ਪਰਂ ਧੈਰ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਮੇਰੁਰ੍ ਇਵਾਚਲਃ । ਰਾਜਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ੍ਧਨ ਇਵਾਨਲਃ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੌਸਲਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦਾ ਇੰਧਨ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਵ ਦੀਪਕਃ । ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਨਰਃ ਪੀਤਾਮृਤੋ ਯਥਾ
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੁਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਲਏ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਦੀਪੋ ਘਟ ਇਵ ਮਧ੍ਯਜ੍ਵਾਲ ਇਵਾਨਲਃ । ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਦੀਪ੍ਤਿਰ੍ ਮਣਿਰ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਵਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚਕਾਰ ਲਪਟ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਣੀ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਨਾਯਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਕਾਰਂ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਹਸਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ ਅਤੀਤਾਸ੍ ਤਾਃ ਪੇਲਵਾ ਦਿਵਸਾਵਲੀਃ । ਯਾਸੁ ਸ੍ਮਰਸ਼ਰਸ਼੍ਰੇਣੀਚਪਲਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਚ੍ਛਿਨਤ੍
ਉਹ ਹੁਣ ਹੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਨ ਜੋ ਲੰਘ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਮਨ, ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਾਕ, ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਙ੍ਗਰਙ੍ਗਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਨਮਨੋਜ੍ਵਰਃ । ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਰਤਿਰ੍ ਆਸੀਨਃ ਪੂਰ੍ਣਪਾਵਨਮਾਨਸਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ, ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਆਤਮ-ਅਨੰਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮृष੍ਟਕਾਮਪਙ੍ਕਾਙ੍ਕਸ਼੍ ਛਿਨ੍ਨਜਨ੍ਮਨਿਬਨ੍ਧਨਃ । ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਦੋषਭਯੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਤੀਰ੍ਣਸਂਸਾਰਸਾਗਰਃ
ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ ਦੀ ਮੈਲ ਧੋਤੀ ਗਈ, ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਭੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨੁਤ੍ਤਮਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਲਬ੍ਧਾਲਭ੍ਯਪਦਾਸ੍ਪਦਃ । ਅਨਿਵਰ੍ਤਿਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਮ੍ ਆਗਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਐਸੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਾਰਮ੍ਭੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਵਾਞ੍ਛਤਿ । ਸਰ੍ਵਾਨੁਮੋਦਿਤਾਨਨ੍ਦੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਨੁਮੋਦਤੇ
ਉਹ ਹਰ ਚਾਹੀ ਗੱਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਨ ਦਦਾਤਿ ਨ ਚਾਦਤ੍ਤੇ ਨ ਸ੍ਤੌਤਿ ਨ ਚ ਨਿਨ੍ਦਤਿ । ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਨ ਤੁष੍ਯਤਿ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ
ਉਹ ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਡਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ; ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਭਰਦਾ; ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੁਖੀ।
ਸਰ੍ਵਾਰਮ੍ਭਫਲਤ੍ਯਾਗੀ ਸਰ੍ਵੋਪਾਧਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਾਸ਼ਾਸਮ੍ਪਰਿਤ੍ਯਾਗੀ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈषਣਾਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚੇਤਸਾ ਭਵ ਮੌਨਵਾਨ੍ । ਧਾਰਾ ਨਿਰਵਸ਼ੇषੇਣ ਯਥਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਯੋਧਰਃ
ਸਾਰੇ ਲਾਲਚ ਮਨੋਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਚੁਪਚਾਪ ਰਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਨ ਸੁਖਯਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਸਂਲਗ੍ਨਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ । ਯਥਾ ਸੁਖਯਤਿ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਨ੍ਦੁਸ਼ੀਤਾ ਨਿਰਾਸ਼ਤਾ
ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਸੋਹਣੀ ਔਰਤ ਉਹ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਡਕ ਤੇ ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਥੇਨ੍ਦੁਸ੍ ਸੁਖਯਤਿ ਕਣ੍ਠਲਗ੍ਨੋ ऽਪਿ ਰਾਘਵ । ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਂ ਸੁਖਯਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਯਥਾ ਸਕਲਸ਼ੀਤਲਮ੍
ਰਾਘਵ, ਚੰਦ ਚਾਹੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਠੰਡਕ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁष੍ਪਘੂਰ੍ਣਨ੍ਨਵਲਤੋ ਨ ਤਥਾ ਰਾਜਤੇ ਮਧੁਃ । ਯਥੋਦਾਰਮਤਿਰ੍ ਮੌਨੀ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਸਮਮਾਨਸਃ
ਤਾਜ਼ਾ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ ਵਿਚ ਮਧੁ ਐਸਾ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਚੁਪ ਤੇ ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮਹਾਤਮਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਨ ਹਿਮਾਦ੍ਰੇਰ੍ ਨ ਮੁਕ੍ਤਾਭ੍ਯੋ ਨ ਰਮ੍ਭਾਭ੍ਯੋ ਨ ਚਨ੍ਦਨਾਤ੍ । ਨ ਤਚ੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਸ਼੍ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਾਦ੍ ਯਦ੍ ਅਵਾਪ੍ਯਤੇ
ਹਿਮਾਲਿਆ, ਮੋਤੀ, ਕੇਲਾ, ਚੰਦਨ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਠੰਡਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਜੋ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਪਿ ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਅਪੀਨ੍ਦੋਰ੍ ਅਪਿ ਮਾਧਵਾਤ੍ । ਅਪਿ ਕਾਨ੍ਤਾਸਮਾਸਙ੍ਗਾਨ੍ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਰਾਜ, ਸੁਰਗ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਬਸੰਤ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਤृਣਵਨ੍ ਨੋਪਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯਯਾ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਸ਼੍ਰਿਯਃ । ਸਾ ਪਰਾ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਸ੍ ਸਾਧੋ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਾਦ੍ ਉਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵੀ ਘਾਹ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਆਸ਼ਾਕਰਞ੍ਜਪਰਸ਼ੁਂ ਪਰਾਯਾ ਨਿਰ੍ਵृਤੇਃ ਪਦਮ੍ । ਪੁष੍ਪਗੁਚ੍ਛਂ ਸ਼ਮਤਰੋਰ੍ ਆਲਮ੍ਬਸ੍ਵ ਨਿਰਾਸ਼ਤਾਮ੍
ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕੁਹਾੜੀ ਵਜੋਂ ਵਿਰਾਗ ਲੈ ਲੋ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰੁੱਖ 'ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਗੁੱਛੀ ਵਜੋਂ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤਤਾ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੱਲ ਵਧੋ।
ਗੋष੍ਪਦਂ ਪृਥਿਵੀ ਮੇਰੁਸ੍ ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ ਆਸ਼ਾਸ੍ ਸਮੁਦ੍ਗਿਕਾਃ । ਤृਣਂ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਰਾਮ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਾਲਙ੍ਕृਤਾਕृਤੇਃ
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਗਾਂ ਦੇ ਖੁਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਥੂੰਹ ਹੈ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਸੰਦੂਕਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਉਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਘਾਸ ਹਨ।
ਦਾਨਾਦਾਨਸਮਾਹਾਰਵਿਹਾਰਵਿਭਵਾਦਿਕਾਃ । ਕ੍ਰਿਯਾ ਜਗਤਿ ਹਸ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ੈਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੈਃ
ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਲੈਣਾ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਮੌਜ ਮਸਤ ਕਰਨਾ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਰੱਖਣਾ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਉਡਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।
ਪਦਂ ਯਸ੍ਯ ਨ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਲਨਾ ਹृਦਿ । ਤृਣੀਕृਤਤ੍ਰਿਭੁਵਨਃ ਕੇਨਾਸਾਵ੍ ਉਪਮੀਯਤੇ
ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘਾਸ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਇਦਮ੍ ਏਵਾਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਦਂ ਮਾਸ੍ਤੁ ਮਮੇਤਿ ਹृਦਿ ਰਞ੍ਜਨਾ । ਨ ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮੇਸ਼ਂ ਤੋਲਯਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਜਨਾਃ
ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ 'ਇਹ ਹੋਵੇ', 'ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ', 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਵਰਗੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਲੋਕ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਕਟਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਸਙ੍ਕਟਮਲਂ ਸੁਖਮ੍ । ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਵਲਮ੍ਬ੍ਯਤਾਮ੍
ਸਭ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਪਰੀ, ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਖ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਸੀਬ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਲ ਨੂੰ ਵਿਰਾਗ ਦੇ ਆਸਰੇ ਮਿਲੇ।
ਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤੇਹ ਤ੍ਵਮ੍ ਆਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਿਥ੍ਯਾਭ੍ਰਮਂ ਜਗਤ੍ । ਵਹਦ੍ਰਥਸ੍ਥਦਿਕ੍ਚਕ੍ਰਨੇਮ੍ਯਾਵਰ੍ਤਵਦ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਥੇ ਤੂੰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨਕਲੀ ਭਟਕਾਵਾ ਹੈ, ਜਾਣ ਲੈ, ਜੋ ਚਲਦੀ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕਿਂ ਮੁਹ੍ਯਸਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮੂਰ੍ਖਵਤ੍ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਮਮੇਦਂ ਤਦ੍ ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਏ ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੂਰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈਂ, ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਮਨ 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ', 'ਉਹ ਉਹ ਹੈ', 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ' ਆਦਿ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਆਤ੍ਮੈਵੇਦਂ ਜਗਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਨਾਤੇਹ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਏਕਰੂਪਂ ਜਗਜ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਧੀਰੈ ਰਾਮ ਨ ਖਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਰਾਮਾ, ਕਦੇ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯਥਾਭੂਤਪਦਾਰ੍ਥੌਘਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ ਏਵ ਰਾਘਵ । ਪਰਮਾਸ਼੍ਵਾਸਨਂ ਬੁਦ੍ਧੇਰ੍ ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਮ੍ ਅਧਿਗਮ੍ਯਤੇ
ਰਾਘਵ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਭਾਵਾਭਾਵਵਿਸਂਵਾਦਮੁਕ੍ਤਮ੍ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਯੋਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਯਦ੍ ਰੂਪਂ ਤਤ੍ ਸਮਾਲਮ੍ਬ੍ਯ ਪਦਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸ੍ਥਿਤਿਂ ਕੁਰੁ
ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਜੀਵਨ ਤੇ ਅਜੀਵਨ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਕੇ, ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਓ।
ਨੈਰਾਸ਼੍ਯਧੀਰਮਨਸੋ ਮਾਯੇਯਮ੍ ਅਤਿਮੋਹਿਨੀ । ਪਲਾਯ੍ਯ ਯਾਤਿ ਸਂਸਾਰੀ ਮृਗੀ ਕੇਸਰਿਣੋ ਯਥਾ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਟਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵੈਰਾਗੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।