ਨਿਤ੍ਯੋਦਿਤੇ ਸਕਲਵਸ੍ਤੁਪਦਾਰ੍ਥਸਾਰੇ ਦੇਵੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਭਰਿਤਨਿਰ੍ਭਰਭੂਰਿਦਿਕ੍ਕਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਸਾਧੁ ਗਤੇ ऽਮਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਣੌ ਸੁਖਾਸੁਖਲਵੌ ਮਮ ਵੈ ਸਮੋਹਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਾਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, 'ਤੂੰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ' ਦਾ ਭਾਵ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਭਟਕਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੂਯੋ ਮੁਨਿਵਰੋ ਧੀਰੋ ਧਿਯਾ ਧਵਲਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਸ੍ਵਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣਂ ਗੁਪ੍ਤਂ ਬੋਧਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਾਧ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍
ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਧੀਰ ਮুনি ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਤਿਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਭਾਵਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਤਾਂ ਵ੍ਰਜ
ਏ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹੋ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਮੈਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲਓ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰੋ।
ਭਵਤਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਸਤ੍ਤੈਕਾ ਦੁਃਖਾਯੈਵਾਨਪਾਯਿਨੀ । ਅਸਤ੍ਯਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਸਤ੍ਤਾਂ ਤਦ੍ ਭਵਨ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ
ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਹੈ; ਜਦ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿਓ।
ਮਦੀਯੇਨੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਸਤ੍ਤੈषਾ ਭਵਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਗਤੈਵੇਤਿ ਸ੍ਫੁਟਂ ਮਤ੍ਤੋ ਯੂਯਂ ਹ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਭਵਾਃ
ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਮੌਜੂਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋ।
ਸ੍ਵਸਤ੍ਤਾਸ੍ਫੁਟਤੈਵਾਤਿਦੁਃਖਾਯ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਕ । ਤਪ੍ਤਕ੍ਵਾਥੇ ਜਤੂਲ੍ਲਾਸੋ ਦਾਹਾਯੈਵ ਸ੍ਵਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ
ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਫ਼ਤਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਲ ਦੀ ਉਫ਼ਨ ਆਉਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੜਨ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਯਿ ਸਤਿ ਭ੍ਰਾਤਰ੍ ਜਡਕਲ੍ਲੋਲਸਙ੍ਕੁਲਾਃ । ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਕਾਲਜਲਧਿਂ ਸਂਸਾਰਸਰਿਤਾਂ ਗਣਾਃ
ਵੇਖ ਭਰਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਮੰਦਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਮਹਮਿਕਾਵਿਹਿਤਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਵੇਲ੍ਲਨਾਃ । ਕੁਤੋ ऽਪਿ ਦੁਃਖਾਵਲਯੋ ਧਾਰਾ ਆਸਾਰਗਾ ਇਵ
ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਥਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਹृਦਯੋਨ੍ਮੂਲਨੋਦ੍ਯਤਾ । ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਕਾਰਿਣੀ ਕ੍ਰੂਰਾ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿषੂਚਿਕਾ
ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਉਖੇੜਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਈ ਹੋਈ, ਕਰੂੜ ਅਤੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੋਣ-ਅਣਹੋਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਰਣਦ੍ਭृਙ੍ਗੇ ਕਲੇਵਰਜਰਦ੍ਦ੍ਰੁਮੇ । ਵਿਕਸਤ੍ਯ੍ ਅਮਲੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤਾ ਜਰਾਮਰਣਮਞ੍ਜਰੀ
ਜਿਸਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਖਾਂਸੀ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੌਂਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸੁੱਚੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਗੁੱਛੀ ਖਿੜਦੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਲੋਲਵ੍ਯਾਲਵਲਿਤੇ ਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ਵਭ੍ਰਕੋਟਰੇ । ਖਨਤੀਹਾਨਖੀ ਖਾਤਂ ਚਿਨ੍ਤਾਚਪਲਗਰ੍ਗਟੀ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਜਗਰ ਵਾਂਗ ਮੋੜ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਬਿਲੋੜੀ ਚੂਹੀ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਨੱਖ ਨਾਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਖੋਦਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਭਲਟ੍ਵਾ ਲਟਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਤੁਣ੍ਡਯਾ । ਕਾਯਜੀਰ੍ਣਦ੍ਰੁਮਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਗੁਣਪਦ੍ਮਾਨਿ ਕृਨ੍ਤਤਿ
ਲਾਲਚ ਦੇ ਪੰਖ ਫੜਫੜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਹਾਂਵਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਚੋਚ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹृਦਯਾਵਕਰਂ ਕੀਰ੍ਣਮ੍ ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਚ ਕਰ੍ਕਸ਼ਃ । ਅਪਵਿਤ੍ਰੋਦ੍ਧੁਰਾਕਾਰਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕਾਮਕੁਕ੍ਕੁਟਃ
ਇੱਛਾ ਦਾ ਕੂਕੜ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰੜਾ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੇ ਕੋਠੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਗੰਦ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਮੋਹਯਾਮਿਨ੍ਯਾਮ੍ ਉਲ੍ਬਣੋ ऽਜ੍ਞਾਨਕੌਸ਼ਿਕਃ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨ ਇਵ ਵੇਤਾਲਃ ਪਰਿਵਲ੍ਗਤਿ ਹृਦ੍ਦ੍ਰੁਮੇ
ਭਾਰੀ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਉਲੂ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਇਉਂ ਉਡਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਚੁੜੈਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਵੇ।
ਏਤਾਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਬਹ੍ਵ੍ਯੋ ऽਪਿ ਤ੍ਵਯੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣੇ ਸਤਿ । ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਇਵ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਲ੍ਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੁਭਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਅਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਿਸਾਚਾਂ ਵਾਂਗ ਨੱਚਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਿ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਤਿ ਹੇ ਸਾਧੋ ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਸ਼ੁਭਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਪ੍ਰਭਾਤ ਇਵ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਸ੍ ਸਾਲੋਕਂ ਵਿਕਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇਂ, ਹੇ ਸਾਧੂ, ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਰੂਪ ਸਵੇਰੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮੋਹਮਿਹਿਕਂ ਰਾਜਤੇ ਹृਦਯਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਲੋਕਵਲਿਤਂ ਨੀਰਜਸ੍ਕਂ ਤਤਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਅਸਮਾਨ, ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੂੜ ਰਹਿਤ।
ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤਂ ਨਭਃਕੋਸ਼ਪਤਿਤੋਪਲਪੂਰਵਤ੍ । ਨਾਪਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕਲ੍ਪੌਘਾਸ਼੍ ਚਿਰਂ ਵੈਕਲ੍ਯਕਾਰਿਣਃ
ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਖੋਲੇ ਵਿਚ ਪਥਰ ਨਾ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ, ਮਨ ਦੇ ਉਲਝਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦੇ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਹ੍ਲਾਦਨੀ ਸ਼ੀਤਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਪਰਮਪਾਵਨੀ । ਅਭ੍ਯੁਦੇਤਿ ਹृਦੋ ਹृਦ੍ਯਾ ਸੁਤਰੋਰ੍ ਇਵ ਮਞ੍ਜਰੀ
ਮਿਤਰਤਾ, ਜੋ ਠੰਡੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਫੁੱਲ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਵਤੀ ਜਾਡ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਗੁਪ੍ਤਗੁਣਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਾ ਸ਼ੋषਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਿ ਹਿਮਦਗ੍ਧੇਵ ਪਦ੍ਮਿਨੀ
ਚਿੰਤਾ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲੀ ਹੈ, ਸੁਸਤਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਕਮਲ।
ਆਲੋਕਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਤਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਦੇ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ਼ਰਦੀਵਾਰ੍ਕਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਸਮਾਨ 'ਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਕਤੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ੍ਫਾਰਗਮ੍ਭੀਰਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਮ੍ ਅਪਰਾਹਤਮ੍ । ਹृਦਯਂ ਸਮਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਵਾਤ ਇਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਚੱਜਾ, ਖੁੱਲਾ, ਡੂੰਘਾ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੁਕ ਜਾਣ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤਾਪੂਰਪੂਰ੍ਣੇਨ ਨਿਤ੍ਯਾਨਨ੍ਦਮਯੇਨ ਚ । ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਪੁਰੁषੇਣਾਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤੇਨ ਸ਼ਸ਼ਿਨਾ ਯਥਾ
ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ, ਚਾਂਦ ਵਾਂਗ ਠੰਢਾ ਸੁਖ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਵਿਦਂਸ਼ੈਕਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਸਮਗ੍ਰਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ । ਭਾਵ੍ਯਤੇ ਭਰਿਤਾਕਾਰਂ ਵਪੁਰ੍ ਆਨਨ੍ਦਮਨ੍ਥਰਮ੍
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਚੱਲਦੀ ਤੇ ਅਡੋਲ—ਇੱਕ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਨ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਸਙ੍ਗਾਨਾਮ੍ ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਵਿਧਾਯਿਨਾਮ੍ । ਦਗ੍ਧਾਨਾਮ੍ ਇਵ ਪਰ੍ਣਾਨਾਂ ਜਨ੍ਮਨਾਂ ਪੁਨਰਾਗਤਿਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਲਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੜੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੀਆਂ।
ਪੁਂਸਾ ਕ੍ਸ਼ਪਿਤਸਂਸਾਰਜਰਾਜਨ੍ਮਮਹਾਧ੍ਵਨਾ । ਅਪੁਨਰ੍ਭ੍ਰਮਣਾਯਾਤ੍ਮਦ੍ਰੁਮੇ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯਤੇ ਚਿਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੰਮੇ ਰਾਹ, ਜਨਮ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਦੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਏਵਮ੍ਪ੍ਰਾਯਾਸ੍ ਤਥਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਗੁਣਸਮ੍ਪਦਃ । ਅਸਤਿ ਤ੍ਵਯਿ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਣਦਾਕ੍ਸ਼ਯੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਗੁਣ ਵੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਕ੍ਸ਼ਯੋਰ੍ ਏਤਯੋਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤਾਸਤ੍ਤਾਸ੍ਵਰੂਪਯੋਃ । ਯੇਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ ਤਮ੍ ਏਵਾਙ੍ਗੀਕੁਰੁ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ—ਚਿੱਤ ਦੀ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ—ਜੋ ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਅਪਣਾ ਲੈ।
ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਭਾਵਸ੍ ਤਵ ਸੁਖਂ ਮਨ੍ਯੇ ਮਾਨਵਤਾਂ ਵਰ । ਤਮ੍ ਏਵ ਭਾਵਯਾਭਾਵਂ ਸੁਖਤ੍ਯਾਗੋ ਹਿ ਮੂਢਤਾ
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸੋਚ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ।
ਯਦਿ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਭਵਤ੍ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਭਾਵਿਤਚੇਤਨਮ੍ । ਜੀਵਤਸ੍ ਤਤ੍ ਤਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਭਾਵਂ ਕ ਇਵੇਚ੍ਛਤਿ
ਜੇ ਅੰਦਰੋਂ ਤੂੰ ਸਚਮੁਚ ਹੋਸ਼ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰੀ ਪੂਰੀ ਨਾ-ਹੋਣ ਦੀ ਕੌਣ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗਾ?