ਕष੍ਟਂ ਮੁਧੈਵ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਾ ਨਿਗ੍ਰਹਾਨੁਗ੍ਰਹਸ੍ਥਿਤੌ । ਬਭੂਵ ਦੇਹਨਿष੍ਠੈਵ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਅਪਿ ਦੇਹਕਃ
ਹਾਏ, ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ, ਰੋਕਣ ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਦੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਅਰਥ ਸੀ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਨਨ੍ਵ੍ ਅਹੋ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਗਤਂ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਮਮ । ਦृष੍ਟਂ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਅਖਿਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਮ੍ ਇਦਂ ਮਯਾ
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਜੋ ਵੇਖਣ ਲਈ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਖਣਾ ਸੀ, ਸਭ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਪਾ ਲਿਆ।
ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਇਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਜ੍ ਜਗਦ੍ਗਤਮ੍ । ਚਿਨ੍ਨਿष੍ष੍ਯਨ੍ਦਾਂਸ਼ਮਾਤ੍ਰਂ ਤਨ੍ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਕਿਞ੍ਚਨ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ।
ਕ੍ਵ ਤੌ ਕੀਦृਗ੍ਵਿਧੌ ਵਾਪਿ ਕਿਂਨਿष੍ਠੌ ਵਾ ਕਿਮਾਤ੍ਮਕੌ । ਨਿਗ੍ਰਹਾਨੁਗ੍ਰਹੌ ਲੋਕੇ ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਕ੍ਰਮੌ ਤਥਾ
ਉਹ ਦੋ ਕਿਹੜੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਕੀ ਹੈ — restrain ਤੇ favour, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਨਾਰਾਜ਼ੀ ਦੀ ਲੜੀ, ਇਹ ਸਭ ਕਹਾਂ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ?
ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਕਿਂ ਚ ਵਾ ਦੁਃਖਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਦਮ੍ ਆਤਤਮ੍ । ਅਹਮ੍ ਆਸਂ ਮੁਧਾ ਮੂਢੋ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾਮੂਢੋ ऽਸ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੁਖ ਕੀ ਹੈ, ਦੁਖ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਕਿਮ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵਮ੍ ਆਲੋਕੇ ਸ਼ੋਚ੍ਯਤੇ ਕਿਂ ਵਿਮੁਹ੍ਯਤੇ । ਕਿਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਕਿਮ੍ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਸ੍ਥੀਯਤੇ ਕ੍ਵ ਕ੍ਵ ਗਮ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ, ਕਿਉਂ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭਟਕ ਜਾਵੇ? ਕੀ ਦੇਖਣਾ, ਕੀ ਕਰਨਾ, ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਣਾ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣਾ?
ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਨਾਮ ਚਿਦਾਭਾਸਂ ਵਿਰਾਜਤੇ । ਨਮੋ ਨਮਸ੍ ਤੇ ਨਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵ ਦृष੍ਟਦृਸ਼੍ਯੋ ऽਸਿ ਸੁਨ੍ਦਰ
ਇਹ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਇਕ ਝਲਕ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਹੈ।
ਅਹੋ ਨੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਜ੍ਞਾਤਮ੍ ਅਲਂ ਮਯਾ । ਨਮੋ ਮਹ੍ਯਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨੋਦਯਾਯ ਚ
ਅਹਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਅਨੰਤ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਉਪਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਵਿਗਤਰਞ੍ਜਨਨਿਰ੍ਵਿषਯਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਗਤਭਵਭ੍ਰਮ ਈਹਿਤਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸ੍ਥਿਰਸੁषੁਪ੍ਤਕਲਾਤਿਗਤਸ੍ ਤਤਸ੍ ਸਮਸਮਂ ਨਿਵਸਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ
ਮੈਂ ਹੁਣ ਆਕਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਰਕਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਬਣਨ ਦੀ ਭੁਲ ਗਈ ਹੈ, ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਹੇਮਜਟਾਧੀਸ਼ੋ ਲੇਭੇ ਪਦਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਵਿਵੇਕਾਧ੍ਯਵਸਾਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਮ੍ ਇਵ ਗਾਧਿਜਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਟਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵਿਰਲੇ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਅਨਨ੍ਤਾਕਾਰਕਾਰ੍ਯਾਸੁ ਨਾਸੀਚ੍ ਚੇष੍ਟਾਸੁ ਖੇਦਵਾਨ੍ । ਭੂਯੋ ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਸੁ ਦਿਨਮਾਲਾਸ੍ਵ੍ ਇਵੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਅਨੰਤ ਕਾਰਜਾਂ ਅਤੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਕਦੇ ਥੱਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸੋ ऽਤਿष੍ਠਤ੍ ਸਰ੍ਵੇਹਾਵਿਗਤਜ੍ਵਰਮ੍ । ਸਮਾਸਮੇ ਸ੍ਵਕੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਜਲੌਘੋ ऽਗ੍ਰ ਇਵਾਨਤੇ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉੱਦਮਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਠੀਕ ਠੀਕਤਾ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ ਆਪਣੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰ੍षਾਮਰ੍षਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ਆਚਰਨ੍ । ਉਦਾਰਗਮ੍ਭੀਰਵਪੁਰ੍ ਜਹਾਰਾਮ੍ਬੁਨਿਧੇਸ਼੍ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਕੁਦਰਤੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਉੱਚੀ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਾਂਗ ਲੈ ਲਿਆ।
ਸੁषੁਪ੍ਤਸਮਧਰ੍ਮਿਣ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵ੍ਯਰਾਜਤ । ਨਿष੍ਕਮ੍ਪਯਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨ੍ਯਾ ਦੀਪਸ੍ ਸ੍ਵਸ਼ਿਖਯੇਵ ਸਃ
ਉਸ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਾਂਗ ਸੀ—ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ—ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਆਪਣੀ ਲੋਅ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਨ ਨਿਰ੍ਘृਣੋ ਦਯਾਵਾਨ੍ ਨੋ ਨ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੀ ਨਾਪ੍ਯ੍ ਅਮਤ੍ਸਰਃ । ਨ ਸੁਖੀ ਨਾਸੁਖੀ ਨਾਰ੍ਥੀ ਨਾਨਰ੍ਥੀ ਸ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਨਿਰਦਈ ਸੀ, ਨਾ ਦਇਆਲੂ; ਨਾ ਹੀ ਜੋੜੇ-ਵਿਰੋਧਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਈਰਖਾਲੂ; ਨਾ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਨਾ ਉਦਾਸ; ਨਾ ਲਾਭ ਦੀ ਚਾਹ ਸੀ, ਨਾ ਲਾਭ ਤੋਂ ਭੱਜਦਾ ਸੀ।
ਸਮਦਰ੍ਸ਼ਨਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਚਾਮਲਧੀਰਯਾ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਯਾ ਰੇਜੇ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਬਿਮ੍ਬਵਤ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਅੰਦਰੋਂ ਠੰਢਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਕਚਨਂ ਜਗਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਸਾ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਸੁਖਦੁਃਖਸ਼੍ਰੀਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਾ ਮਤਿਰ੍ ਬਭੌ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਾਰ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁਖ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਵਧ ਗਈ।
ਉਲ੍ਲਸਨ੍ ਵਿਲਸਨ੍ ਘੂਰ੍ਣਂਸ੍ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਗਚ੍ਛਞ੍ ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਸ੍ਵਪਨ੍ । ਅਭੂਤ੍ ਸ ਸ੍ਵਸਮਾਧਿਸ੍ਥਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ਼੍ ਚਿਲ੍ਲਯਂ ਗਤਃ
ਉਠਣ, ਚਮਕਣ, ਘੁੰਮਣ, ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ, ਜਾਂਣ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਵੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਾਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਚਿੱਤ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਸ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਵਿਗਤਾਸਙ੍ਗਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਅਤਿष੍ਠਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਤਾਕਾਰੋ ਭੂਰਿਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਥ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਲਗਾਵ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਕਈ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਟੁੱਟ ਰਹੀ।
ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਮ੍ ਇਮਂ ਦੇਹਨਾਮਕਂ ਤਦਨੁ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ ਜਹੌ ਤੇਜਸਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਰੂਪਂ ਹਿਮਕਣੋ ਯਥਾ
ਉਹ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਹ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਝੜਾ ਪਾਣੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਸ਼ ਪਰਮ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਯਾ ਸਰਿਤਾ ਵਾਰਿਪੂਰਃ ਪੂਰ੍ਣਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਧਿਮ੍
ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਮੂਲ ਕਾਰਨ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਨਦੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਧਿਗਤਵਿਮਲੈਕਰੂਪਤੇਜਾ ਗਗਨਦਸ਼ਾਂ ਸਮੁਪੇਤ੍ਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼ੋਕਃ । ਅਲਮ੍ ਅਭਵਦ੍ ਅਸੌ ਪਰਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਘਟਖਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬਰਸਂਯੁਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਤੰਤਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਘੜੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਡੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾਂ ਦृष੍ਟਿਮ੍ ਅਵष੍ਟਭ੍ਯ ਨ ਮਨਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ । ਘੋਰੇ ਤਮਸਿ ਨਿਰ੍ਮਗ੍ਨਂ ਲਬ੍ਧਦੀਪਸ਼੍ ਸ਼ਿਸ਼ੁਰ੍ ਯਥਾ
ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਬੱਚਾ ਦੀਪਕ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕਾਵਸ੍ਥਯਾ ਚੇਤਸ੍ ਤਨ੍ਵ੍ਯੈਵਾਯਾਤਿ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਮ੍ । ਪਤਞ੍ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰੇ ਦृਢਤृਣਪ੍ਰਚਯਾਲਮ੍ਬਨਾਦ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਵੇਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮਨ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖੱਡ ਵਿਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹੋਏ ਮਜ਼ਬੂਤ ਘਾਹ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਵੈਤਾਂ ਪਾਵਨੀਂ ਦृष੍ਟਿਂ ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਉਦਾਹਰਨ੍ । ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਕਸਮਾਧਾਨੋ ਭਵ ਭੂषਿਤਭੂਤਲਃ
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ।
ਕਥਮ੍ ਏਕਸਮਾਧਾਨਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਵਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਵਾਤਾਹਤਮਯੂਰਾਙ੍ਗਰੁਹਲੋਲਂ ਮਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਥਰਥਰਾਉਂਦੇ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਚੀ ਹਾਲਤ ਕੀ ਹੈ?
ਸ਼ृਣੁ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸੁਰਘੋਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸਤਸ੍ ਤਦਾ । ਪਰ੍ਣਾਦਸ੍ਯ ਚ ਰਾਜਰ੍षੇਸ੍ ਸਂਵਾਦਮ੍ ਇਮਮ੍ ਅਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਸੁਰਘਾ ਜਾਗਰੂਕ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਪਰਣਾਦਾ ਨਾਲ ਜੋ ਅਜੀਬ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਰਾਘਵੈਕਸਮਾਧਾਨਬੋਧਿਤਾਯੋਦਿਤਾਤ੍ਮਨੋਃ । ਪਰਸ੍ਪਰਸਮਾਲਾਪਮ੍ ਇਮਂ ਪ੍ਰਕਟਯਾਮਿ ਤੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬਭੂਵ ਪਾਰਸੀਕਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਪਰਿਘੋ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਪਰਿਘਸ੍ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇ ਯਥਾ
ਪਾਰਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਿਘਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੂਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿਚ ਪਰਿਘਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਸ ਬਭੂਵ ਪਰਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸੁਰਘੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਨਨ੍ਦਨੋਦ੍ਯਾਨਸਂਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਦਨਸ੍ਯੇਵ ਮਾਧਵਃ
ਸੁਰਘਾ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਤਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੰਦਨ ਬਾਗ ਵਿਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਮਦਨ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।