍ ਅਰਿਬਨ੍ਧੁषੁ । ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਕਰਸਞ੍ਛਨ੍ਨਮृਦੁਸ਼ਾਦ੍ਵਲਭੂਮਿषੁ
ਚਾਹੇ ਸੜਦੇ ਕੋਲਿਆਂ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਰੇਤ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਢੇਰੀ ਅਤੇ ਨਰਮ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇ,
ਕ੍ਸ਼ੁਰਧਾਰਾਸੁ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਸੁ ਸ਼ਯ੍ਯਾਸੁ ਚ ਨਵੋਤ੍ਪਲੈਃ । ਉਨ੍ਨਤਾਚਲਦੇਸ਼ੇषੁ ਕੂਪਕੋਸ਼ਤਲੇषੁ ਚ
ਚੁਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਨਵੇਂ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈਆਂ ਖਟਾਂ ਉੱਤੇ, ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕੂਆਂ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ,
ਸ਼ਿਲਾਸ੍ਵ੍ ਅਰ੍ਕਾਂਸ਼ੁਤਪ੍ਤਾਸੁ ਮृਦ੍ਵੀषੁ ਲਲਨਾਸੁ ਚ । ਸਮ੍ਪਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਆਪਤ੍ਸੁ ਚੋਗ੍ਰਾਸੁ ਮਰਣੇषੂਤ੍ਸਵੇषੁ ਚ
ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਗਰਮ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਨਰਮ ਗੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਸਮੇਂ,
ਵਿਹਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨੋਦ੍ਵੇਗਂ ਨਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਮਨੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਂ ਕृਤ੍ਵੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਚਲਦਿਆਂ ਵੀ ਨਾ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਯਸ਼੍ਸ਼ਙ੍ਕੁਚਿਤਾਙ੍ਗਾਸੁ ਨਰਕਾਰਣ੍ਯਭੂਮਿषੁ । ਪਰਸ੍ਪਰੇਰਿਤਾਨਨ੍ਤਕੁਨ੍ਤਤੋਮਰਵृष੍ਟਿषੁ
ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ-ਲੋੜ ਕੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਰਕ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸੁੱਟੀਆਂ ਅੰਤਹੀਨ ਬਰਛੀਆਂ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ,
ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਨ ਚਾਦਤ੍ਤੇ ਵੈਵਸ਼੍ਯਂ ਨ ਚ ਦੀਨਤਾਮ੍ । ਸਮਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਮਨਾ ਮੌਨੀ ਧੀਰਸ੍ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸ਼ੈਲਵਤ੍
ਉਹ ਨਾ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਗੁਮਰਾਹੀ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਵਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਮ, ਸੁਚੇਤ, ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਡਿੱਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ।
ਅਪਵਿਤ੍ਰਂ ਚ ਪਥ੍ਯਂ ਚ ਵਿषਪਙ੍ਕਗਰਾਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਰਯਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਨष੍ਟਂ ਚ ਮृष੍ਟਵਤ੍
ਚਾਹੇ ਗੰਦਗੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਾਫ਼ ਚੀਜ਼, ਜ਼ਹਰ ਜਾਂ ਕੀਚੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੋ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਧੋਤੀ ਹੋਈ।
ਨਿਮ੍ਬਪ੍ਰਤਿਵਿषਾਕਲ੍ਕਕ੍ਸ਼ੀਰੇਕ੍ਸ਼ੁਸਲਿਲਾਨ੍ਧਸਾਮ੍ । ਅਸਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਵਾਦਨੇ ਸਮਃ
ਨੀਮ, ਵਿਰੋਧੀ, ਦੁੱਧ, ਖੰਡ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਹਨੇਰੇ—ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਸੁਆਦ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੈਰੇਯਮਦਿਰਾਕ੍ਸ਼ੀਰਰਕ੍ਤਮੇਦੋਵਸਾਸਵੈਃ । ਤੁषਾਸ੍ਥਿਤृਣਕੇਸ਼ਾਨ੍ਨੈਰ੍ ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਨ ਕੁਪ੍ਯਤਿ
ਮਦ, ਸ਼ਰਾਬ, ਦੁੱਧ, ਲਹੂ, ਚਰਬੀ, ਮੱਰੋ, ਸੂਪ ਜਾਂ ਚੂਹਾ, ਹੱਡੀਆਂ, ਘਾਹ ਜਾਂ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ—ਉਹ ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਦਾਤਾਰਂ ਚੈਕਰੂਪਯਾ । ਦृਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸਾਦਮਾਧੁਰ੍ਯਸ਼ਾਲਿਨ੍ਯਾ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਰਾਸ੍ਥਿਰਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਰਮ੍ਯਾਰਮ੍ਯੇषੁ ਵਸ੍ਤੁषੁ । ਨ ਹृष੍ਯਤਿ ਗ੍ਲਾਯਤਿ ਵਾ ਸਦਾ ਸਮਤਯੇਦ੍ਧਯਾ
ਸਥਿਰ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੁਹਣੀਆਂ ਜਾਂ ਨਸੁਹਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਉਦਾਸ, ਸਦਾ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਸ੍ਥਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨਾਦੇਯਰੂਪਤ੍ਵਾਜ੍ ਜਗਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤੇਃ । ਨੂਨਂ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯਤ੍ਵਾਨ੍ ਨੀਰਾਗਤ੍ਵਾਤ੍ ਸ੍ਵਚੇਤਸਃ
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਅਸਲੀ ਅਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪਕੜ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਿਰਫ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਨ ਕਸ੍ਯਚਿਨ੍ ਨ ਕਸ੍ਯਾਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿषਯਸ੍ਥਿਤੌ । ਦਦਾਤਿ ਪ੍ਰਸਰਂ ਸਾਧੁਰ੍ ਆਧਿਪ੍ਰੋਜ੍ਝਿਤਯਾ ਧਿਯਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਮਤ ਮਨ ਦੇ ਵਲੋਂ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਮ੍ ਅਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਲਬ੍ਧਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਸ੍ਥਿਰਮ੍ । ਨਿਗਿਰਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਹਰਿਣਾ ਇਵ ਪਲ੍ਲਵਮ੍
ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਚੈਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਜੋ ਅਸਥਿਰ ਹੈ—ਉਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਝੱਟ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਨਰਮ ਪੱਤਾ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹ੍ਯਮਾਨਂ ਭਵਾਮ੍ਭੋਧੌ ਵਾਸਨਾਵੀਚਿਵੇਲ੍ਲਿਤਮ੍ । ਨਿਗਿਰਨ੍ਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਹਾ ਹਾਹਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪਰਾਯਣਮ੍
ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਵਾਸਨਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਮਗਰਮੱਛ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਤੋ ਲਬ੍ਧਪਦਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਧਿਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ । ਨ ਹਰਨ੍ਤਿ ਵਿਕਲ੍ਪੌਘਾ ਜਲੌਘਾ ਇਵ ਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਪਰ ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀਆਂ।
ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸੀਮਾਨ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾਨਾਂ ਪਰੇ ਪਦੇ । ਤੇषਾਂ ਲਬ੍ਧਸ੍ਵਰੂਪਾਣਾਂ ਮੇਰੁਰ੍ ਏਵ ਤृਣਾਯਤੇ
ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵੀ ਘਾਸ ਦੇ ਤਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਜਗਜ੍ ਜਰਤ੍ਤृਣਲਵੋ ਵਿषਂ ਚਾਮृਤਮ੍ ਏਵ ਚ । ਕ੍ਸ਼ਣਃ ਕਲ੍ਪਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਸਮਤਾ ਤਤਚੇਤਸਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਪੁਰਾਣਾ ਘਾਹ, ਜ਼ਹਿਰ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਇੱਕ ਪਲ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗ — ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ।
ਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਜਗਦ੍ ਇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਮੁਦਿਤਬੁਦ੍ਧਯਃ । ਸਂਵਿਨ੍ਮਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਜਗਤ੍ਕਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮੀ
ਜਦ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਸਾਰ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।