ਨ ਸਕ੍ਤਮ੍ ਇਹ ਚਿਨ੍ਤਾਸੁ ਨ ਚੇष੍ਟਾਸੁ ਨ ਵਸ੍ਤੁषੁ । ਨਾਕਾਸ਼ੇ ਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਧੋਭਾਗੇ ਨ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਨ ਲਤਾਸੁ ਚ
—ਉਹ ਇੱਥੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਕੰਮਾਂ ਜਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ; ਨਾਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਨਾਹ ਹੇਠਾਂ, ਨਾਹ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ, ਨਾਹ ਬੇਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਨ ਬਹਿਰ੍ ਵਿਪੁਲਾਭੋਗੇ ਨ ਚੈਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਨਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਨ ਚ ਪ੍ਰਾਣੇ ਨ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਨ ਤਾਲੁਨਿ
ਨਾ ਬਾਹਰ ਵੱਡੀਆਂ ਰਸਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਸਾਸ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਿਰ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਜੀਭ ਦੇ ਪੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ।
ਨ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਨ ਨਾਸਾਨ੍ਤੇ ਨ ਮੁਖੇ ਨ ਖਤਾਰਕੇ । ਨਾਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨ ਚਾਭਾਸੇ ਨ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਹृਦਯਾਮ੍ਬਰੇ
ਨਾ ਭ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਨੱਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਾ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਗਲੇ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਦਿਲ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ।
ਨ ਜਾਗ੍ਰਤਿ ਨ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਨ ਸੁषੁਪ੍ਤੇ ਨ ਨਿਰ੍ਮਲੇ । ਨਾਸਿਤੇ ਨ ਚ ਵਾ ਪੀਤੇ ਰਕ੍ਤਾਦੌ ਸ਼ਬਲੇ ऽਪਿ ਚ
ਨਾ ਜਾਗਣ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਖਾਣ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਪੀਣ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਲਾਲ ਜਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ।
ਨ ਸ੍ਥਿਰੇ ਨ ਚਲੇ ਨਾਦੌ ਨ ਮਧ੍ਯੇ ਨੇਤਰਤ੍ਰ ਚ । ਨ ਦੂਰੇ ਨਾਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਙ੍ਗੇ ਨ ਪਦਾਰ੍ਥੇ ਨ ਚਾਤ੍ਮਨਿ
ਨਾ ਠੋਸ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਚਲਦੇ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ, ਨਾ ਦੂਰ, ਨਾ ਨੇੜੇ, ਨਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ।
ਨ ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪੇषੁ ਨ ਮੋਹਾਨਨ੍ਦਵृਤ੍ਤਿषੁ । ਨ ਗਮਾਗਮਚੇष੍ਟਾਸੁ ਨ ਕਾਲਕਲਨਾਸੁ ਚ
ਨਾ ਧੁਨ, ਛੂਹ, ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਨਾ ਭਟਕਣ ਜਾਂ ਸੁਖ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ; ਨਾ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਨਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ।
ਕੇਵਲਂ ਚਿਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਚੇਤ੍ਯਾਵਲਮ੍ਬਤਃ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨੀਰਸਮ੍ ਇਵ ਤਿष੍ਠਤ੍ਵ੍ ਆਤ੍ਮਰਸਂ ਮਨਃ
ਮਨ ਸਿਰਫ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜੋ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹੇ; ਹਰ ਥਾਂ ਬੇਸਵਾਦ ਵਾਂਗ ਰਹੇ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨੂੰ ਚੱਖਦਾ ਰਹੇ।
ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੋ ਵਿਗਤਾਸਙ੍ਗੋ ਜੀਵੋ ऽਜੀਵਤ੍ਵਮ੍ ਆਗਤਃ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਮ੍ ਇਮਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਾ ਕਰੋਤੁ ਕਰੋਤੁ ਵਾ
ਉਥੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਸਾਰੇ ਲਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ।
ਅਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਾਪਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਾ ਜੀਵਸ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਕ੍ਰਿਯਾਫਲੈਰ੍ ਨ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮ੍ ਆਯਾਤਿ ਖਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦੈਃ
ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ।
ਅਥ ਵਾ ਤਮ੍ ਅਪਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚੇਤ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਚਿਦ੍ਘਨਃ । ਜੀਵਸ੍ ਤਿष੍ਠਤੁ ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਜ੍ਵਲਨ੍ ਮਣਿਰ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਾਂ ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੀਵ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਦੇ ਗੁੱਝ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਮਣਕਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।
ਨਿਰ੍ਵਾਣਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਗਤਸ੍ ਸਤਤੋਦਿਤਾਤ੍ਮਾ ਜੀਵੋ ਭੁਵਿ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਰਾਮਭਦ੍ਰ । ਨਾਸਙ੍ਗਮ੍ ਏਤਿ ਗਤਸਙ੍ਗਤਯਾ ਫਲੇਨ ਕਰ੍ਮੋਦ੍ਭਵੇਨ ਹਸਤੀਵ ਚ ਦੇਹਮ੍ ਆਰਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨਿਰਵਾਣ ਪਾ ਲਿਆ, ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਮਭਦਰ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ; ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਕਰਮ ਦੇ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਬੇਅਸਰ, ਉਹ ਦੇਹ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੱਸ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਅਸਂਸਙ੍ਗਸੁਖਧ੍ਯਾਨਸਂਸ੍ਥਿਤੈਰ੍ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਿਭਿਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਵੀਤਸ਼ੋਕੈਰ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਅਸੰਗਤਾ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਦੇਹਸ੍ਯ ਵਿਸਂਵੇਦਨਸਂਵਿਦਃ । ਅਨ੍ਤਃਪੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਵਦਨੇ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਇਨ੍ਦੋਰ੍ ਇਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਦੇ ਉਤਲ-ਪਤਲ, ਕਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਂਗ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਚੇਤ੍ਯਹੀਨਚਿਦਾਲਮ੍ਬਿ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਗਤਜ੍ਵਰਮ੍ । ਤੇਨਾਮ੍ਬੁ ਕਤਕੇਨੇਵ ਜਨਤਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੀੜ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਟਕਾ ਦੀ ਗਿਰੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਦृਗਾਲੀਨੋ ਜ੍ਞਸ੍ ਸ੍ਵਸ੍ਥਸ਼੍ ਚਞ੍ਚਲੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੋ ਦृਸ਼੍ਯਤ ਏਵਾਸੌ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਾਰ੍ਕਵਨ੍ ਮੁਧਾ
ਜੋ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ—even ਜੇਕਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਲਾਇਤ ਹੋਵੇ—ਅੰਦਰੋਂ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਨਿਰੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਕੇਵਲ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਾਃ ਪਰਮੋਦਯਾਃ । ਬਹਿਃ ਪਿਞ੍ਛਾਗ੍ਰਤਰਲਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਮੇਰੁਰ੍ ਇਵਾਚਲਾਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਪੰਛੀ ਦੇ ਪਰ ਦੇ ਕੋਨੇ ਵਾਂਗ ਨਰਮ ਤੇ ਹੌਲੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਤ੍ਵਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਸੁਖਦੁਃਖਾਨੁਰਞ੍ਜਨਾਮ੍ । ਨੋਪੈਤਿ ਰਙ੍ਗਸਂਯੋਗਂ ਮਸृਣਸ੍ ਸ੍ਫਟਿਕੋ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਰਲਦਾ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਟਾ ਸਫ਼ੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰੋਲ ਤੇ ਅਸਰ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸਾਰਦृष੍ਟਿਰ੍ ਉਦਿਤਾ ਜ੍ਞਾਤਲੋਕਪਰਾਵਰਮ੍ । ਨ ਰਞ੍ਜਯਤਿ ਸਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਲਲੇਖਾ ਯਥਾਮ੍ਬੁਜਮ੍
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਹੇਠੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨੂੰ ਰੰਗ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਕਮਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ।
ਆਤ੍ਮਧ੍ਯਾਨਮਯੋ ऽਧ੍ਯਾਨੀ ਪ੍ਰਬੋਧਂ ਪਰਮ੍ ਆਗਤਃ । ਕਲਨਾਮਲਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਕ੍ਤ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਆਤਮ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉੱਚੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਸਕਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਤਯਾ ਜੀਵੋ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਸਂਸਕ੍ਤਤਾਮ੍ ਇਹ । ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸਂਸਙ੍ਗਸ੍ ਤਨੁਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਆਤਮ-ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਅਸਕਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰਕ ਲਗਾਵ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਸ੍ਥੋ ਜੀਵੋ ਭਵਤਿ ਰਾਘਵ । ਅਸ੍ਯਾਂ ਦृਸ਼ਿ ਗਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਨਿਤ੍ਯਾਨਸ੍ਤਮਯੋਦਯਃ
ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੀਵ ਸੁੱਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ; ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਦੁਵੈਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਸਦਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਡੁੱਬਣ ਜਾਂ ਉਗਣ ਨਹੀਂ।
ਅਤ੍ਰ ਪ੍ਰੌਢਿਮ੍ ਉਪਾਯਾਤਸ੍ ਤੁਰ੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਪਾਵਨੀਮ੍ । ਪਰਿਣਾਮਵਸ਼ਾਦ੍ ਇਨ੍ਦੁਰ੍ ਅਮਾਵਸ੍ਯਾਰ੍ਕਤਾਮ੍ ਇਵ
ਇਥੇ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਪਕਵਤਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚੌਥੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਬ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਰਾਤ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚੇਤ੍ਯਦਸ਼ਾਹੀਨੇ ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ੀਣਚੇਤਸਃ । ਸੋਚ੍ਯਤੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤਕਲਨਾ ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਤਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਤੂਵਾਦੀ ਹਾਲਤ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਂ ਚ ਸੁਪ੍ਤਦਸ਼ਾਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਜੀਵਨ੍ ਵ੍ਯਵਹਰਨ੍ ਨਰਃ । ਸੁਖਦੁਃਖਵਰਤ੍ਰਾਭਿਰ੍ ਨ ਕਦਾਚਨ ਕृष੍ਯਤੇ
ਉਸ ਸੁੱਤੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਸੁषੁਪ੍ਤਸ੍ਥੋ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਜਗਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਤਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ ਇਵ ਨਾਯਾਤਿ ਸੁਖਦੁਃਖਦृਕ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੁੱਤੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਪਟਲੇ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਲੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਬਾਧਿਕਾ ਸਕ੍ਤਿਰ੍ ਭਾਵਾਭਾਵੋਪਤਾਪਦਾ । ਆਤ੍ਮਤਾਮ੍ ਆਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਸ੍ਯ ਕਿਂ ਬਾਧਤੇ ਕਥਮ੍
ਮਨ ਦੀ ਲਗਨ, ਜੋ ਹੋਣ ਤੇ ਨ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਆਪ ਦੀ ਸਚਾਈ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿਸ ਨੂੰ, ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸੁषੁਪ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪੂਰ੍ਵਹੇਵਾਕਹੇਲਯਾ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨ ਬਧ੍ਯਤੇ ਜੀਵੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਤਯਾ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਜੀਵ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸੌषੁਪ੍ਤੀਂ ਵृਤ੍ਤਿਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੁਰੁ ਮਾ ਕੁਰੁ ਵਾਨਘ । ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਕृਤਿਹੇਵਾਕਵਸ਼ਾਦ੍ ਉਪਗਤਂ ਸ੍ਵਕਮ੍
ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵਰਗੀ ਹਾਲਤ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰ, ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਾਦਾਨਂ ਨ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਃ ਕਰ੍ਮਣੋ ਜ੍ਞਾਯ ਰੋਚਤੇ । ਤਿष੍ਠਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਧਿਗਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਃ
ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਛੱਡਣਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਨ ਕਰ੍ਤਾਸਿ ਸੁषੁਪ੍ਤੈਕਸ੍ਥਯਾ ਧਿਯਾ । ਅਕਰ੍ਤਾਪਿ ਚ ਕਰ੍ਤਾਸਿ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਜੇ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਰਤਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰ।