ਆਪਤਤ੍ਸੁ ਯਥਾਕਾਮਂ ਯਥਾਕਾਲਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਸੁਖਦੁਃਖੇषੁ ਨ ਕ੍ਸ਼ੋਭਮ੍ ਏਤਿ ਭੂਭृਦ੍ ऋਤੁष੍ਵ੍ ਇਵ
ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਨਾਹ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਾਹ ਦੁਖੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਹਿਲਦਾ ਨਹੀਂ।
ਮਜ੍ਜਤੋ ऽਪਿ ਬਹੁਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਮ ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕ੍ਰਮੈਃ । ਅਸਕ੍ਤਮਨਸੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਮਜ੍ਜਤਿ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨੀ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ ਨਹੀਂ।
ਕਲਙ੍ਕ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃਕਲਙ੍ਕੇਨ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਹੇਮ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਭਾਵਾਸਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਾਸਕ੍ਤ ਉਕ੍ਤੋ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਹਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਸੋਨਾ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਮੈਲ ਹੋਣ ਤੇ ਹੀ ਮੈਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਵ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਵਿਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਕਿਨਃ । ਵਿਕਰ੍ਤਿਤਾਙ੍ਗਕਸ੍ਯਾਪਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਵਿਕਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਵੀ ਕੱਟ ਜਾਵਣ, ਉਸ ਦੇ ਅਸਲ 'ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸਕृਤ੍ਪ੍ਰਭਾਤਂ ਵਿਮਲਂ ਯਜ੍ ਜ੍ਞਾਤਂ ਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍ । ਨ ਹਿ ਬਨ੍ਧੁਃ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਜ੍ਞਾਤਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਚੀਜ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜਾਣੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਸਰ੍ਪਭ੍ਰਾਨ੍ਤੌ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਯਾਂ ਨ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਂ ਸਰ੍ਪਭਾਵਨਾ । ਪੁਨਰ੍ ਏਤਿ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਵृਣ੍ਨਦੀ ਗਿਰਿਤਟਚ੍ਯੁਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਰੱਸੀ 'ਚ ਸੱਪ ਦੀ ਭੁਲ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਨਦੀ ਵਾਪਸ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ।
ਨ ਹੇਮ ਤਾਪਸ਼ੁਦ੍ਧਾਙ੍ਗਂ ਸ੍ਵਾਭਾਸਮ੍ ਅਲਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਕਰ੍ਦਮੇ ਮਗ੍ਨਮ੍ ਅਪਿ ਸਤ੍ ਸਮਾਦਤ੍ਤੇ ਮਲਂ ਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੋਨਾ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਚਾਹੇ ਕਿੱਥੇ ਵੀ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਗੰਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਸ੍ਵਹृਦਯਗ੍ਰਨ੍ਥੌ ਨ ਬਨ੍ਧੋ ऽਸ੍ਤਿ ਪੁਨਰ੍ ਗੁਣੈਃ । ਯਤ੍ਨੇਨਾਪਿ ਪੁਨਰ੍ ਬਦ੍ਧਂ ਕੇਨ ਵृਨ੍ਤੇ ਚ੍ਯੁਤਂ ਫਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਦੀ ਗੰਢ ਖੁਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੋਈ ਬੰਧਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਟਾਹਣੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਫਲ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਆਤਮਾ ਫਿਰ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਅਯਸ਼੍ਛੇਦਵਿਚਾਰਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਅਭਿਤਃ ਖਣ੍ਡਸ਼ੋ ਗਤਮ੍ । ਪਾषਾਣਂ ਚ ਮਨਸ਼੍ ਚੈਵ ਸਨ੍ਧਾਤੁਂ ਕਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਤਾ
ਲੋਹਾ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਜਦੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਜਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੋੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਮਨ ਵੀ ਜਦੋਂ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਹਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਤਾਯਾਮ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾਯਾਂ ਕਃ ਪੁਨਃ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼੍ਵਪਾਕਾਨਾਂ ਯਾਤ੍ਰਾਂ ਕਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੌਣ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ? ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਕੌਣ ਵੇਖਦਾ ਹੈ?
ਸੁਧਾਮ੍ਭਸਿ ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਧੀਰ੍ ਵਿਚਾਰਾਨ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਸਂਸਾਰਵਾਸਨਾ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਧੀਵਿਚਾਰਾਨ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਣ ਤੇ ਮਨ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਚਾਹਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਧ੍ਵਮ੍ਬੁਸ਼ਙ੍ਕਯਾ ਤਾਵਦ੍ ਵਿषਵਾਰਿ ਪ੍ਰਪੀਯਤੇ । ਯਾਵਤ੍ ਤਨ੍ ਨ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਵਿਹੀਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਪਾਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪਲਾਵਣ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾਪਿ ਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍ਤੇਵ ਕਾਮਿਨੀ । ਦ੍ਰਵ੍ਯਮਾਤ੍ਰਸਮਾਰਮ੍ਭਾਤ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦ੍ਭਿਰ੍ ਵਿਲੋਕ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੁੰਦਰ ਤੇ惹ਕਸ਼ ਲੜਕੀ, ਚਿੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਾਧੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਮषੀਕੁਸੁਮ੍ਭਾਦਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰੇ ਤਥੈਵ ਹਿ । ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਅਪਿ ਕੇਸ਼ੋष੍ਠਂ ਕਸ੍ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਕਿਲ ਗ੍ਰਹਃ
ਜਿਵੇਂ ਲੜਕੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਆਹੀ ਜਾਂ ਕਸੁੰਭਾ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜੀਉਂਦੀ ਲੜਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਨੁਭੂਤੋ ਗੁਡਸ੍ ਸ੍ਵਾਦੁਰ੍ ਅਪਿ ਦਾਹਵਿਕਰ੍ਤਨੈਃ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ऽਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਲੋਕਸ੍ ਤਥਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਚੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗੁੜ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠਾਸ ਸਾੜਨ ਜਾਂ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਸੂਝ ਵੀ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪਰਵ੍ਯਸਨਿਨੀ ਨਾਰੀ ਵ੍ਯਗ੍ਰਾਪਿ ਗृਹਕਰ੍ਮਣਿ । ਤਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਵਾਦਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਨਵਸਙ੍ਗਰਸਾਯਨਮ੍
ਜੋ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲ ਆਸਕਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵਿਆਸਤ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮਿੱਠਾਸ ਹੀ ਵੱਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਪਰੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਧੀਰੋ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਤਃ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਚਾਲਯਿਤੁਂ ਦੇਵੈਰ੍ ਅਪਿ ਸਹਾਸੁਰੈਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਫਿਰ ਰੱਬਾਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਪਰਵ੍ਯਸਨਿਨੀ ਨਾਰੀ ਕੇਨ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਬਲੀਯਸਾ । ਵਿਸ੍ਮਾਰਿਤਾ ਸ੍ਵਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਾਨ੍ਤਸਙ੍ਗਮਹੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਜੋ ਔਰਤ ਪਰਾਏ ਸੁਖਾਂ ਵਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਹੜਾ ਤਾਕਤਵਰ ਪਤੀ ਭੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਜਗਤ੍ ਸਮਰਸਾਨਨ੍ਤਚਿਦਾਲੋਕਾਵਲਮ੍ਬਨਮ੍ । ਕੇਨ ਵਿਸ੍ਮਾਰ੍ਯਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਇਕਸਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਕੌਣ ਭੁਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸਮਗ੍ਰਸੁਖਦੁਃਖਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਹਾਰਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਗੁਰੁਜਨਾਯਤ੍ਤੋ ਭਰ੍ਤृਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਖੇਦਿਤਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਪਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵੱਡਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਤੇ ਸੱਸ-ਸੁਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਾਲਾਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਕਾਨ੍ਤੇਨ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਨਨ੍ਦਮਨ੍ਥਰਃ । ਵਧੂਲੋਕੋ ਵ੍ਯਸਨਵਾਨ੍ ਦੁਃਖਜਾਲੈਰ੍ ਨ ਖੇਦ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨਾਲ, ਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਥਾ ਵਿਗਲਿਤਾਵਿਦ੍ਯੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਦृष੍ਟਿਸਮਾਚਾਰੋ ਮੁਦਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਸਦਾ ਆਚਰਨ ਸਹੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਛਿਦ੍ਯਤੇ ਨ ਨਿਕृਤ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਗਲਦਸ੍ਰੁਰ੍ ਨ ਰੋਦਿਤਿ । ਦਹ੍ਯਤੇ ਨ ਪ੍ਰਦਗ੍ਧੋ ऽਪਿ ਨष੍ਟੋ ऽਪਿ ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਟਦਾ; ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਨਹੀਂ; ਸੜ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਸੜਦਾ ਨਹੀਂ; ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮਿਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਵ੍ਯਪਗਤਸੁਖਦੁਃਖਸਨ੍ਨਿਪਾਤੋ ਵਿਧਿਵਿਧੁਰੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਸਙ੍ਕਟੇष੍ਵ੍ ਅਖਿਨ੍ਨਃ । ਨਿਵਸਤੁ ਸਦਨੇ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮੇ ਵਾ ਵਿਤਤਗਿਰੌ ਵਿਪਿਨੇ ਤਪੋਵਨੇ ਵਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਖੀ ਜਾਂ ਬੇਕਾਇਦਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰੇ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਵਧੀਆ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਚੌੜੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ—ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਅਡੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਨਕਸ੍ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਜ੍ਯੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਵਿਗਤਜ੍ਵਰ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਨਾਕੁਲਮਤਿਸ੍ ਸਦਾ
ਜਨਕ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਚੈਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪਿਤਾਮਹੋ ਦਿਲੀਪਸ੍ ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਪਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ । ਵੀਤਰਾਗਤਯੈਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਬੁਭੁਜੇ ਮੇਦਿਨੀਂ ਚਿਰਮ੍
ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ ਦਿਲੀਪਾ, ਜਿਹੜਾ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਕृਤਿਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਜੋ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਪਾਲਯਤ੍
ਅਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਰਾਜ ਪਾਲਦਾ ਸੀ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਬਲਯੁਦ੍ਧੇषੁ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇषੁ ਭੂਰਿषੁ । ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਸੁਚਿਰਂ ਤਿष੍ਠਂਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਨ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਕਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਕਦੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ।
ਬਡਿਃ ਪਾਤਾਲਪੀਠਸ੍ਥਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਸ੍ਵਾਂ ਦਿਵਸਸ੍ਥਿਤਿਮ੍ । ਸਦਾਤ੍ਯਾਗੀ ਸਦਾਸਕ੍ਤੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਪਦੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਬੜੀ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੀਉਂਦੇ-ਜਾਗਦੇ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਨਮੁਚਿਰ੍ ਦਾਨਵਾਧੀਸ਼ੋ ਦੇਵਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਪਰਸ੍ ਸਦਾ । ਨਾਨਾਚਾਰਵਿਹਾਰੇषੁ ਕ੍ਵਚਿਨ੍ ਨਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਤਪ੍ਯਤ
ਨਮੁਚਿ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਤੇ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਂ ਤੇ ਚਲਣਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।