ਸੁਧਾਮ੍ਭਸਿ ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਧੀਰ੍ ਵਿਚਾਰਾਨ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਸਂਸਾਰਵਾਸਨਾ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਧੀਵਿਚਾਰਾਨ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਣ ਤੇ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਧ੍ਵਮ੍ਬੁਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ਤਾਵਦ੍ ਵਿषਵਾਰਿ ਪ੍ਰਪੀਯਤੇ । ਯਾਵਤ੍ ਤਨ੍ ਨ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਵਿਹੀਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਾਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਪਿ ਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍ਤੇਵ ਕਾਮਿਨੀ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਤ੍ਰਸਮਾਰਮ੍ਭਾਤ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੁੰਦਰ ਤੇ惹ਕਸ਼ ਲੜਕੀ, ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਧੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਮषੀਕੁਸੁਮ੍ਭਾਦਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰੇ ਤਥੈਵ ਹਿ । ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਅਪਿ ਕੇਸ਼ੋष੍ਠਂ ਕਸ੍ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਕਿਲ ਗ੍ਰਹਃ
ਜਿਵੇਂ ਲੜਕੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਆਹੀ ਜਾਂ ਕਸੁੰਭਾ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜੀਉਂਦੀ ਲੜਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਨੁਭੂਤੋ ਗੁਡਸ੍ ਸ੍ਵਾਦੁਰ੍ ਅਪਿ ਦਾਹਵਿਕਰ੍ਤਨੈਃ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ऽਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਲੋਕਸ੍ ਤਥਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗੁੜ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠਾਸ ਸਾੜਨ ਜਾਂ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਸੂਝ ਵੀ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਵ੍ਯਸਨਿਨੀ ਨਾਰੀ ਵ੍ਯਗ੍ਰਾਪਿ ਗृਹਕਰ੍ਮਣਿ । ਤਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਵਾਦਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨਵਸਙ੍ਗਰਸਾਯਨਮ੍
ਜੋ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਆਸਕਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵਿਆਸਤ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮਿੱਠਾਸ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਪਰੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਧੀਰੋ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਤਃ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਚਾਲਯਿਤੁਂ ਦੇਵੈਰ੍ ਅਪਿ ਸਹਾਸੁਰੈਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਰੱਬਾਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਪਰਵ੍ਯਸਨਿਨੀ ਨਾਰੀ ਕੇਨ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਬਲੀਯਸਾ । ਵਿਸ੍ਮਾਰਿਤਾ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਾਨ੍ਤਸਙ੍ਗਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਜੋ ਔਰਤ ਪਰਾਏ ਸੁਖਾਂ ਵਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਹੜਾ ਤਾਕਤਵਰ ਪਤੀ ਭੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜਗਤ੍ ਸਮਰਸਾਨਨ੍ਤਚਿਦਾਲੋਕਾਵਲਮ੍ਬਨਮ੍ । ਕੇਨ ਵਿਸ੍ਮਾਰ੍ਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਕੌਣ ਭੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਮਗ੍ਰਸੁਖਦੁਃਖਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਗੁਰੁਜਨਾਯਤ੍ਤੋ ਭਰ੍ਤृਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਖੇਦਿਤਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੱਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਤੇ ਸੱਸ-ਸੁਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਾਨ੍ਤੇਨ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਨਨ੍ਦਮਨ੍ਥਰਃ । ਵਧੂਲੋਕੋ ਵ੍ਯਸਨਵਾਨ੍ ਦੁਃਖਜਾਲੈਰ੍ ਨ ਖੇਦ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ, ਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਥਾ ਵਿਗਲਿਤਾਵਿਦ੍ਯੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਦृष੍ਟਿਸਮਾਚਾਰੋ ਮੁਦਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਸਦਾ ਆਚਰਨ ਸਹੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਨਿਕृਤ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਗਲਦਸ੍ਰੁਰ੍ ਨ ਰੋਦਿਤਿ । ਦਹ੍ਯਤੇ ਨ ਪ੍ਰਦਗ੍ਧੋ ऽਪਿ ਨष੍ਟੋ ऽਪਿ ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਟਦਾ; ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਸੜ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਸੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮਿਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਵ੍ਯਪਗਤਸੁਖਦੁਃਖਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਵਿਧਿਵਿਧੁਰੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਸਙ੍ਕਟੇष੍ਵ੍ ਅਖਿਨ੍ਨਃ । ਨਿਵਸਤੁ ਸਦਨੇ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ ਵਾ ਵਿਤਤਗਿਰੌ ਵਿਪਿਨੇ ਤਪੋਵਨੇ ਵਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਖੀ ਜਾਂ ਬੇਕਾਇਦਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰੇ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਵਧੀਆ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਚੌੜੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ—ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਅਡੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਨਕਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਜ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਵਿਗਤਜ੍ਵਰ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਨਾਕੁਲਮਤਿਸ੍ ਸਦਾ
ਜਨਕ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਚੈਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪਿਤਾਮਹੋ ਦਿਲੀਪਸ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਪਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਵੀਤਰਾਗਤਯੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਬੁਭੁਜੇ ਮੇਦਿਨੀਂ ਚਿਰਮ੍
ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਦਿਲੀਪਾ, ਜਿਹੜਾ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਕृਤਿਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਜੋ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਪਾਲਯਤ੍
ਅਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਰਾਜ ਪਾਲਦਾ ਸੀ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਬਲਯੁਦ੍ਧੇषੁ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇषੁ ਭੂਰਿषੁ । ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਸੁਚਿਰਂ ਤਿष੍ਠਂਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਨ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਕਦੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।
ਬਡਿਃ ਪਾਤਾਲਪੀਠਸ੍ਥਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਵਾਂ ਦਿਵਸਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਸਦਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸਦਾਸਕ੍ਤੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਬੜੀ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੀਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਨਮੁਚਿਰ੍ ਦਾਨਵਾਧੀਸ਼ੋ ਦੇਵਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਪਰਸ੍ ਸਦਾ । ਨਾਨਾਚਾਰਵਿਹਾਰੇषੁ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਤਪ੍ਯਤ
ਨਮੁਚਿ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਤੇ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਂ ਤੇ ਚਲਣਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਵਾਸਵਾਜੌ ਤਨੁਤ੍ਯਾਗੀ ਵृਤ੍ਰੋ ਵਿਤਤਮਾਨਸਃ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਮਨਾ ਮਾਨੀ ਚਕਾਰ ਸੁਰਸਙ੍ਗਰਮ੍
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵੈਰੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁੱਲਾ ਤੇ ਠੰਢਾ ਸੀ, ਤੇ ਆਤਮ-ਗਰਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜੁਟਿਆ ਰਿਹਾ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਦਾਨਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਪਾਤਾਲਤਲਪਾਲਕਃ । ਅਨਪਾਯਂ ਨਿਰਾਕ੍ਰੋਸ਼ਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਹ੍ਲਾਦਮ੍ ਆਗਤਃ
ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਰੱਖਵੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਅਟੱਲ ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਸ਼ਮ੍ਬਰੈਕਪਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਮ੍ਬਰੈਕਤਯੋਦਿਤਃ । ਸਂਸਾਰਸ਼ਮ੍ਬਰਂ ਰਾਮ ਸ਼ਮ੍ਬਰਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਇਦਮ੍
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਸ਼ੰਬਰ ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ੰਬਰ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਅਸਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਹਰਿਣਾ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਦਾਨਵਸਙ੍ਗਰਮ੍ । ਪਰਾਂ ਸਂਵਿਦਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਮੁਸਲਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾਂਸ੍ ਤਨੁਮ੍
ਹਰਿ ਨੇ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਮਨ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ, ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਵਾਮਰਮੁਖਂ ਵਹ੍ਨਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਜਾਲਪਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਤਿ । ਯਜ੍ਞਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਚਿਰਂ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵੇਹ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਅੱਗ, ਜੋ ਸਦਾ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਯਜਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੀਯਮਾਨਸ੍ ਸੁਰੈਸ੍ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ ਸੋਮਸ੍ ਸਮਰਸਾਸ਼ਯਃ । ਕ੍ਵਚਿਦ੍ ਏਤਿ ਨ ਸਂਸਙ੍ਗਮ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰਂ ਯਥਾ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸੋਮ ਰਸ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਨਹੀਂ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ ਦੇਵਗੁਰੁਰ੍ ਦਾਰਾਰ੍ਥਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਯੋਧ੍ਯ੍ ਅਪਿ । ਆਚਰਨ੍ ਦਿਵਿ ਚਿਤ੍ਰੇਹਾਮੁਕ੍ਤ ਏਵ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਅਜੀਬ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਜ਼ਾਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ऽਮ੍ਬਰਤਲੋਦ੍ਦ੍ਯੋਤੀ ਲਬ੍ਧਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਪਾਲਕਃ । ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰਮਤਿਃ ਕਾਲਂ ਨਯਤ੍ਯ੍ ਅਸੁਰਦੈਸ਼ਿਕਃ
ਸ਼ੁਕਰ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਚਾਹਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਜਗਦ੍ਭੂਤਗਣਾਙ੍ਗਾਨਿ ਚਿਰਂ ਸਞ੍ਚਾਰਯਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ । ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਸਞ੍ਚਾਰੀ ਮੁਕ੍ਤ ਏਵ ਸਮੀਰਣਃ
ਹਵਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਹਰ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਜ਼ਾਦ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਲੋਕਾਜਵਞ੍ਜਵੀਭਾਵੇ ਪ੍ਰੋਦ੍ਵੇਗਾਰ੍ਹੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਖਿਨ੍ਨਧੀਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮਮਨਾ ਰਾਮ ਕ੍ਸ਼ਪਯਤ੍ਯ੍ ਆਯੁਰ੍ ਆਯਤਮ੍
ਹੇ ਰਾਮ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਲਝਣ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਥੱਕੇ, ਆਪਣਾ ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।