ਤੁਚ੍ਛਾਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਧਿਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬਨ੍ਧਬੁਦ੍ਧਿਂ ਤਥੈषਣਾਃ । ਸੁਵੈਰਾਗ੍ਯਵਿਵੇਕਾਭ੍ਯਾਂ ਕੇਵਲਂ ਕ੍ਸ਼ਪਯੇਨ੍ ਮਨਃ
ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਤੇ ਬੰਧਨ ਦੀ ਮੰਨਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਚਾ ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਬੂਝ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਖਤਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਮੇ ऽਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾ ਚੇਜ੍ ਜਾਤਾ ਤਦ੍ ਵ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਂ ਮਨਃ । ਮਨਨੋਤ੍ਕੇ ਮਨਸ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਰ੍ ਵਪੁਰ੍ ਦੋषਾਯ ਕੇਵਲਮ੍
ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਵੇ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਸੋਚਣ ਨਾਲ ਮਨ ਉਚੇਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਤੀਤੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਰੂਪੇ ऽਥ ਵਾ ਤਤੇ । ਕੋ ਬਨ੍ਧਃ ਕਸ਼੍ ਚ ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਨਿਰ੍ਮੂਲਂ ਮਨਨਂ ਕੁਤਃ
ਜਦ ਆਤਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਜਾਂ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਬੰਧਨ ਕੀ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਜੜ ਦੇ ਸੋਚ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?
ਵਾਯੁਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਨਧਰ੍ਮਤ੍ਵਾਦ੍ ਯਦਾ ਲਗਤਿ ਦੇਹਕੇ । ਤਦਾ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਹਸ੍ਤਾਙ੍ਗਰਸਨਾਪਲ੍ਲਵਾਵਲੀ
ਜਦੋਂ ਹਵਾ ਆਪਣੇ ਕੰਪਨ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੱਥ, ਅੰਗ, ਜੀਭ ਤੇ ਨਰਮ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹਿਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਪਾਦਪੇ ਪਲ੍ਲਵਸ਼੍ਰੇਣੀਂ ਚਾਲਯਤ੍ਯ੍ ਅਨਿਲੋ ਯਥਾ । ਤਥੈਵਾਙ੍ਗਾਵਲੀਂ ਵਾਯੁਰ੍ ਦੇਹੇ ਸਞ੍ਚਾਲਯਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਨ ਚਲਾ ਨ ਚ ਚਾਲ੍ਯਤੇ । ਨ ਸ੍ਵਤਸ੍ ਸ੍ਪਨ੍ਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਦੇਵਾਚਲ ਇਵਾਨਿਲੈਃ
ਚੇਤਨਾ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਇਹ ਨਾ ਹਿਲਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਹਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕੰਪਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ।
ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾ ਕੇਵਲਂ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਤਿ ਬੋਧੇਨ ਜਗਨ੍ਤੀਮਾਨਿ ਦੀਪਵਤ੍
ਚੇਤਨਾ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਬੋਧ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਕੋ ऽਯਂ ਮੁਧਾ ਮੋਹੋ ਭਵਤਾਮ੍ ਅਤਿਦੁਃਖਦਃ । ਅਯਂ ਸੋ ऽਹਂ ਮਮਾਙ੍ਗਾਨਿ ਮਮੇਦਂ ਚੇਤਿ ਦੁਰ੍ਧਿਯਾਮ੍
ਫਿਰ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਬੇਵਕੂਫੀ ਭਰਿਆ ਭਰਮ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਹ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ' ਵਾਲਾ ਭਾਵ, ਜੋ ਗਲਤ ਸੋਚ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਿਚ੍ਛਲੋਲਤ੍ਵਾਨ੍ ਨੁਨ੍ਨਦृषਦਾਰਾਵਰਾਸ਼ਿਵਤ੍ । ਜ੍ਞਤ੍ਵਕਰ੍ਤृਤ੍ਵਭੋਕ੍ਤृਤ੍ਵਕ੍ਰਿਯਾ ਸਮੁਪਲਭ੍ਯਤੇ
ਆਪਣੀ ਅਡੋਲਤਾ ਤੇ ਅਟੱਲਤਾ ਕਰਕੇ, ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਣਨਾ, ਕਰਨਾ, ਭੋਗਣਾ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਭੋਕ੍ਤਾ ਕਰ੍ਤੇਤਿ ਜਾਯਤੇ । ਮੁਧੈਵਾਜ੍ਞਾਨਤਾਪੋਤ੍ਥਾ ਮृਗਤृष੍ਣੇਵ ਵਾਸਨਾ
ਉਥੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਨਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪਰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਭਰਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤਲਪ।
ਅਜ੍ਞਾਤੈषਾ ਮਨੋਮਤ੍ਤਮृਗਂ ਵਿषਯਤਰ੍षੁਲਮ੍ । ਅਸਤ੍ਯੈਵ ਹਿ ਸਤ੍ਯੇਵ ਮृਗਤृष੍ਣੇਵ ਕਰ੍षਤਿ
ਜਦੋਂ ਇਹ (ਅਗਿਆਨ) ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਚੁਭੀ ਹੋਈ, ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਝੂਠ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਕੇ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਸਤ੍ਯਰੂਪੇਯਂ ਨਾਸ਼ਂ ਯਾਤਿ ਪਲਾਯਤੇ । ਵਿਪ੍ਰਮਧ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਯਥਾ ਚਣ੍ਡਾਲਕਨ੍ਯਕਾ
ਜਦੋਂ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣੀ ਗਈ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਨ ਮਨਃ ਪਰਿਕਰ੍षਤਿ । ਮृਗਤृष੍ਣਾ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਤਰ੍षੁਲਂ ਨਾਪਕਰ੍षਤਿ
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਦੀ; ਜਿਵੇਂ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਿਆਸਾ ਉਸ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਦਾ।
ਪਰਮਾਰ੍ਥਾਵਬੋਧੇਨ ਸਮੂਲਂ ਰਾਮ ਵਾਸਨਾ । ਦੀਪੇਨੇਵਾਨ੍ਧਕਾਰਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਗਲਤ੍ਯ੍ ਆਲੋਕ ਏਤਿ ਚ
ਰਾਮਾ, ਉੱਚਤਮ ਸੱਚ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਨਾਲ ਵਾਸਨਾ ਜੜ ਤੋਂ ਉਖੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਯੇਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਿਤਃ । ਗਲਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਤਾਪੇਨ ਤੁषਾਰਕਣਿਕਾ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਤਰਕ ਨਾਲ ਇਹ ਨਿਸਚੇ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਿਆਨ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਤੁਸ਼ਾਰ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਹਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਜਡਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਕਿਂ ਭੋਗੈਰ੍ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯੀ । ਭਿਨਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਸ਼ਾਮਯਂ ਜ੍ਞਾਨੀ ਪਞ੍ਜਰਂ ਕੇਸਰੀ ਯਥਾ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੂੜ੍ਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਰਸ-ਵਿਲਾਸ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਸ਼ਾਪਰਿਕਰੇ ਰਾਮ ਨੂਨਂ ਪਰਿਹृਤੇ ਹृਦਃ । ਪੁਮਾਨ੍ ਆਗਤਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯੋ ਹ੍ਲਾਦਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍
ਰਾਮਾ, ਜਦੋਂ ਮਨੋਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸਚਮੁਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮਨੁੱਖ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਾਂ ਸ਼ੀਤਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਵृष੍ਟਿਧੌਤ ਇਵਾਚਲਃ । ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਪਰਮਾਂ ਧਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਰਾਜ੍ਯ ਇਵਾਧਨਃ
ਉਹ ਵੱਡੀ ਠੰਡਕ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਧੋਇਆ ਪਹਾੜ; ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।
ਸ਼ੋਭਤੇ ऽਮਲਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸ਼ਰਦੀਵ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯ੍ ਏਵ ਨ ਮਾਤ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈਃ ਕਲ੍ਪਸ੍ਯਾਨ੍ਤ ਇਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦਾ ਆਕਾਸ਼; ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ।
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਅਪੇਤਸਂਰਮ੍ਭੋ ਵृष੍ਟਮੂਕ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ । ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਂਵੇਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਵ ਵਾਰਿਧਿਃ
ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਉਲਝਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਵਗਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ।
ਪਰਂ ਧੈਰ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਂ ਮੇਰੁਰ੍ ਇਵਾਚਲਃ । ਰਾਜਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਥਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ੍ਧਨ ਇਵਾਨਲਃ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੌਸਲਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦਾ ਇੰਧਨ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੇ ਅੱਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਭਵਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਨਿਰ੍ਵਾਣਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ ਇਵ ਦੀਪਕਃ । ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਨਰਃ ਪੀਤਾਮृਤੋ ਯਥਾ
ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਮੁਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਲਏ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਦੀਪੋ ਘਟ ਇਵ ਮਧ੍ਯਜ੍ਵਾਲ ਇਵਾਨਲਃ । ਸ੍ਫੁਰਦ੍ਦੀਪ੍ਤਿਰ੍ ਮਣਿਰ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਵਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚਕਾਰ ਲਪਟ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਣੀ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਂ ਸਰ੍ਵਗਤਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਨਾਯਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਕਾਰਂ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਹਸਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ ਅਤੀਤਾਸ੍ ਤਾਃ ਪੇਲਵਾ ਦਿਵਸਾਵਲੀਃ । ਯਾਸੁ ਸ੍ਮਰਸ਼ਰਸ਼੍ਰੇਣੀਚਪਲਂ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਚ੍ਛਿਨਤ੍
ਉਹ ਹੁਣ ਹੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਨ ਜੋ ਲੰਘ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਮਨ, ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਲਾਕ, ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਙ੍ਗਰਙ੍ਗਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਨਮਨੋਜ੍ਵਰਃ । ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਰਤਿਰ੍ ਆਸੀਨਃ ਪੂਰ੍ਣਪਾਵਨਮਾਨਸਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ, ਮਨ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਆਤਮ-ਅਨੰਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮृष੍ਟਕਾਮਪਙ੍ਕਾਙ੍ਕਸ਼੍ ਛਿਨ੍ਨਜਨ੍ਮਨਿਬਨ੍ਧਨਃ । ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਦੋषਭਯੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਤੀਰ੍ਣਸਂਸਾਰਸਾਗਰਃ
ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ ਦੀ ਮੈਲ ਧੋਤੀ ਗਈ, ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਭੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨੁਤ੍ਤਮਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਰ੍ ਲਬ੍ਧਾਲਭ੍ਯਪਦਾਸ੍ਪਦਃ । ਅਨਿਵਰ੍ਤਿਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ਅਨ੍ਤਮ੍ ਆਗਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਐਸੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਾਰਮ੍ਭੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਵਾਞ੍ਛਤਿ । ਸਰ੍ਵਾਨੁਮੋਦਿਤਾਨਨ੍ਦੋ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਨੁਮੋਦਤੇ
ਉਹ ਹਰ ਚਾਹੀ ਗੱਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਨ ਦਦਾਤਿ ਨ ਚਾਦਤ੍ਤੇ ਨ ਸ੍ਤੌਤਿ ਨ ਚ ਨਿਨ੍ਦਤਿ । ਨਾਸ੍ਤਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚੋਦੇਤਿ ਨ ਤੁष੍ਯਤਿ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ
ਉਹ ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਡਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ; ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਭਰਦਾ; ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੁਖੀ।