ਅਲਮ੍ ਅਤਿਵਿਤਤੈਰ੍ ਵਚਃਪ੍ਰਪਞ੍ਚੈਰ੍ ਇਯਮ੍ ਉਚਿਤੇਹ ਸੁਖਾਯ ਦृष੍ਟਿਰ੍ ਏਕਾ । ਸਮੁਪਸ਼ਮਿਤਵਾਸਨਂ ਮਨੋ ऽਨ੍ਤਰ੍ ਯਦਿ ਮੁਦਿਤਂ ਹਿ ਤਦ੍ ਉਤ੍ਤਮਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ
ਵਧੇਰੇ ਤੇ ਲੰਬੇ ਬੋਲ ਬੰਦ ਕਰੋ; ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਨਿਭ ਹੈ।
ਸੁਰਘੁਃ ਪਰਿਘਸ਼੍ ਚੈਵ ਵਿਚਾਰ੍ਯੇਤਿ ਜਗਦ੍ਭ੍ਰਮਮ੍ । ਮਿਥਃ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤੌ ਤੁष੍ਟੌ ਸ੍ਵਵ੍ਯਾਪਾਰਪਰੌ ਗਤੌ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਢੋਲ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਛੜੀ — ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸੋਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਟਕਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਵ ਰਾਘਵ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪਰਮਂ ਬੋਧਕਾਰਣਮ੍ । ਅਨੇਨੈਵ ਵਿਬੋਧੇਨ ਭਵ ਲਬ੍ਧਾਸ੍ਪਦਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਘਵ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਜਾਗਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪਸ਼ਟ ਅਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾ।
ਪਰਯਾ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਧੀਰ ਵਿਚਾਰਾਤਤਤੈਕ੍ਸ਼੍ਣ੍ਯਯਾ । ਗਲਤ੍ਯ੍ ਅਲਮ੍ ਅਹਙ੍ਕਾਰਕਾਲਮੇਘੇ ਹृਦਮ੍ਬਰੇ
ਉੱਚੀ ਬੁੱਧੀ, ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਕਾਲਾ ਬੱਦਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤਲੋਕਾਨੁਮਤੇ ਸਫਲੇ ਹ੍ਲਾਦਕਾਰਿਣਿ । ਨਿਰ੍ਮਲੇ ਵਿਤਤੇ ਚੇਤਸ਼੍ਸ਼ਰਤ੍ਕਾਲ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਦੀ ਪੱਕੀ, ਸੁਖਦਾਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸਰਤ ਰੁੱਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਧ੍ਯੇਯੇ ਸ਼ਰਣ੍ਯੇ ਸੁਸਮੇ ਸਕਲਾਨਨ੍ਦਸਮ੍ਪਦਿ । ਸੁਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇ ਚਿਦਾਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ
ਜਦ ਮਨ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਸਰਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮਯੋ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਸ੍ ਸੁਖੀ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਦਨੁਸਨ੍ਧਾਨਸ੍ ਸ ਨ ਸ਼ੋਕੇਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਤਮਕ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਮੁਖੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਚ੍ਚੈ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਮਯੋ ऽਪਿ ਸਨ੍ । ਨਾਨ੍ਤਃ ਕਲਙ੍ਕਮ੍ ਆਦਤ੍ਤੇ ਪਦ੍ਮੋ ਜਲਲਵਂ ਯਥਾ
ਜੇਕਰ ਉਹ ਸੰਸਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਲਗਾਵਟ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਮੈਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੀ।
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਯੋ ऽਨ੍ਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਨਾ ਮੁਨਿਃ । ਨ ਬਾਧ੍ਯਤੇ ਸ ਮਨਸਾ ਕਰਿਣੇਵ ਮृਗਾਧਿਪਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਹੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਦੇ ਢੋਲੇ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ।
ਭੋਗੈਕਸ਼ਰਣਂ ਦੀਨਂ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਨਨ੍ਦਨੇ ਦੁਰ੍ਦ੍ਰੁਮ ਇਵ ਜ੍ਞਚਿਤ੍ਤਂ ਹਿਮਵਦ੍ਵਪੁਃ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਮਨ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਦਇਆਯੋਗ ਹੁੰਦਾ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਦਾ ਮਨ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਦ-ਕਾਠ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਮਹਾਨ ਹੈ।
ਵਿਰਕ੍ਤਜਾਯਾਮਰਣੇ ਯਥਾ ਦੁਃਖੀ ਨ ਮਾਨਵਃ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾਖਿਲਾਵਿਦ੍ਯਂ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਦੁਃਖਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮੋਹ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਮਨੋਮੋਹੋ ਜਗਦ੍ਭਾਨੋਦ੍ਭਵਾਤ੍ਮਨਾ । ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਤੇ ਨੈਨਸਾ ਸਾਧੂ ਰਜਸੇਵ ਨਭਸ੍ਤਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਆਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਪਾਪ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਧੂੜ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੀ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾਸਮ੍ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਮਹੌषਧਮ੍ । ਅਵਿਦ੍ਯਾਵਿਤਤਵ੍ਯਾਧੇਸ੍ ਤਿਮਿਰਸ੍ਯੇਵ ਦੀਪਕਃ
ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਛਾਣ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦਵਾਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਫੈਲੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਲਈ ਦੀਵਾ।
ਅਵਿਦ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਾ ਯਦੈਵ ਹਿ ਤਦੈਵ ਹਿ । ਸਾ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਭੂਯਸ੍ ਸ੍ਵਦਤੇ ਚ ਨ ਭੋਗਭੂਃ
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸਕ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਏਕਧੀਃ । ਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਤੇ ਨੈਨਸਾ ਸਾਧੁਰ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਯੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਭਸਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੁਨੀਆਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਲਗਨ ਰਹਿਤ ਤੇ ਇੱਕ-ਮਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਾਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਚਿਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਲੋਕੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਾਜ੍ਞਾਨਯਾਮਿਨੀ । ਚਿਤ੍ਤਭੂਃ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਆਗਤਾ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਜਤੇ
ਜਦੋਂ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਚਾਨਣ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਰਾਤ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਚਾ ਆਨੰਦ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਅਜ੍ਞਾਨਨਿਦ੍ਰੋਪਸ਼ਮੇ ਜਨੋ ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਕਬੋਧਿਤਃ । ਤਂ ਪ੍ਰਬੋਧਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪੁਨਰ੍ ਯੇਨ ਨ ਮੁਹ੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਜਾਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਰ ਕਦੇ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਦਿਨਾਨਿ ਜੀਵ੍ਯਤੇ ਤਾਨਿ ਸਾਨਨ੍ਦਾਸ੍ ਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਾਃ । ਆਤ੍ਮਚਿਨ੍ਤੋਦਿਤਾ ਯੇषੁ ਚਿਜ੍ਜ੍ਯੋਤ੍ਸ੍ਨਾ ਹृਦਯਾਮ੍ਬਰੇ
ਉਹ ਦਿਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚਮਕ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨਰੋ ਮੋਹਸਮੁਤ੍ਤੀਰ੍ਣਸ੍ ਸਤਤਸ੍ਵਾਤ੍ਮਚਿਨ੍ਤਯਾ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਸ੍ਵਾਮृਤੇਨੇਵ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਰਸ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਾਨਿ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਦਿਨਾਨਿ ਚ । ਵਿਰਾਗੋਲ੍ਲਾਸਵਾਨ੍ ਯੈਸ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਆਤ੍ਮਚਿਨ੍ਤੋਦਯਸ੍ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਉਹ ਦੋਸਤ, ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਉਹ ਦਿਨ ਹੀ ਕੀਮਤੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਚਿਰਂ ਸ਼ੋਚਨ੍ਤਿ ਤੇ ਦੀਨਾ ਜਨ੍ਮਜਙ੍ਗਲਵੀਰੁਧਃ । ਆਤ੍ਮਾਵਲੋਕਨੇ ਹੇਲਾ ਯੇषਾਮ੍ ਅਧਿਗਤੈਨਸਾਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਆਤਮ-ਵਲੋਕਨ ਨੂੰ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆਂ ਬੂਟਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਸ਼ਤੈਰ੍ ਬਦ੍ਧਂ ਭੋਗੋਲਪਸੁਲਾਲਸਮ੍ । ਜਰਾਜਰ੍ਜਰਿਤਾਕਾਰਂ ਸ਼ੋਕੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਕਦਰ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਨਸਾਨ ਸੈਂਕੜੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਛਣਕਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਉਮਰ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਮ ਦੇ ਆਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ।
ਵ੍ਯੂਢਦੁਃਖਮਹਾਭਾਰਂ ਜਨ੍ਮਜਙ੍ਗਲਜੀਵਿਨਮ੍ । ਕੁਕਰ੍ਮਕਰ੍ਦਮਾਲਿਪ੍ਤਂ ਮੋਹਪਲ੍ਵਲਸ਼ਾਯਿਨਮ੍
ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨੂੰ ਢੋ ਰਿਹਾ, ਜਨਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ, ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੰਦ ਨਾਲ ਲਿਪਤਾ, ਭਟਕਾਵ ਦੀ ਚੀਕੜ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ।
ਰੋਗਦਂਸ਼ਾਵਲੀਦष੍ਟਂ ਕृष੍ਟਂ ਤृष੍ਣਾਵਰਤ੍ਰਯਾ । ਮਨੋਵਾਜਿਨਕੋਤ੍ਤਬ੍ਧਂ ਬਨ੍ਧੁਬਨ੍ਧਨਨਿਸ਼੍ਚਲਮ੍
ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੇ ਕਟਿਆ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਮਨ ਦੇ ਜੁਆ ਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਸਾਕ-ਸਬੰਧ ਦੀ ਰੱਸ ਨਾਲ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਦਰੀਜੀਰ੍ਣਂ ਮਗ੍ਨੋਨ੍ਮਗ੍ਨਂ ਕੁਕਰ੍ਦਮੇ । ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਵਿਗਤਵਿਸ਼੍ਰਾਮਂ ਭਗ੍ਨਮ੍ ਆਦੀਰ੍ਘਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ
ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਚੁੱਕਾ, ਮੰਦੀ ਚੀਕੜ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਆਰਾਮ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਹਾਲਕਾ, ਲੰਮੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਟੁੱਟ ਗਿਆ।
ਗਮਾਗਮਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਣਂ ਸਂਸਾਰਾਰਣ੍ਯਚਾਰਿਣਮ੍ । ਅਲਬ੍ਧਸ਼ੀਤਲਚ੍ਛਾਯਂ ਤੀਵ੍ਰਤਾਪੋਪਤਾਪਿਤਮ੍
ਜੋ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੀ ਥਕावट ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਠੰਡੀ ਛਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਕਾਰਭਾਸੁਰਂ ਦੀਨਂ ਵਾਹੈਰ੍ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ । ਕਰ੍ਮਕਰ੍ਣੀਰਥਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਤਾਨ੍ਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਤਾਡਨੈਃ
ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਰਥ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੰਦ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਤਿਰੋਭਾਵਚਕ੍ਰਾਵਰ੍ਤਦੁਰੁਦ੍ਵਹਮ੍ । ਅਜ੍ਞਾਨਵਿਕਟਾਟਵ੍ਯਾਂ ਲੁਠਨ੍ਤਂ ਭਗ੍ਨਗਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਢੋਲੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।
ਨਿਜਾਨਰ੍ਥਸ੍ਖਦਾਮਗ੍ਨਂ ਸੀਦਮਾਨਮ੍ ਅਕਿਞ੍ਚਨਮ੍ । ਸਨ੍ਨਾਙ੍ਗਂ ਕਰ੍ਮਭਾਰੇਣ ਕਰੁਣਾਕ੍ਰਨ੍ਦਕਾਰਿਣਮ੍
ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਚੀਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਿੱਘਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਦੁਖ ਵਿਚ ਕਰੁਣ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਾਮ ਜੀਵਬਲੀਵਰ੍ਦਮ੍ ਇਮਂ ਸਂਸਾਰਪਲ੍ਵਲਾਤ੍ । ਪਰਮਂ ਯਤ੍ਨਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਯ ਚਿਰਮ੍ ਉਤ੍ਤਾਰਯੇਦ੍ ਬਲਾਤ੍
ਰਾਮਾ, ਇਹ ਜੀਵ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਬਲਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਕੱਢਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।