ਸਂਵਿਦਸ਼੍ ਚ੍ਯਵਨਂ ਦੁਃਖਂ ਸਂਵਿਦੋ ਮਾ ਚ੍ਯੁਤੋ ਭਵ । ਏਤਾਵਤੈਕਧ੍ਯਾਨੇਨ ਨਿਤ੍ਯਧ੍ਯਾਨੋ ਭਵਾਤ੍ਮਦृਕ੍
ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣਾ ਹੀ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਡਿੱਗ। ਇਸ ਇਕਾਗਰ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸਦਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ।
ਅਭਾਵੇ ਦੁਃਖਦਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਵਸ੍ਤੁਨਃ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋਨ੍ਮੁਖਤਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਦੁਃਖਦਾਂ ਸਂਵਿਦਸ਼੍ ਚ੍ਯੁਤਿਮ੍
ਜਦੋਂ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹਾਜਰੀ ਅੰਦਰੋਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਕਲਪਨਾ ਵੱਲ ਝੁਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣਾ ਹੈ।
ਜਡੇषੂਪਲਭੇਦੇषੁ ਮਨੋਦੇਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿषੁ । ਕੀਦृਸ਼ੀ ਕਰ੍ਤृਤਾ ਚਿਤ੍ਤ ਕਥਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਨਂ ਭਵੇਤ੍
ਮਨ, ਸਰੀਰ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਮੂਰਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੀ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਿਰਸ੍ਤਕਲਨਾਪਙ੍ਕੇ ਮਨਨਧ੍ਵਂਸਰੂਪਿਣਿ । ਨ ਚੈਵਾਤ੍ਮਨਿ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਙ੍ਗਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਚਿਕੜੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਯਂ ਕੇਵਲਮ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਨਾਨਾਨਾਨਾਤਯਾਤ੍ਮਨਿ । ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਬ੍ਧਿਰ੍ ਇਵਾਮ੍ਭੋਭਿਰ੍ ਮੁਧਾ ਲੋਕਃ ਕਦਰ੍ਥਿਤਃ
ਇਹ ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਹੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਈ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਇੱਕ; ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।
ਆਭਾਸਮਾਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਿ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਲਨਾ ਤਪ੍ਤਾਙ੍ਗਾਰ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧੌ
ਇਸ ਚੇਤਨ-ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮ ਕੋਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।
ਕਲਨਾਰਹਿਤੇ ਦੇਵੇ ਦੇਹੇ ਮਨਸਿ ਵਾ ਜਡੇ । ਸਂਵਿਤ੍ ਸਂਵੇਦ੍ਯਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਸਾਰਾ ਸੁਨ੍ਦਰ ਨੇਤਰਤ੍
ਜਿੱਥੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਦਿਵਤਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਉੱਥੇ ਚੇਤਨਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਖ਼ਾਲਿਸ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਇਦਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਇਦਂ ਚਾਨ੍ਯਚ੍ ਛੁਭਂ ਵਾਸ਼ੁਭਮ੍ ਏਵ ਵਾ । ਇਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਥਾ ਨਭਸਿ ਕਾਨਨਮ੍
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਂਵੇਦ੍ਯਰਹਿਤਂ ਸਂਵਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵੇਦਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਯਮ੍ ਅਹਮ੍ ਅਨ੍ਯੋ ऽਯਮ੍ ਇਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਾ ਕਥਮ੍
ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਉਹ ਹੋਰ ਹੈ' ਵਾਲਾ ਵਿਚਾਰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਨਾਦਿਮਤਿ ਨੀਰੂਪੇ ਸਰ੍ਵਗੇ ਵਿਤਤਾਤ੍ਮਨਿ । ਆਰੋਪਯੇਤ੍ ਕਃ ਕਲਨਾਮ੍ ऋਗ੍ਵੇਦਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਕੋ ਲਿਖੇਤ੍
ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕੌਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਰਿਗਵੇਦ ਕੌਣ ਲਿਖ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਿਤ੍ਯੋਦਿਤੇ ਸਕਲਵਸ੍ਤੁਪਦਾਰ੍ਥਸਾਰੇ ਦੇਵੇ ਸ੍ਥਿਤੇ ਭਰਿਤਨਿਰ੍ਭਰਭੂਰਿਦਿਕ੍ਕਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਸਤ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਸਾਧੁ ਗਤੇ ऽਮਲਤ੍ਵਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੀਣੌ ਸੁਖਾਸੁਖਲਵੌ ਮਮ ਵੈ ਸਮੋਹਮ੍
ਜਦੋਂ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਾਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, 'ਤੂੰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ' ਦਾ ਭਾਵ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਭਟਕਣ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੂਯੋ ਮੁਨਿਵਰੋ ਧੀਰੋ ਧਿਯਾ ਧਵਲਯੇਦ੍ਧਯਾ । ਸ੍ਵਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣਂ ਗੁਪ੍ਤਂ ਬੋਧਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਾਧ੍ਵ੍ ਇਦਮ੍
ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਤੇ ਧੀਰ ਮুনি ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੱਚੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ।
ਤਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਤਿਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਭਾਵਤਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਪਰਾਂ ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਤਾਂ ਵ੍ਰਜ
ਏ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹੋ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਮੈਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲਓ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹਾਸਲ ਕਰੋ।
ਭਵਤਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਸਤ੍ਤੈਕਾ ਦੁਃਖਾਯੈਵਾਨਪਾਯਿਨੀ । ਅਸਤ੍ਯਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਸ੍ ਸਤ੍ਤਾਂ ਤਦ੍ ਭਵਨ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ
ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਵਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਹੈ; ਜਦ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿਓ।
ਮਦੀਯੇਨੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਸਤ੍ਤੈषਾ ਭਵਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਗਤੈਵੇਤਿ ਸ੍ਫੁਟਂ ਮਤ੍ਤੋ ਯੂਯਂ ਹ੍ਯ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਭਵਾਃ
ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਮੌਜੂਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਸਮਝ ਲਓ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋ।
ਸ੍ਵਸਤ੍ਤਾਸ੍ਫੁਟਤੈਵਾਤਿਦੁਃਖਾਯ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਕ । ਤਪ੍ਤਕ੍ਵਾਥੇ ਜਤੂਲ੍ਲਾਸੋ ਦਾਹਾਯੈਵ ਸ੍ਵਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ
ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਫ਼ਤਾ ਹੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਲ ਦੀ ਉਫ਼ਨ ਆਉਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੜਨ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਯਿ ਸਤਿ ਭ੍ਰਾਤਰ੍ ਜਡਕਲ੍ਲੋਲਸਙ੍ਕੁਲਾਃ । ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਕਾਲਜਲਧਿਂ ਸਂਸਾਰਸਰਿਤਾਂ ਗਣਾਃ
ਵੇਖ ਭਰਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ, ਮੰਦਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਮਹਮਿਕਾਵਿਹਿਤਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਵੇਲ੍ਲਨਾਃ । ਕੁਤੋ ऽਪਿ ਦੁਃਖਾਵਲਯੋ ਧਾਰਾ ਆਸਾਰਗਾ ਇਵ
ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਉਲਝਣ ਨਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਦੁੱਖ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਥਾਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰਿਸ੍ਫੁਰਤ੍ਯ੍ ਅਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾ ਹृਦਯੋਨ੍ਮੂਲਨੋਦ੍ਯਤਾ । ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਕਾਰਿਣੀ ਕ੍ਰੂਰਾ ਭਾਵਾਭਾਵਵਿषੂਚਿਕਾ
ਇੱਕ ਬੇਅੰਤ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਉਖੇੜਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਈ ਹੋਈ, ਕਰੂੜ ਅਤੇ ਹਾਹਾਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੋਣ-ਅਣਹੋਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਰਣਦ੍ਭृਙ੍ਗੇ ਕਲੇਵਰਜਰਦ੍ਦ੍ਰੁਮੇ । ਵਿਕਸਤ੍ਯ੍ ਅਮਲੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤਾ ਜਰਾਮਰਣਮਞ੍ਜਰੀ
ਜਿਸਮ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਖਾਂਸੀ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਭੌਂਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸੁੱਚੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਗੁੱਛੀ ਖਿੜਦੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਲੋਲਵ੍ਯਾਲਵਲਿਤੇ ਸ਼ਰੀਰਸ਼੍ਵਭ੍ਰਕੋਟਰੇ । ਖਨਤੀਹਾਨਖੀ ਖਾਤਂ ਚਿਨ੍ਤਾਚਪਲਗਰ੍ਗਟੀ
ਸਰੀਰ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਜਗਰ ਵਾਂਗ ਮੋੜ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਬਿਲੋੜੀ ਚੂਹੀ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਨੱਖ ਨਾਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਖੋਦਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਭਲਟ੍ਵਾ ਲਟਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਾ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਤੁਣ੍ਡਯਾ । ਕਾਯਜੀਰ੍ਣਦ੍ਰੁਮਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਦ੍ ਗੁਣਪਦ੍ਮਾਨਿ ਕृਨ੍ਤਤਿ
ਲਾਲਚ ਦੇ ਪੰਖ ਫੜਫੜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਹਾਂਵਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਚੋਚ ਨਾਲ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ ਚੰਗਿਆਈਆਂ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਹृਦਯਾਵਕਰਂ ਕੀਰ੍ਣਮ੍ ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਚ ਕਰ੍ਕਸ਼ਃ । ਅਪਵਿਤ੍ਰੋਦ੍ਧੁਰਾਕਾਰਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕਾਮਕੁਕ੍ਕੁਟਃ
ਇੱਛਾ ਦਾ ਕੂਕੜ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰੜਾ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੇ ਕੋਠੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਗੰਦ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਮੋਹਯਾਮਿਨ੍ਯਾਮ੍ ਉਲ੍ਬਣੋ ऽਜ੍ਞਾਨਕੌਸ਼ਿਕਃ । ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨ ਇਵ ਵੇਤਾਲਃ ਪਰਿਵਲ੍ਗਤਿ ਹृਦ੍ਦ੍ਰੁਮੇ
ਭਾਰੀ ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਉਲੂ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਇਉਂ ਉਡਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਚੁੜੈਲ ਘੁੰਮਦੀ ਹੋਵੇ।
ਏਤਾਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਬਹ੍ਵ੍ਯੋ ऽਪਿ ਤ੍ਵਯੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣੇ ਸਤਿ । ਪਿਸ਼ਾਚਾ ਇਵ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਲ੍ਗਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੁਭਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਅਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਿਸਾਚਾਂ ਵਾਂਗ ਨੱਚਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਵਯਿ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਤਿ ਹੇ ਸਾਧੋ ਸਰ੍ਵਾ ਏਵ ਸ਼ੁਭਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਪ੍ਰਭਾਤ ਇਵ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਸ੍ ਸਾਲੋਕਂ ਵਿਕਸਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇਂ, ਹੇ ਸਾਧੂ, ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਰੂਪ ਸਵੇਰੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮੋਹਮਿਹਿਕਂ ਰਾਜਤੇ ਹृਦਯਾਮ੍ਬਰਮ੍ । ਨਿਰ੍ਮਲਾਲੋਕਵਲਿਤਂ ਨੀਰਜਸ੍ਕਂ ਤਤਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਅਸਮਾਨ, ਭਟਕਾਵਾਂ ਦੀ ਧੁੰਦ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੂੜ ਰਹਿਤ।
ਅਸ਼ਙ੍ਕਿਤਂ ਨਭਃਕੋਸ਼ਪਤਿਤੋਪਲਪੂਰਵਤ੍ । ਨਾਪਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕਲ੍ਪੌਘਾਸ਼੍ ਚਿਰਂ ਵੈਕਲ੍ਯਕਾਰਿਣਃ
ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਡਰ ਦੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਖੋਲੇ ਵਿਚ ਪਥਰ ਨਾ ਡਿੱਗਣ ਵਾਂਗ, ਮਨ ਦੇ ਉਲਝਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਰਹੇ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦੇ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਹ੍ਲਾਦਨੀ ਸ਼ੀਤਾ ਮੈਤ੍ਰੀ ਪਰਮਪਾਵਨੀ । ਅਭ੍ਯੁਦੇਤਿ ਹृਦੋ ਹृਦ੍ਯਾ ਸੁਤਰੋਰ੍ ਇਵ ਮਞ੍ਜਰੀ
ਮਿਤਰਤਾ, ਜੋ ਠੰਡੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਲ ਵਿਚ ਉੱਗਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਫੁੱਲ।
ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਛਿਦ੍ਰਵਤੀ ਜਾਡ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਗੁਪ੍ਤਗੁਣਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਾ ਸ਼ੋषਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਿ ਹਿਮਦਗ੍ਧੇਵ ਪਦ੍ਮਿਨੀ
ਚਿੰਤਾ, ਜੋ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲੀ ਹੈ, ਸੁਸਤਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਈ ਕਮਲ।