ਵਿਵੇਸ਼ ਪਰਮ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਸਰਿਤਾ ਵਾਰਿਪੂਰਃ ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧਿਮ੍
ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਮੂਲ ਕਾਰਨ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਧਿਗਤਵਿਮਲੈਕਰੂਪਤੇਜਾ ਗਗਨਦਸ਼ਾਂ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼ੋਕਃ । ਅਲਮ੍ ਅਭਵਦ੍ ਅਸੌ ਪਰਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਘਟਖਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਸਂਯੁਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਨ ਮਨਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ । ਘੋਰੇ ਤਮਸਿ ਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਂ ਲਬ੍ਧਦੀਪਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਬੱਚਾ ਦੀਪਕ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਾਵਸ੍ਥਯਾ ਚੇਤਸ੍ ਤਨ੍ਵ੍ਯੈਵਾਯਾਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ । ਪਤਞ੍ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਦृਢਤृਣਪ੍ਰਚਯਾਲਮ੍ਬਨਾਦ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਵੇਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖੱਡ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਬੂਤ ਘਾਹ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਵੈਤਾਂ ਪਾਵਨੀਂ ਦृष੍ਟਿਂ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਉਦਾਹਰਨ੍ । ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਕਸਮਾਧਾਨੋ ਭਵ ਭੂषਿਤਭੂਤਲਃ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ।
ਕਥਮ੍ ਏਕਸਮਾਧਾਨਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਵਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਵਾਤਾਹਤਮਯੂਰਾਙ੍ਗਰੁਹਲੋਲਂ ਮਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਥਰਥਰਾਉਂਦੇ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਚੀ ਹਾਲਤ ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ृਣੁ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸੁਰਘੋਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਤਸ੍ ਤਦਾ । ਪਰ੍ਣਾਦਸ੍ਯ ਚ ਰਾਜਰ੍षੇਸ੍ ਸਂਵਾਦਮ੍ ਇਮਮ੍ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਸੁਰਘਾ ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਪਰਣਾਦਾ ਨਾਲ ਜੋ ਅਜੀਬ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਰਾਘਵੈਕਸਮਾਧਾਨਬੋਧਿਤਾਯੋਦਿਤਾਤ੍ਮਨੋਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਸਮਾਲਾਪਮ੍ ਇਮਂ ਪ੍ਰਕਟਯਾਮਿ ਤੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਭੂਵ ਪਾਰਸੀਕਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਪਰਿਘੋ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪਰਿਘਸ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ਯਥਾ
ਪਾਰਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਿਘਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿਚ ਪਰਿਘਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਸ ਬਭੂਵ ਪਰਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸੁਰਘੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਦਨਸ੍ਯੇਵ ਮਾਧਵਃ
ਸੁਰਘਾ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਮਦਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪਰਿਘਸ੍ਯਾਭੂਦ੍ ਅਕਾਣ੍ਡਂ ਮਣ੍ਡਲੇ ਮਹਤ੍ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤ ਇਵ ਸਂਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾਦੁष੍ਕृਤਦੋषਜਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਰਿਘਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨੇਸ਼ੁਰ੍ ਜਨਤਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਬਹ੍ਵ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤਜੀਵਿਤਾਃ । ਜ੍ਵਲਿਤੇ ਵਿਪਿਨੇ ਵਹ੍ਨੌ ਯਥਾ ਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰਾਃ
ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਲਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਇਕ ਜੀਵ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਦੁਃਖਂ ਪਰਿਘੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿषਾਦਮ੍ ਅਤੁਲਂ ਯਯੌ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਚਾਖਿਲਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਗ੍ਧਂ ਗ੍ਰਾਮਮ੍ ਇਵਾਧ੍ਵਗਃ
ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇਖ ਕੇ ਪਰਿਘਾ ਅਤੁੱਟ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਸੜਿਆ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਨਾਸ਼ਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇष੍ਵ੍ ਅਸਮਰ੍ਥੋ ਵਿਰਾਗਵਾਨ੍ । ਜਗਾਮ ਵਿਪਿਨਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਪੋ ਜਿਨਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਨ ਮੁਨੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਪੌਰਾਣਾਮ੍ ਅਪਰਿਜ੍ਞਾਤਃ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦੂਰਕਾਨਨੇ । ਸ ਉਵਾਸ ਵਿਰਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰ ਇਵਾਪਰੇ
ਸ਼ਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੂਰਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗੀ ਮਨ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਤਪਸ਼੍ ਚਰਞ੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਦਾਨ੍ਤਃ ਕਨ੍ਦਰਮਨ੍ਦਿਰਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾਨਿ ਸ਼ੁष੍ਕਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯ੍ ਅਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਝੜੇ ਪੱਤੇ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।
ਚਿਰਂ ਹੁਤਾਸ਼ਵਚ੍ ਛੁष੍ਕਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਥ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ । ਪਰ੍ਣਾਦ ਇਤਿ ਨਾਮਾਸੌ ਪ੍ਰਾਪ ਮਧ੍ਯੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਰਹਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚ 'ਪੱਰਨਾਦ' — ਪੱਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ — ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਪਰ੍ਣਾਦਨਾਮਾ ਰਾਜਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪੇ ਬਭੂਵਾਸੌ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਮੁਨਿਸਦ੍ਮਸੁ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਰਾਜਰਸ਼ੀ 'ਪੱਰਨਾਦ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਦਾਰੁਣਾਤ੍ਮਨਾ । ਪ੍ਰਾਪਦ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਵਸ਼ਤੋ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍
ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਭੂਵ ਵਿਗਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਨੀਰਾਗਸ੍ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਨਿਰੀਹੋ ਨਿਰਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਧੀਃ
ਉਹ ਦੁਲਤਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਬੇਪਰਵਾਹ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ, ਜਾਗੀ ਹੋਈ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਜਹਾਰ ਯਥਾਕਾਮਂ ਤ੍ਰਿਲੋਕੀਮਠਿਕਾਮ੍ ਇਮਾਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧਸਾਧ੍ਯੈਸ੍ ਸਮਂ ਸਾਧੋ ਸਹਂਸੋ ऽਲਿਰ੍ ਇਵਾਬ੍ਜਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਸਿਧਾਂ ਤੇ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹੰਸ ਕਮਲ ਦੇ ਪੰਡ ਵਿੱਚ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ।
ਏਕਦਾ ਤਸ੍ਯ ਸਦਨਂ ਹੇਮਚੂਡਮਹੀਪਤੇਃ । ਪ੍ਰਾਪ ਰਤ੍ਨਵਿਨਿਰ੍ਮਾਣਂ ਮੇਰੋਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ਇਵਾਪਰਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰਾਜਾ ਹੇਮਚੂੜ ਦਾ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਲ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਦਿਸਿਆ।
ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੇ ਮਿਤ੍ਰੇ ਪੂਜਾਮ੍ ਅਕੁਰੁਤਾਂ ਮਿਥਃ । ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤਵਿਜ੍ਞੇਯੌ ਮੌਰ੍ਖ੍ਯਗਰ੍ਤਾਦ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤੇ
ਉਥੇ, ਦੋ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਪੂਰਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਦੇ ਖੱਡ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਹੋ ਨੁ ਮਮ ਕਲ੍ਯਾਣੈਃ ਫਲਿਤਂ ਬਤ ਪਾਵਨੈਃ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਹਂ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਮ੍ ਅਥੋਚਤੁਃ
ਅਹੋ, ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ।
ਆਲਿਙ੍ਗਿਤਸ਼ਰੀਰੌ ਤਾਵ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਨਿਨ੍ਦਿਤਾਕृਤੀ । ਏਕਾਸਨੇ ਵਿਵਿਸ਼ਤੁਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਾਵ੍ ਇਵ ਭੂਧਰੇ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ, ਇਕ ਹੀ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਹੋਣ।
ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਮ੍ ਆਯਾਤਂ ਚੇਤਸ੍ ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਮੇ । ਚਨ੍ਦ੍ਰਬਿਮ੍ਬ ਇਵੋਨ੍ਮਗ੍ਨਮ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਤਾਂ ਗਤਮ੍
ਤੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਨੰਦ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਵੀ ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਕ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਕृਤ੍ਰਿਮਂ ਸੁਹृਤ੍ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਯੋਗੇ ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਲ੍ਵਲਤਟੇ ਛਿਨ੍ਨਰੂਢ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ
ਸੱਚਾ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਜਦ ਵਿੱਛੋੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੌਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਰੁੱਖ ਨਵੇਂ ਟਾਹਣੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਾਂਸ੍ ਤਾਨ੍ ਕਥਾਲਾਪਾਂਸ੍ ਤਾ ਲੀਲਾਸ੍ ਤਚ੍ ਚ ਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਸਾਧੋ ਹृष੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਏਵ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸੁਤੰਤਰ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਉਹ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਥਾਨਘ । ਮਾਣ੍ਡਵ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍
ਇਹ ਗਿਆਨ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਮਾਂਡਵਿਆ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਦ੍ਯ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਅਦੁਃਖਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਕਚ੍ਚਿਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਸਿ । ਪਰਮੇ ਕਾਰਣੇ ਮੇਰਾਵ੍ ਇਵ ਭੂਮਣ੍ਡਲਾਧਿਪ
ਅੱਜ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਪਰਮ ਕਾਰਣ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ?