ਹਂਹੋ ਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣਾਃ ਕਿਮ੍ ਏषੋਦ੍ਦਾਮਤੇਹ ਵਃ । ਵੇਲਾ ਵਿਲੁਲਿਤਾਮ੍ਬੂਨਾਮ੍ ਅਬ੍ਧੀਨਾਮ੍ ਇਵ ਚਞ੍ਚਲਾ
ਓ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਮਨ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਲਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੇਚੈਨ ਹੈ।
ਮਾ ਕੁਰੁਧ੍ਵਮ੍ ਅਨਰ੍ਥਾਯ ਚਾਪਲਂ ਚਞ੍ਚਲਾਸ਼ਯਾਃ । ਸ੍ਮਰਤਾਤੀਤਵृਤ੍ਤੀਨਿ ਦੁਃਖਜਾਲਾਨਿ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਆਪਣੀ ਚੰਚਲ ਸੋਚ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਰੂਪਾਣਿ ਮਨਸੋ ਯੂਯਂ ਜਡਾ ਏਵ ਕਿਲਾਧਮਾਃ । ਜਡਿਮ੍ਨੋਤ੍ਸੁਕਤਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮृਗਤृष੍ਣੇਵ ਵਲ੍ਗਤਿ
ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਦੇ ਰੂਪ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਸਤ ਤੇ ਨੀਚ ਹੋ; ਸੁਸਤਤਾ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਭਟਕਦੇ ਹੋ।
ਅਸਾਰਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾਣਾਮ੍ ਅਨਾਲੋਕਵਤਾਂ ਸਦਾ । ਅਨ੍ਧਾਨਾਮ੍ ਉਦ੍ਧਤਿਰ੍ ਯੇਯਂ ਸਾ ਹਾਸਾਯੈਵ ਜਾਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਜ਼ਨ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਸੇ ਜੋਗ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਦਾਤ੍ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵੇਨ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਜਃ । ਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣਾ ਯੂਯਂ ਕਿਂ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍ ਆਗਤਾਃ
ਅਜਨਮਾ, ਸਭ ਦਾ ਸाक्षੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਬੇਕਾਰ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?
ਮਿਥ੍ਯੈਵੈਤੇ ਵਿਵਲ੍ਗਨ੍ਤਿ ਨੀਰੂਪਾ ਨਯਨਾਦਯਃ । ਅਲਾਤਚਕ੍ਰਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ ਸਰ੍ਪਰਜ੍ਜੁਭ੍ਰਮੋਪਮਾਃ
ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਇੰਦ੍ਰੇ ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਅਲਾਤ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਲਕੀਰ ਜਾਂ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦੇ ਭਰਮ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਤੇਨਾਤ੍ਮਨਾ ਬਹੁਜ੍ਞੇਨ ਨਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਾਸ਼੍ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾਦਯਃ । ਮਨਾਗ੍ ਅਪਿ ਨ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧਾ ਦ੍ਯੁਪਾਤਾਲਤਲਾਦ੍ਰਿਵਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਆਤਮਾ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਆਦਿ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਰਤਾ-ਰਤੀ ਵੀ ਜੁੜੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ।
ਭੀਤਃ ਪਾਨ੍ਥ ਇਵਾਹਿਭ੍ਯਃ ਪੁਕ੍ਕਸੇਭ੍ਯ ਇਵ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਦੂਰੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਚਿਨ੍ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਭ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍
ਸਾਫ ਚਿੱਤ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਹੀ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਹੜਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਕੇਣਾਯਂ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭੋ ਭਵਤਾਂ ਮਿਥਃ । ਤਿष੍ਠਤਿ ਸ੍ਵੈਰਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯੇ ਦਿਨਕਾਰ੍ਯਵਤਾਮ੍ ਇਵ
ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਉਲਝਣ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੱਤ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ ਹੈ; ਚਿੱਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤ ਚਾਰਣਚਾਰ੍ਵਾਕ ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕ । ਸ਼੍ਵੇਵ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਰ੍ਥਾਯ ਮੇਦਂ ਵਿਹਰ ਹੇ ਜਗਤ੍
ਏ ਦੁਨੀਆ, ਮਨ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਜੋਗੀ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭਿਖਾਰੀ, ਤੇ ਕੂੜਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ—ਤੂੰ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਬੇਮਤਲਬ ਮਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈਂ।
ਅਹਂ ਚਿਦ੍ਵਦ੍ ਇਤਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਸਤ੍ਯਾ ਤਵ ਵਾਸਨਾ । ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਭਿਨ੍ਨਯੋਰ੍ ਐਕ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਮਨਸੋਸ਼੍ ਸ਼ਠ
ਤੇਰੀ 'ਮੈਂ ਚਿੱਤ ਹਾਂ' ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਬਿਲਕੁਲ ਝੂਠੀ ਤੇ ਵਿਅਰਥ ਹੈ; ਚਿੱਤ ਤੇ ਮਨ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕਤਾ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਝੂਠੇ!
ਜੀਵਾਮ੍ਯ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਤਵਾਹਙ੍ਕਾਰਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ । ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਜਾਤਾ ਦੁਃਖਾਯ ਨ ਸਤ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯਵਰ੍ਜਿਤਾ
‘ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਹੀ ਹਾਂ’ ਇਹ ਤੇਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਵਾਜਾ ਹੈ; ਇਹ ਝੂਠ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦ੍ ਅਹਂ ਸੋ ऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯ੍ ਏਤਾਂ ਸਂਰਬ੍ਧਤਾਂ ਤ੍ਯਜ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਮੂਰ੍ਖ ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਰਲਾਯਸੇ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ‘ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ’ ਵਾਲੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤਾ ਛੱਡ ਦੇ; ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਝੱਲੇ, ਫਿਰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਕਿਉਂ ਦੌੜਦਾ ਤੇ ਉਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ?
ਸਂਵਿਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਂਵਿਦੋ ऽਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਦੇਹੇ ऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਨ੍ ਮਹਾਮੂਰ੍ਖ ਕਿਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਤਨਾਮਕਮ੍
ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਮਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ; ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਝੱਲੇ, ਫਿਰ ‘ਮਨ’ ਕਿਹੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵਿषਪਰ੍ਯਵਸਾਨੇਯਂ ਰਸਾਯਨਵਦ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਾ । ਭੋਕ੍ਤृਤਾਕਰ੍ਤृਤਾਸ਼ਙ੍ਕਾ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤ ਮੁਧੈਵ ਹਿ
ਤੇਰਾ ਮਨ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਰਸਾਇਣ ਵਾਂਗ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਾਵਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਭੋਗਤਾ ਤੇ ਕਰਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਹੈ।
ਮੋਪਹਾਸਪਦਂ ਗਚ੍ਛ ਮੂਰ੍ਖੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗਣ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਨ ਕਰ੍ਤਾ ਤ੍ਵਂ ਨ ਭੋਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਂ ਜਡੋ ऽਸ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇਨ ਬੋਧ੍ਯਸੇ
ਆਪਣੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਮੂਰਖ ਗਠਜੋੜ, ਤੂੰ ਹਾਸੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਨਾ ਬਣ। ਨਾ ਤੂੰ ਕਰਤਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਤੂੰ ਭੋਗਤਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮੂੜ੍ਹਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਭਵਸਿ ਭੋਗਾਨਾਂ ਕੇ ਵਾ ਭੋਗਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ । ਜਡਸ੍ਯਾਤ੍ਮੈਵ ਤੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧੁਮਿਤ੍ਰਾਦਿ ਤਤ੍ ਕੁਤਃ
ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਭੋਗਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀਆਂ ਭੋਗਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਮੂੜ੍ਹਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਆਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਿਤਰ ਆਦਿ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯਜ੍ ਜਡਂ ਤਦ੍ ਧਿ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸਦ੍ ਏਵਾਸਤ੍ਤਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਜ੍ਞਤ੍ਵਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵਮਨ੍ਤृਤ੍ਵਾਨਾਮ੍ ਅਸਮ੍ਭਵਾਤ੍
ਜੋ ਮੂੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸੱਚੀ ਵਸਤੂ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਲ ਅਤੇ ਝੂਠ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੂੜ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਾ, ਕਰਨਾ, ਭੋਗਣਾ ਜਾਂ ਸਿਖਾਉਣਾ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਚੇਤਨਰੂਪਂ ਚੇਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਆਤ੍ਮੈਵ ਤੇ ਵਪੁਃ । ਭਾਵਾਭਾਵਮਯੀ ਚਿਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤਾ ਤੇ ਕੇਵ ਦੁਃਖਦਾ
ਜੇ ਤੂੰ ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਹੀ ਤੇਰਾ ਆਪ ਹੈ। ਮਨ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦਾ?
ਯੇ ਵਾ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵੇ ਮਿਥ੍ਯੈਵਾਧਿਗਤੇ ਤ੍ਵਯਾ । ਮਯਾ ਤੇ ਹਿ ਪ੍ਰਮਾਰ੍ਜ੍ਯੇਤੇ ਸ਼ृਣੁ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਥਂ ਸ਼ਠ
ਜੇ ਤੂੰ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੀ ਜੋ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਸੁਣ, ਝੂਠੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵਯਂ ਤਾਵਦ੍ ਭਵਾਨ੍ ਏष ਜਡੋ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਜਡਸ੍ਯ ਕੀਦृਕ੍ ਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਂ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਕਥਂ ਸ਼ਿਲਾਃ
ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੜ੍ਹ ਹੈਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਕਰਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪੱਥਰ ਕਦੇ ਨੱਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਉਪਜੀਵ੍ਯ ਚਿਰਂ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ ਛੁਦ੍ਧਂ ਤਦ੍ਭਾਗਮ੍ ਐਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਜੀਵਸੀਚ੍ਛਸਿ ਹਂਸਿ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਲਵਸੇ ਯਾਸਿ ਵਲ੍ਗਸਿ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਰਦਾ ਹੈਂ, ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਉੱਡਦਾ ਹੈਂ।
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਯਤ੍ ਤੁ ਯਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਤ੍ ਤੇਨੈਵ ਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍ । ਲੁਨਾਤਿ ਦਾਤ੍ਰਂ ਪੁਂਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹਨ੍ਤੈਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਪੁਮਾਨ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਕੂ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਮਾਰਿਆ।
ਪੀਯਤੇ ਯਤ੍ ਤੁ ਯਚ੍ਛਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੀਤਂ ਤੇਨੈਵ ਤਦ੍ ਭਵੇਤ੍ । ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਪੀਯਤੇ ਪਾਨਂ ਪਾਨਪਸ੍ ਤੂਚ੍ਯਤੇ ਨਰਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਹੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯੈਵਾਸਿ ਸੁਜਡਮ੍ ਅਸਕृਜ੍ ਜ੍ਞੇਨ ਬੋਧ੍ਯਸੇ । ਤੇਨਾਤ੍ਮੈਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਚਿਨੋਤੀਦਂ ਹਿ ਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬੇਸੂਧ ਹੈਂ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਆਪ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਅਨਾਰਤਂ ਬੋਧਯਤਿ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਬੋਧਨੀਯਾ ਬੁਧੈਰ੍ ਮੂਢਾਃ ਕਿਲਾਵृਤ੍ਤਿਸ਼ਤੈਰ੍ ਅਪਿ
ਸਰਵੋਚਤ ਆਤਮਾ ਤੈਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਬੁਧਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਚਾਹੇ ਸੌ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਸਤ੍ਤੈਵ ਬੋਧੈਕਰੂਪਿਣੀ ਸ੍ਫੁਰਤੀਹ ਹਿ । ਤਯੈਵ ਚਿਤ੍ਤ ਸ਼ਬ੍ਦਾਰ੍ਥਾਨ੍ ਅਙ੍ਗੀਕृਤ੍ਯ ਲਘੁ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੀ ਇੱਥੇ ਇਕੋ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਉਸੀ ਨਾਲ, ਮਨ, ਤੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਸ਼ਕ੍ਤੇਰ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨੇ ਤ੍ਵ੍ ਅਦ੍ਯਾਵਗਲਿਤਂ ਤੀਵ੍ਰੇ ਹਿਮਮ੍ ਇਵਾਤਪੇ
ਮਨ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਪਾਲੇ ਵਾਂਗ ਪਿਘਲ ਗਿਆ ਹੈਂ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮृਤਂ ਤ੍ਵਂ ਮੂਢਂ ਤ੍ਵਂ ਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ । ਤਦ੍ ਏਵਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮਾਨੋ ਮਾਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਸੁਖਾਯ ਤੇ
ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਮਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ, ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ। 'ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ' ਵਾਲਾ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਭਾਵ ਨਾ ਰਹੇ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤਕਲਨਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਲਤਾ ਇਵ । ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵੇਹ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮ੍ ਅਙ੍ਗ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ
ਮਨ ਦੀਆਂ ਬਣਾਵਟਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਦੂਗਰ ਦੀ ਭੁਲਾਵੇ ਵਾਂਗ। ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਚੇਤਨਾ ਹੀ, ਪਿਆਰੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਜੋਂ ਖਿਲਦੀ ਹੈ।