ਅਨਨ੍ਤਾਕਾਰਕਾਰ੍ਯਾਸੁ ਨਾਸੀਚ੍ ਚੇष੍ਟਾਸੁ ਖੇਦਵਾਨ੍ । ਭੂਯੋ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਸੁ ਦਿਨਮਾਲਾਸ੍ਵ੍ ਇਵੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਅਨੰਤ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਕਦੇ ਥੱਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸੋ ऽਤਿष੍ਠਤ੍ ਸਰ੍ਵੇਹਾਵਿਗਤਜ੍ਵਰਮ੍ । ਸਮਾਸਮੇ ਸ੍ਵਕੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਜਲੌਘੋ ऽਗ੍ਰ ਇਵਾਨਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਠੀਕ ਠੀਕਤਾ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਚਰਨ੍ । ਉਦਾਰਗਮ੍ਭੀਰਵਪੁਰ੍ ਜਹਾਰਾਮ੍ਬੁਨਿਧੇਸ਼੍ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਉੱਚੀ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਸਮਧਰ੍ਮਿਣ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਯਰਾਜਤ । ਨਿष੍ਕਮ੍ਪਯਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨ੍ਯਾ ਦੀਪਸ੍ ਸ੍ਵਸ਼ਿਖਯੇਵ ਸਃ
ਉਸ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਸੀ—ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ—ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਆਪਣੀ ਲੋਅ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਨ ਨਿਰ੍ਘृਣੋ ਦਯਾਵਾਨ੍ ਨੋ ਨ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੀ ਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਮਤ੍ਸਰਃ । ਨ ਸੁਖੀ ਨਾਸੁਖੀ ਨਾਰ੍ਥੀ ਨਾਨਰ੍ਥੀ ਸ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਨਿਰਦਈ ਸੀ, ਨਾ ਦਇਆਲੂ; ਨਾ ਹੀ ਜੋੜੇ-ਵਿਰੋਧਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਈਰਖਾਲੂ; ਨਾ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਨਾ ਉਦਾਸ; ਨਾ ਲਾਭ ਦੀ ਚਾਹ ਸੀ, ਨਾ ਲਾਭ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਸੀ।
ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਮਲਧੀਰਯਾ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਯਾ ਰੇਜੇ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਵਤ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਕਚਨਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਸਾ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸੁਖਦੁਃਖਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਾ ਮਤਿਰ੍ ਬਭੌ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁਖ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਵਧ ਗਈ।
ਉਲ੍ਲਸਨ੍ ਵਿਲਸਨ੍ ਘੂਰ੍ਣਂਸ੍ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਗਚ੍ਛਞ੍ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਸ੍ਵਪਨ੍ । ਅਭੂਤ੍ ਸ ਸ੍ਵਸਮਾਧਿਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਚਿਲ੍ਲਯਂ ਗਤਃ
ਉਠਣ, ਚਮਕਣ, ਘੁੰਮਣ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ, ਜਾਂਣ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਾਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਿੱਤ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਸ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਿਗਤਾਸਙ੍ਗਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਅਤਿष੍ਠਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਾਕਾਰੋ ਭੂਰਿਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਥ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਕਈ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਟੁੱਟ ਰਹੀ।
ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਮ੍ ਇਮਂ ਦੇਹਨਾਮਕਂ ਤਦਨੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ ਜਹੌ ਤੇਜਸਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਰੂਪਂ ਹਿਮਕਣੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਹ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਝੜਾ ਪਾਣੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਪਰਮ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਸਰਿਤਾ ਵਾਰਿਪੂਰਃ ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧਿਮ੍
ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਮੂਲ ਕਾਰਨ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਧਿਗਤਵਿਮਲੈਕਰੂਪਤੇਜਾ ਗਗਨਦਸ਼ਾਂ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼ੋਕਃ । ਅਲਮ੍ ਅਭਵਦ੍ ਅਸੌ ਪਰਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਘਟਖਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਸਂਯੁਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਨ ਮਨਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ । ਘੋਰੇ ਤਮਸਿ ਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਂ ਲਬ੍ਧਦੀਪਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਬੱਚਾ ਦੀਪਕ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਾਵਸ੍ਥਯਾ ਚੇਤਸ੍ ਤਨ੍ਵ੍ਯੈਵਾਯਾਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ । ਪਤਞ੍ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਦृਢਤृਣਪ੍ਰਚਯਾਲਮ੍ਬਨਾਦ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਵੇਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖੱਡ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਬੂਤ ਘਾਹ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਵੈਤਾਂ ਪਾਵਨੀਂ ਦृष੍ਟਿਂ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਉਦਾਹਰਨ੍ । ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਕਸਮਾਧਾਨੋ ਭਵ ਭੂषਿਤਭੂਤਲਃ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ।
ਕਥਮ੍ ਏਕਸਮਾਧਾਨਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਵਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਵਾਤਾਹਤਮਯੂਰਾਙ੍ਗਰੁਹਲੋਲਂ ਮਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਥਰਥਰਾਉਂਦੇ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਚੀ ਹਾਲਤ ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ृਣੁ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸੁਰਘੋਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਤਸ੍ ਤਦਾ । ਪਰ੍ਣਾਦਸ੍ਯ ਚ ਰਾਜਰ੍षੇਸ੍ ਸਂਵਾਦਮ੍ ਇਮਮ੍ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਸੁਰਘਾ ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਪਰਣਾਦਾ ਨਾਲ ਜੋ ਅਜੀਬ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਰਾਘਵੈਕਸਮਾਧਾਨਬੋਧਿਤਾਯੋਦਿਤਾਤ੍ਮਨੋਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਸਮਾਲਾਪਮ੍ ਇਮਂ ਪ੍ਰਕਟਯਾਮਿ ਤੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਭੂਵ ਪਾਰਸੀਕਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਪਰਿਘੋ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪਰਿਘਸ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ਯਥਾ
ਪਾਰਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਿਘਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿਚ ਪਰਿਘਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਸ ਬਭੂਵ ਪਰਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸੁਰਘੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਦਨਸ੍ਯੇਵ ਮਾਧਵਃ
ਸੁਰਘਾ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਮਦਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ ਪਰਿਘਸ੍ਯਾਭੂਦ੍ ਅਕਾਣ੍ਡਂ ਮਣ੍ਡਲੇ ਮਹਤ੍ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤ ਇਵ ਸਂਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾਦੁष੍ਕृਤਦੋषਜਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਰਿਘਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਆਈ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਨੇਸ਼ੁਰ੍ ਜਨਤਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਬਹ੍ਵ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਤਜੀਵਿਤਾਃ । ਜ੍ਵਲਿਤੇ ਵਿਪਿਨੇ ਵਹ੍ਨੌ ਯਥਾ ਭੂਤਪਰਮ੍ਪਰਾਃ
ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਲਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਇਕ ਜੀਵ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਦੁਃਖਂ ਪਰਿਘੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿषਾਦਮ੍ ਅਤੁਲਂ ਯਯੌ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਚਾਖਿਲਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦਗ੍ਧਂ ਗ੍ਰਾਮਮ੍ ਇਵਾਧ੍ਵਗਃ
ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇਖ ਕੇ ਪਰਿਘਾ ਅਤੁੱਟ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਸੜਿਆ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਨਾਸ਼ਪ੍ਰਤੀਕਾਰੇष੍ਵ੍ ਅਸਮਰ੍ਥੋ ਵਿਰਾਗਵਾਨ੍ । ਜਗਾਮ ਵਿਪਿਨਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਤਪੋ ਜਿਨਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਵਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਨਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਨ ਮੁਨੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਪੌਰਾਣਾਮ੍ ਅਪਰਿਜ੍ਞਾਤਃ ਕਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਦੂਰਕਾਨਨੇ । ਸ ਉਵਾਸ ਵਿਰਕ੍ਤਾਤ੍ਮਾ ਲੋਕਾਨ੍ਤਰ ਇਵਾਪਰੇ
ਸ਼ਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੂਰਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗੀ ਮਨ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ।
ਤਪਸ਼੍ ਚਰਞ੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਤਿਰ੍ ਦਾਨ੍ਤਃ ਕਨ੍ਦਰਮਨ੍ਦਿਰਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਸ਼ੀਰ੍ਣਾਨਿ ਸ਼ੁष੍ਕਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯ੍ ਅਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸੁੱਕੇ ਤੇ ਝੜੇ ਪੱਤੇ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਸੀ।
ਚਿਰਂ ਹੁਤਾਸ਼ਵਚ੍ ਛੁष੍ਕਪਰ੍ਣਾਨ੍ਯ੍ ਏਵਾਥ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ । ਪਰ੍ਣਾਦ ਇਤਿ ਨਾਮਾਸੌ ਪ੍ਰਾਪ ਮਧ੍ਯੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਰਹਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਤਾਂ ਵਿਚ 'ਪੱਰਨਾਦ' — ਪੱਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ — ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਪਰ੍ਣਾਦਨਾਮਾ ਰਾਜਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪੇ ਬਭੂਵਾਸੌ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਮੁਨਿਸਦ੍ਮਸੁ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਰਾਜਰਸ਼ੀ 'ਪੱਰਨਾਦ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਦਾਰੁਣਾਤ੍ਮਨਾ । ਪ੍ਰਾਪਦ੍ ਅਭ੍ਯਾਸਵਸ਼ਤੋ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਸਾਦਜਮ੍
ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਕਠਿਨ ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਬਭੂਵ ਵਿਗਤਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੋ ਨੀਰਾਗਸ੍ ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਨਿਰੀਹੋ ਨਿਰਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਧੀਃ
ਉਹ ਦੁਲਤਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਬੇਪਰਵਾਹ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਦੂਰ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਆਜ਼ਾਦ, ਜਾਗੀ ਹੋਈ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।