ਦੇਹਦੇਹਿਵਿਭਾਗੈਕਪਰਿਤ੍ਯਾਗੇ ਨ ਭਾਵਨਾ । ਦੇਹਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ ਸਙ੍ਗੋ ਬਨ੍ਧਾਰ੍ਹ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਤੇ ਦੇਹੀ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਪਰ ਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਸੰਘ ਹੈ ਜੋ ਬਾਂਧਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ।
ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਸਪਰ੍ਯਨ੍ਤਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯੇ । ਯਤ੍ ਸੁਖਾਰ੍ਥਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ੍ ਸ ਸਙ੍ਗੋ ਬਨ੍ਧਾਰ੍ਹ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਅਨੰਤ ਆਤਮਕ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜੇ ਉਠੇ, ਉਹ ਸੰਘ ਹੈ ਜੋ ਬਾਂਧਨ ਲਈ ਯੋਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮੇਦਮ੍ ਅਖਿਲਂ ਕਿਂ ਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਯਜਾਮਿ ਕਿਮ੍ । ਇਤ੍ਯ੍ ਅਸਙ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਤਨੁਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਤਮਾ ਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ — ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਅਸੰਗਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹਾਲਤ ਹੈ।
ਨਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨ ਚਾਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਮਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਭਵਨ੍ਤੁ ਵਾ । ਸੁਖਾਨ੍ਯ੍ ਅਸਕ੍ਤ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਙ੍ ਨਰਃ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਨਾ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ; ਸੁਖ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ,' ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਂ ਨ ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਕृਤੇਹਿਤਃ । ਸੁਸਮੋ ਯਃ ਫਲਤ੍ਯਾਗੀ ਸੋ ऽਸਂਸਕ੍ਤ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਰਮਤਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਫਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵੈਕਨਿष੍ਠਸ੍ਯ ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਵਸ਼ਂ ਮਨਃ । ਯਸ੍ਯ ਨਾਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਸਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਆਤਮ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਂ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਾਦੀਨਾਂ ਮਨਸੈਵ ਨ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਨਿਪੁਣਂ ਯਃ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗਸ੍ ਸੋ ऽਸਂਸਙ੍ਗ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਂਸਙ੍ਗੇਨ ਸਕਲਾਸ਼੍ ਚੇष੍ਟਾ ਨਾਨਾਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਾਃ । ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗ ਸ਼੍ਰੇਯਸ੍ ਸਮ੍ਪਾਦਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਪਿਆਰੇ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ ਦੇ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਸੱਚੀ ਭਲਾਈ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਂਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਤਤਾ ਦੁਃਖਰਾਸ਼ਯਃ । ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਕਣ੍ਟਕਵृਕ੍ਸ਼ਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਲਗਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੱਡ ਵਿਚ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸੈਂਕੜੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਜ੍ਜੁਕृष੍ਟਘਨਘ੍ਰਾਣੋ ਯਦ੍ ਗਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਥਿ ਗਰ੍ਦਭਃ । ਭਾਰਂ ਵਹਤਿ ਭੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ ਸਂਸਕ੍ਤਿਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਨੱਕ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਗਧਾ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਭਾਰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਲਗਾਵ ਦੀ ਗਿਰਫ਼ ਦਾ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਹੈ।
ਸ਼ੀਤਵਾਤਾਤਪਕ੍ਲੇਸ਼ਮ੍ ਏਕਦੇਸ਼ਨਿषਣ੍ਣਯਾ । ਤਰੁਰ੍ ਵਹਤਿ ਯਤ੍ ਤਨ੍ਵਾ ਤਤ੍ ਸਂਸਙ੍ਗਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜੜਿਆ ਰੁੱਖ ਆਪਣੀ ਪਤਲੀ ਟੰਗ ਨਾਲ ਠੰਢ, ਹਵਾ ਤੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਲਗਾਵ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੈ।
ਧਰਾਵਿਵਰਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨੋ ਯਤ੍ ਕੀਟਃ ਪੀਡਿਤਾਙ੍ਗਕਃ । ਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤਿ ਵਿਕਲਃ ਕਾਲਂ ਤਤ੍ ਸਂਸਙ੍ਗਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕੀੜਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੀਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਮੋਹ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੂਰ੍ਵਾਙ੍ਕੁਰਤृਣਾਹਾਰਃ ਕਿਰਾਤਸ਼ਰਪੀਡਯਾ । ਜਹਾਤਿ ਯਨ੍ ਮृਗੋ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ ਸਂਸਙ੍ਗਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਹਿਰਣ ਘਾਹ ਤੇ ਨਰਮ ਟੰਗੀਆਂ ਖਾ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਮੋਹ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵੀਰੁਤ੍ਤृਣਦਸ਼ਾਂ ਯਾਤਾ ਲੂਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਨਾਨਾਵਿਗਤਸਞ੍ਚਾਰਾਸ੍ ਤਤ੍ ਸਂਸਕ੍ਤਿਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਘਾਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਮੁੜ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਇਉਂ ਹੀ ਬੰਧਨ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਸਾਤਲਰਸਾਯੋਗਾਤ੍ ਤृਣਗੁਲ੍ਮਲਤਾਦਯਃ । ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ ਆਕਾਰਂ ਤਤ੍ ਸਂਸਕ੍ਤਿਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਘਾਹ, ਬੂਟੇ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤੱਤ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਉਂ ਹੀ ਮੋਹ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਯੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤਰਙ੍ਗਿਣਿ ਤਰਙ੍ਗਵਤ੍ । ਭੂਤਾਨਿ ਯਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਨਿ ਤਤ੍ ਸਂਸਕ੍ਤਿਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਠਦੀਆਂ ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਵ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਠਦਾ ਤੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤੈਵਾਨਨ੍ਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਾ ਪਦਾਰ੍ਥਸ਼ਤਸਙ੍ਕੁਲਾ । ਯਤ੍ ਸਂਸਾਰਨਦੀ ਮਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ ਸਂਸਕ੍ਤਿਵਿਜृਮ੍ਭਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਦੀ ਬਾਹਰੋਂ ਚੁੱਪ ਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਵ ਦਾ ਉਤਪਨ ਹੋਣਾ ਹੈ।
ਸਕ੍ਤਿਰ੍ ਹਿ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਚ ਰਾਘਵ । ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਮੂਢਾਨਾਂ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਨਿਜਾ
ਰਾਘਵ, ਲਗਾਵ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਇਕ ਬੇਅਸਰ ਤੇ ਇਕ ਫਲਦਾਇਕ। ਬੇਅਸਰ ਲਗਾਵ ਮੂਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਲਗਾਵ ਸੱਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਾਵਬੋਧੇਨ ਹੀਨਾ ਦੇਹਾਦਿਵਸ੍ਤੁਜਾ । ਭੂਯਸ੍ਸਂਸਾਰਦਾ ਸਕ੍ਤਿਰ੍ ਦृਢਾ ਵਨ੍ਧ੍ਯੇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਲਗਾਵ ਦੇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ, ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੰਢੀ ਲਗਾਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਾਵਬੋਧੇਨ ਸਤ੍ਯਭੂਤਾ ਵਿਵੇਕਜਾ । ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਹਿ ਕਥ੍ਯਤੇ ਸਕ੍ਤਿਰ੍ ਭੂਯਸ੍ਸਂਸਾਰਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸਮਝਦਾਰੀ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਸੱਚੀ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਹਸ੍ਤੋ ਦੇਹੋ ਵਿਵਿਧਯੇਹਯਾ । ਵਨ੍ਦ੍ਯਸਂਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤਃ ਪਰਿਪਾਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਜਿਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਹਨ, ਉਹ ਫਲਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਰਤਂ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬੇ ਵ੍ਯੋਮਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ ਪਾਨ੍ਥਤਾਮ੍ । ਵਨ੍ਦ੍ਯਸਂਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤਃ ਕਰੋਤਿ ਰਵਿਰ੍ ਅਨ੍ਵਹਮ੍
ਫਲਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਦੇ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਕਲ੍ਪਸਮਾਧਾਨਧੀਰਕਲ੍ਪਿਤਕਲ੍ਪਨਮ੍ । ਵਨ੍ਦ੍ਯਸਂਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਸ੍ਫੁਰਤਿ ਵੈ ਵਪੁਃ
ਵੱਡੇ ਕਲਪ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀ ਹੋਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ, ਫਲਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਦਿਵਿਆ ਦੇਹ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਲੀਲਯਾ ਲਲਨਾਲਾਨਨਿਲੀਨਂ ਭੂਤਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਵਨ੍ਦ੍ਯਸਂਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ਼ਾਙ੍ਕਰਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਰੀਰ ਫਲਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਜ੍ਞਾਤਗਤਯਸ੍ ਸਿਦ੍ਧਾ ਲੋਕਪਾਲਾਸ੍ ਤਥੇਤਰੇ । ਵਨ੍ਦ੍ਯਸਂਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤਸ੍ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਜਗਤਾਂ ਗਣੇ
ਫਲਦਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਸਿੱਧ ਲੋਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਧਤ੍ਤੇ ਸ਼ਰੀਰਯਨ੍ਤ੍ਰੌਘਮ੍ ਅਨ੍ਯੇਯਂ ਭੂਤਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਵਨ੍ਧ੍ਯਸਂਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤੋ ਜਰਾਮृਤਿਵਿਵਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਜੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਫਲ ਲਗਾਵਟ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਅਤੇ ਵਧਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਨਃ ਪਤਤਿ ਭੋਗੇषੁ ਗृਧ੍ਰੋ ਮਾਂਸਲਵੇष੍ਵ੍ ਇਵ । ਵਨ੍ਧ੍ਯਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਾਦ੍ ਏਵ ਵ੍ਯਰ੍ਥਯਾ ਰਸ੍ਯਸ਼ਙ੍ਕਯਾ
ਮਨ ਸੁਆਦ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ, ਨਿਸ਼ਫਲ ਲਗਾਵਟ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਭੋਗਾਂ 'ਤੇ ਐਸਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਗਿਦੜ ਮਾਸ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ 'ਤੇ।
ਸਂਸਕ੍ਤਿਵਸ਼ਤੋ ਵਾਤਿ ਵਾਯੁਰ੍ ਭੁਵਨਕੋਟਰੇ । ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਨਿ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਹਤੀਯਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਮੋਹ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਹਵਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਖੋਖਲੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ; ਪੰਜ ਤੱਤ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦਿਵਿ ਦੇਵਾ ਭੁਵਿ ਨਰਾਃ ਪਾਤਾਲੇ ਭੋਗਿਨੋ ऽਸੁਰਾਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੋਦੁਮ੍ਬਰਫਲੇ ਸ੍ਫੁਰਨ੍ਮषਕਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹਨ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਜੀਰ ਫਲ ਵਿੱਚ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ।
ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਚ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਨਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਪਤਨ੍ਤਿ ਚ । ਭੂਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਵਿਰਤਂ ਭੂਯੋ ਨਿਰ੍ਝਰਾਮ੍ਬੁਕਣਾ ਇਵ
ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮਰਦੇ ਹਨ, ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਉੱਠਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਬ ਕੁਝ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਝਰਨੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ।