ਕਿਂ ਤੁ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸਿ ਸਤ੍ਯੇਨ ਵਦਾਮਿ ਤਵ ਸੁਨ੍ਦਰ । ਤੇਨ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਜੀਵਾਮੀਤ੍ਯ੍ ਆਸ੍ਥਯਾ ਮਾ ਭਵਾਸੁਖਿ
ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਤੈਨੂੰ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ। ਇਸ ਕਰਕੇ 'ਮੈਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਝੂਠੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਾ ਫੜ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾ ਜੁੜ।
ਪ੍ਰਕ੍ਰਮੇ ਵਾਸਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਾ ਵਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਦਸ੍ਤਿਤਾ । ਸਾਪੀਦਾਨੀਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਭृਸ਼ਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਆਗਤਾ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਨਾ ਤੂੰ ਸੀ, ਨਾ ਤੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਸੀ; ਹੁਣ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਭੁਲਾਵਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਏਤਾਵਦ੍ ਏਵ ਤੇ ਰੂਪਂ ਸਾਧੋ ਯਦ੍ ਅਵਿਚਾਰਣਮ੍ । ਵਿਚਾਰੇ ਵਿਹਿਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਰੂਪਮ੍ ਅਸਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਸਾਧੂ, ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਇਤਨਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਝੂਠ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਅਵਿਚਾਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਤਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਨਾਲੋਕਾਤ੍ ਤਮੋ ਯਥਾ । ਵਿਚਾਰੇਣੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਲੋਕੇਨ ਤਮੋ ਯਥਾ
ਤੂੰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਂ ਸਖੇ ਕਾਲਂ ਬਭੂਵਾਲ੍ਪਵਿਵੇਕਿਤਾ । ਤਾਵਤੈਵਾਤਿਪੀਨਤ੍ਵਮ੍ ਅਭੂਦ੍ ਦੁਃਖੈਕਕਾਰਣਮ੍
ਮਿੱਤਰ, ਇੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਘੱਟ ਸਮਝ ਸੀ; ਉਤਨੀ ਦੇਰ ਹੀ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਫੂਲਿਆ ਰਹਿਣਾ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਇਕੋ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।
ਮੋਹਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬਾਲਵੇਤਾਲਵਦ੍ ਭਵਤ੍ । ਬਭੂਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਤ੍ਵਯਿ ਭਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਭਰਮ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਭੂਤ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਤੀਬਰ ਕਲਪਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ।
ਇਦਾਨੀਮ੍ ਉਦਿਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪੇ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਗਤੇ । ਵਿਵੇਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਵਿਵੇਕਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਮਿਟ ਗਿਆ। ਸਮਝ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ—ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਬਭੂਵਿਥਾਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਕਾਤ੍ਯਨ੍ਤਬੋਧਤਃ । ਚਿਤ੍ਤਤਾਯਾਂ ਵਿਨष੍ਟਾਯਾਂ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਮਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਸਵਭਾਵੀ ਮਿਟ ਗਈ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ੍ਵਰੂਪਵਿਲਾਸਸ੍ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯਸਿ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਗਤਃ । ਸਮਸ੍ਤਵਾਸਨੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਅਸਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਤੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਯਸ੍ਯਾਵਿਵੇਕਾਦ੍ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ ਸ ਵਿਵੇਕਾਦ੍ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਲੋਕੋਦ੍ਭਵਂ ਤਮਃ
ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਝ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਨੇਰਾ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਚ੍ਛਤੋ ऽਪਿ ਤੇ ਸਾਧੋ ਵਿਚਾਰੇ ਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ ਆਗਤੇ । ਅਰ੍ਥਤੋ ऽਯਮ੍ ਉਪਾਯਾਤੋ ਵਿਨਾਸ਼ਸ੍ ਸੁਖਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਏ ਸਾਧੂ, ਚਾਹ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਵਿਚਾਰ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਤਦ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣਾ ਅਸਲ ਸੁਖ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸਿ ਨਿਰ੍ਣੀਤਮ੍ ਇਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਯੁਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਮਿਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸ਼੍ਵਰ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਭਵਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਮ੍ ਆਗਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂਤ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਦੋਸਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇ ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈਂ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਅਭੂਤਾਯ ਨਾਸ੍ਤਿਰੂਪਾਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਚ ਨੋਦਰ੍ਕਸ੍ ਸ੍ਵਮਨਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇ ऽਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ
ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੁਣ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਮਿਲੇ।
ਪਰਿਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਸ੍ਮਿ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ । ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠੇ ऽਹਂ ਤੁਰ੍ਯਰੂਪੇ ਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ, ਭਾਗ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹਾਂ।
ਅਤੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਂਸਾਰੀ ਚਿਤ੍ਤਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਆਤ੍ਮਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਚਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰੀ ਮਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਆਤਮਾ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਅਯਮ੍ ਆਤ੍ਮੇਤਿ ਕਲਨਾ ਮਨ੍ਯੇ ਨੋ ਨਿਰ੍ਮਲਾਨ੍ਤਰਾ । ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਵ੍ਯਵਚ੍ਛੇਦਕਲਨੈਕਸ੍ਯ ਵਾ ਕੁਤਃ
ਇਹ 'ਆਤਮਾ' ਦੀ ਸੋਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਫ਼ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਹਂ ਤੇਨਾਯਮ੍ ਆਤ੍ਮੇਤਿ ਕਲਨਾਮ੍ ਅਨੁਦਾਹਰਨ੍ । ਮੌਨੀ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਨਿਰ੍ਵਾਮਿ ਤਰਙ੍ਗ ਇਵ ਵਾਰਿਣਿ
'ਮੈਂ' ਜਾਂ 'ਇਹ ਆਤਮਾ ਹੈ' ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਸਨਮ੍ ਅਨਾਸ਼੍ਰਿਤਚੇਤਨਾਂਸ਼ਮ੍ ਅਪ੍ਰਾਣਸਞ੍ਚਰਣਮ੍ ਅਸ੍ਤਵਿਨਾਸ਼ਦੋषਮ੍ । ਸਂਵੇਦ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ਉਪੇਤ੍ਯ ਸੁਸਂਵਿਦਂਸ਼ਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਾਮਿ ਮੌਨਮ੍ ਅਯਮ੍ ਏਵ ਨਿਰੀਹਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੁਝਾਨ ਠੰਢੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚੇਤਨਾ ਕਿਸੇ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਸਾਹ ਦੀ ਹਲਚਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਸ ਅਤੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸਾਫ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਥੇ ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਨਿਰ੍ਣੀਯ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ ਵੀਤਹਵ੍ਯੋ ਵਿਵਾਸਨਃ । ਆਸੀਤ੍ ਸਮਾਧਾਵ੍ ਅਚਲੋ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਪਰ੍ਵਤਕੋਟਰੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਵੀਤਹਵਯਾ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਅਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤਾਸ਼ੇषਸ੍ਪਨ੍ਦਨਾਨਨ੍ਦਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਬਭੂਵਾਸ੍ਤਙ੍ਗਤਮਨਾਸ੍ ਸ੍ਤਿਮਿਤਾਮ੍ਭੋਧਿਸ਼ੋਭਨਃ
ਉਸ ਦਾ ਮਨ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠਹਿਰ ਗਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਏਵ ਸ਼ਸ਼ਾਮਾਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪ੍ਰਾਣਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਜ੍ਵਾਲਾਜਾਲਪਰਿਸ੍ਪਨ੍ਦੋ ਦਗ੍ਧੇਨ੍ਧਨ ਇਵਾਨਲੇ
ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਾਹ ਦੀ ਲੜੀ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਰੁਕ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰਾ ਈਂਧਨ ਸੜ ਜਾਣ ਤੇ ਲਪਟਾਂ ਵੀ ਠੰਡੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਨਨ੍ਤਰ੍ਨਿष੍ਠਤਾਂ ਯਾਤੇ ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਸਂਸ੍ਥਿਤੇ । ਸ਼ੇषੇ ਤੁ ਲਬ੍ਧਸਂਸ੍ਥਾਨੇ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਫੁਰਿਤਪਕ੍ਸ਼੍ਮਣੀ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅੰਦਰਲੇ ਅਨੰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਈ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਾ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਦੀ ਹੌਲੀ ਹਿਲ-ਚਲ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਗਈ।
ਘ੍ਰਾਣਪ੍ਰਾਨ੍ਤਗਤਾਲ੍ਪਾਲ੍ਪਸਮਾਲੋਕ ਇਵੇਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਅਰ੍ਧਕੁਟ੍ਮਲਿਤੈਃ ਪਦ੍ਮੈਸ਼੍ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ਆਯਯਤੁਸ੍ ਸਮਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਪਰ ਅੱਧ-ਖੁਲੀਆਂ ਕੌਂਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਸਮਕਾਯਸ਼ਿਰੋਗ੍ਰੀਵਸ੍ਥਾਨਕਸ੍ ਸ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਆਸੀਚ੍ ਛੈਲਾਦ੍ ਇਵੋਤ੍ਕੀਰ੍ਣਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾਰ੍ਪਿਤ ਇਵਾਥ ਵਾ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਇਕਸਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਸ 'ਤੇ ਚਿੱਤਰ ਲਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਬੈਠਾ ਸੀ।
ਤਥਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਤਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤਤ੍ਰਯਮ੍ । ਕੋਟਰੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਕਚ੍ਛਸ੍ਯ ਯਯਾਵ੍ ਅਰ੍ਧਮੁਹੂਰ੍ਤਵਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸਾਲ ਐਸੇ ਲੰਘ ਗਏ ਜਿਵੇਂ ਅੱਧਾ ਪਲ ਹੋਵੇ।
ਏਤਾਵਨ੍ਤਮ੍ ਅਸੌ ਕਾਲਂ ਨਾਬੁਧ੍ਯਤ ਕਿਲਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ । ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਤਯਾ ਧ੍ਯਾਨੀ ਨ ਚ ਤਤ੍ਯਾਜ ਤਾਂ ਤਨੁਮ੍
ਉਹ ਆਤਮ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਸਮੇਂ ਜਾਗਿਆ ਨਹੀਂ; ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ।
ਤਾਵਤ੍ਕਾਲਂ ਸ ਸੁਭਗੋ ਨ ਪ੍ਰਾਬੁਧ੍ਯਤ ਯੋਗਵਿਤ੍ । ਉਦ੍ਦਾਮੈਰ੍ ਅਮ੍ਬੁਦਾਰਾਵੈਰ੍ ਆਸਾਰਭਰਘਰ੍ਘਰੈਃ
ਉਹ ਸੁਭਾਗਾ ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਇੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਗਿਆ ਨਹੀਂ, ਭਾਰੀ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚ।
ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮਣ੍ਡਲਾਧੀਸ਼ਮृਗਯਾਰਵਬृਂਹਿਤੈਃ । ऋਕ੍ਸ਼ਵਾਨਰਨਿਰ੍ਹ੍ਰਾਦੈਰ੍ ਮਾਤਙ੍ਗਾਸ੍ਫੋਟਨਿਸ੍ਸ੍ਵਨੈਃ
ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹਲਚਲ, ਰੀਛਾਂ ਤੇ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਝਟਕਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਿਂਹਸਂਰਮ੍ਭਰਟਿਤੈਰ੍ ਨਿਰ੍ਝਰਾਰਾਵਝਾਙ੍ਕृਤੈਃ । ਵਿषਮਾਸ਼ਨਿਸਮ੍ਪਾਤੈਰ੍ ਗਜਕੋਲਾਹਲੈਰ੍ ਘਨੈਃ
ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜ, ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਝਟਕੇ, ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਤੀਬਰ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼ਰਭਾਸ੍ਫੋਟੈਰ੍ ਭੂਕਮ੍ਪਤਟਘਟ੍ਟਨੈਃ । ਵਨਦਾਹਧਮਦ੍ਧ੍ਵਾਨੈਰ੍ ਜਲੌਘਾਹਤਵੇਲ੍ਲਨੈਃ
ਪਾਗਲ ਸਰਭਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਟਕਰਾਓ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੰਪਣ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਗਰਜ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।