ਯਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਵਾਦਿਨਾਂ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂ ਵਰਮ੍ । ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਿਦਾਂ ਯਦ੍ ਅਮਲਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਲੀਪਣ ਦੇ ਵਾਦੀ ਖਾਲੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਹਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਮਲ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪੁਰੁषਸ੍ ਸਾਙ੍ਖ੍ਯਦृष੍ਟੀਨਾਮ੍ ਈਸ਼੍ਵਰੋ ਯੋਗਵਾਦਿਨਾਮ੍ । ਸ਼ਿਵਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਿਕਲਙ੍ਕਾਨਾਂ ਕਾਲਃ ਕਾਲਕਵਾਦਿਨਾਮ੍
ਸਾਂਖਿਆ ਦੇ ਵਿਚਾਰਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਯੋਗ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਾਦੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ ਤਦ੍ਵਿਦੁषਾਂ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਮਧ੍ਯਂ ਮਾਧ੍ਯਮਿਕਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਸ਼ਮਚੇਤਸਾਮ੍
ਆਤਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਤਮ ਹੀ ਹੈ, ਨਿਰਲੇਪ ਜੀਵਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨਿਰਲੇਪਤਾ ਹੀ ਹੈ, ਮੱਧਮ ਰਾਹ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੱਧਮ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤੋ ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਹृਦਯਾਨੁਗਮ੍ । ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਾਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ ਸਤ੍ ਤਤ੍ ਸਦ੍ ਅਸੌ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸਕਰਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ, ਹਰ ਥਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਮੁਚ ਅਸਲ ਹੈ—ਉਹੀ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦੋ ਦੀਪਂ ਯਤ੍ ਤੇਜਸਾਮ੍ ਅਪਿ । ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤ੍ਯੇਕਮਾਨਂ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਸੌ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ, ਉਹੀ, ਉਹੀ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਕਂ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਨੇਕਂ ਚ ਸਾਞ੍ਜਨਂ ਚ ਨਿਰਞ੍ਜਨਮ੍ । ਯਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਰ੍ਵਂ ਚ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਅਸੌ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜੋ ਇੱਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਅਨੇਕ ਵੀ, ਰੰਗੀਨ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਰਰੰਗ ਵੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੀ—ਉਹੀ, ਉਹੀ, ਉਹੀ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਜਮ੍ ਅਜਰਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਮ੍ ਆਦ੍ਯਮ੍ ਏਕਂ ਪਦਮ੍ ਅਕਲਂ ਸਕਲਂ ਚ ਨਿष੍ਕਲਂ ਚ । ਸ੍ਥਿਤ ਇਤਿ ਸ ਤਦਾ ਨਭਸ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾਦ੍ ਅਪਿ ਵਿਮਲਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ
ਜੋ ਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ, ਨਾ ਮਰਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਇਕੋ ਹੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਵੀ ਹੈ, ਹਿੱਸੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਿਨਾ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵੀ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਥਾ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਂਸृਤਿਸੀਮਾਨ੍ਤਂ ਦੁਃਖਾਬ੍ਧੇਃ ਪਾਰਮ੍ ਆਗਤਃ । ਵੀਤਹਵ੍ਯਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਾਮੈਵਮ੍ ਅਪੁਨਰ੍ਮਨਸੇ ਮੁਨਿਃ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵੀਤਹਵਯਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਥੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਹਿ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ ਆਗਤੇ । ਪਯਃਕਣ ਇਵਾਮ੍ਭੋਧੌ ਸ੍ਵੇ ਪਦੇ ਪਰਿਣਾਮਿਨਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ।
ਤਥੈਵ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਨਿਸ੍ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਸ ਕਾਯੋ ਮ੍ਲਾਨਿਮ੍ ਆਯਯੌ । ਅਨ੍ਤਰ੍ ਵਿਰਸਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਰ੍षਾਨ੍ਤਪਰ੍ਣਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾ ਹਿਲੇ ਹੋਏ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੁਆਦ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ।
ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ਤਸ੍ਸ੍ਥਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹृਨ੍ਨੀਡਮ੍ ਆਯਯੁਃ । ਪ੍ਰੋਡ੍ਡੀਯ ਪ੍ਰਾਣਵਿਹਗਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਮਵਨ੍ ਨਭਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ-ਰੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ, ਜੀਵਨ-ਪੰਛੀਆਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਘੋਂਸਲੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਏ ਪੱਥਰ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਪਰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਭੂਤੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਸਕਲਾਨ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਮਾਂਸਾਸ੍ਥਿਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਦੇਹਸ੍ ਤੁ ਵਨਾਵਨਿਤਲੇ ऽਵਸਤ੍
ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ; ਮਾਸ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਚਿਦਰ੍ਣਵਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਚਿਦ੍ ਧਾਤਵੋ ਧਾਤੁषੁ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮੁਨਾਵ੍ ਉਪਸ਼ਮਂ ਗਤੇ
ਚੇਤਨਾ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਮਿਲੀ; ਤੱਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੇ; ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲਈ, ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਏषਾ ਤੇ ਕਥਿਤਾ ਰਾਮ ਵਿਚਾਰਸ਼ਤਸ਼ਾਲਿਨੀ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਵੀਤਹਵ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯੈਤਾਂ ਵਿਵੇਚਯ
ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ: ਵੀਤਹਵਯ ਦੀ ਆਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਪਰਖ।
ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਕਾਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਵਿਚਾਰਣਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਆਲੋਕ੍ਯ ਤਤ੍ਸਾਰਮ੍ ਆਤਿष੍ਠੋਤ੍ਥਾਯ ਰਾਘਵ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਹਕੀਕਤ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾ, ਰਾਘਵ।
ਯਦ੍ ਏਤਦ੍ ਅਖਿਲਂ ਰਾਮ ਭਵਤੇ ਵਰ੍ਣਿਤਂ ਮਯਾ । ਯਦ੍ ਇਦਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਚ੍ ਚ ਵਾ
ਰਾਮਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਕਾਲਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਰਂ ਚ ਕਿਲ ਜੀਵਤਾ । ਵਿਚਾਰਿਤਂ ਚ ਦृष੍ਟਂ ਚ ਮਯਾ ਤਦ੍ ਅਖਿਲਂ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਜੀਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚਾਰਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਤਾਮ੍ ਅਮਲਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯ ਮਹਾਮਤੇ । ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਆਸਾਦਯ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਹਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਤੋਦੇਤਿ ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਃ । ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਏਵ ਪਰਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਰਾਮ ਵਸ੍ਤੁਤਃ
ਜਾਣਨ ਨਾਲ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਰਾਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸਕਲਾਨ੍ ਪਾਸ਼ਾਨ੍ ਵਿਨਿਕृਤ੍ਯ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਸ਼ਾਤਿਤਾਸ਼ੇषਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ਰਿਰ੍ ਵੀਤਹਵ੍ਯੋ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਗਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਕੱਟ ਕੇ, ਵੀਤਹਵਯਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵੀਤਹਵ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਾ ਸਂਵਿਤ੍ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਜਗਤੀਤਿ ਸਾ । ਅਨੁਭੂਤਵਤੀ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ਇਦਮ੍ ਏਵ ਚ ਤਜ੍ ਜਗਤ੍
ਵੀਤਹਵਯਾ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੀ ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸੰਸਾਰ ਹੈ; ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹੀ ਵਿਸ਼ਵ ਹੀ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।
ਵੀਤਹਵ੍ਯੋ ਮਨੋਮਾਤ੍ਰਂ ਮਨੋ ऽਹਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਇਮੇ ऽਦ੍ਰਯਃ । ਮਨੋ ਜਗਦ੍ ਇਦਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮ੍ ਅਨ੍ਯਤਾਨਨ੍ਯਤੇ ऽਤ੍ਰ ਕੇ
ਵੀਤਹਵਯਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਨ ਹੈ; ਮਨ ਹੀ 'ਮੈਂ', 'ਤੂੰ' ਤੇ ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮਨ ਹੀ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ।
ਅਧਿਗਤਪਰਮਾਰ੍ਥਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਰਾਗਾਦਿਦੋषਸ੍ ਸਕਲਮਲਵਿਕਾਰੋਪਾਧਿਭਙ੍ਗਾਦ੍ ਅਤੀਤਃ । ਚਿਰਮ੍ ਅਨੁਸृਤਮ੍ ਅਨ੍ਯੈਸ੍ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਭਾਵਂ ਵਿਵੇਕੀ ਪਦਮ੍ ਅਮਲਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਞ੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼ੋਕਃ
ਉੱਚੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਹੋਰ ਖਾਮੀਆਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੈਲ, ਬਦਲਾਅ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਆਖਰਕਾਰ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਅਨੰਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੀਤਹਵ੍ਯਵਦ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨੀਤ੍ਵਾ ਵਿਦਿਤਵੇਦ੍ਯਤਾਮ੍ । ਵੀਤਰਾਗਭਯਦ੍ਵੇषਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਰਾਘਵ ਕਰ੍ਮਸੁ
ਵੀਤਹਵਯ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਛਾ, ਡਰ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੋ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਿਜਹਾਰ ਯਥਾ ਮੁਨਿਃ । ਵੀਤਹਵ੍ਯੋ ਵੀਤਸ਼ੋਕਸ੍ ਤਥਾ ਵਿਹਰ ਰਾਘਵ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਤਹਵਯ ਨੇ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਜੀਵਨ ਜੀਅਾ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਵੀ ਬਿਨਾ ਗਮ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ।
ਅਨ੍ਯੇ ਰਾਜਨ੍ਯਮੁਨਯੋ ਜ੍ਞਾਤਜ੍ਞੇਯਾ ਮਹਾਧਿਯਃ । ਯਥਾਵਸਨ੍ ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯੇषੁ ਤਥਾਵਸ ਮਹਾਮਤੇ
ਹੋਰ ਰਾਜਸੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਰਹੇ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹੋ।
ਸੁਖਦੁਃਖਕ੍ਰਮੈਰ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਨ ਕਦਾਚਨ ਗृਹ੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਗੋ ऽਪਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕਿਂ ਮੁਧਾ ਪਰਿਸ਼ੋਚਸਿ
ਆਤਮਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਲੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਫੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਬਹਵੋ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀਹ ਭੂਤਲੇ । ਨ ਕੇਚਨ ਵਸ਼ਂ ਯਾਤਾ ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਙ੍ਗ ਭਵਾਨ੍ ਇਵ
ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਆਤਮ-ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਕੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਭਵੋਦਾਰਸ੍ ਸਮੋ ਭਵ ਸੁਖੀ ਭਵ । ਸਰ੍ਵਗਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਤਵ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪੁਨਰ੍ਭਵਃ
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਬਣੋ, ਖੁਸ਼ ਰਹੋ; ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ।
ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਵਿਕਾਰਾਣਾਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਭਵਾਦृਸ਼ਃ । ਨ ਕੇਚਨ ਵਸ਼ਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਸ਼ਾਖਿਨਾਮ੍ ਇਵ
ਜੋ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬਦਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।