ਸ੍ਵਤੋ ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਸ਼ੈਲਾਦਿਜ੍ਞਤਯਾ ਜਾਡ੍ਯਵੇਦਨਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਭੇਦਾਦਿ ਭੁਵਨਾਦੀਤਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ ਮੰਦਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਤੋ ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਤੋਯਸ੍ਯ ਚਿਦ੍ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਿਵਰ੍ਤਨਮ੍ । ਤਦ੍ ਆਵਰ੍ਤਾਦ੍ਯ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿ ਭੇਦਾਦ੍ਯ੍ ਆਕਾਰਿਤਾਦਿ ਚ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਚਲਕਣ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘੁੰਮਣ, 'ਮੈਂ' ਹੋਣ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਤੋ ਯ ਆਤ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਾਖਾਦਿਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਵੇਦਨਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿ ਭੇਦਾਦਿ ਭੁਵਨਾਦੀਵ ਸਂਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਅੰਦਰੋਂ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੈਂ' ਹੋਣ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਾਂਗ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਗਗਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ ਛੂਨ੍ਯਤ੍ਵਵੇਦਨਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿ ਭੇਦਾਦਿ ਭਾਵਨਾਦੀਤਿ ਭਾਵਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਖਾਲੀਪਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਮੈਂ' ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਆਦਿ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਗਗਨਸ੍ਯਾਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਸੌषਿਰ੍ਯਵੇਦਨਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿ ਚਿਤ੍ਤਾਦਿ ਸ਼ਰੀਰਾਦੀਵ ਦੀਪਿਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਸੁੰਨਪਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ 'ਮੈਂ', ਮਨ ਆਦਿ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਤੋ ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਕੁਡ੍ਯਸ੍ਯ ਨੈਰਨ੍ਤਰ੍ਯਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿਭੇਦੇਨ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਬਹਿਰ੍ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਆਤਮਾ ਦੀ ਕੰਧ ਦੀ ਜੋ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕਰਕੇ ਚਿੱਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਤੋ ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮਸਤ੍ਤਾਯਾ ਵਿਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵੈਕਵੇਦਨਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਭੇਦਾਦਿ ਚੇਤਨਾਦੀਤਿ ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦੀ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕਰਕੇ ਚੇਤਨਾ ਜਾਂ ਜੀਵਨ-ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਵਤੋ ਯਦ੍ ਅਵਭਾਸਨਮ੍ । ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਵਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਜੀਵ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅੰਦਰੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਉਹ 'ਮੈਂ' ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਯਦ੍ ਆਤ੍ਮੇਨ੍ਦੋਸ਼੍ ਚਿਦ੍ਰੂਪਂ ਚਿਦ੍ਰਸਾਯਨਮ੍ । ਸ੍ਵਤ ਆਸ੍ਵਾਦ੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿਨੋਦਿਤਮ੍
ਅੰਦਰ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਵਜੋਂ, ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਰਸ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਅਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਗੁਡਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ ਯਚ੍ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਾਦੂਦਯਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਤਦ੍ ਏਵਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯਤੇ ਤੇਨ ਸ੍ਵਤੋ ऽਹਨ੍ਤਾਦਿਨਾਨ੍ਤਰੇ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਭਵ ਵਜੋਂ ਅਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਮਣੇਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ ਯਦ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਕਚਨਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਚੇਤਨਾਤ੍ਮ ਤਦ੍ ਏਵਾਨ੍ਤਰ੍ ਅਹਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਮਣਕਾ ਅੰਦਰ ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਚੇਤਨ ਆਤਮਾ ਵਲੋਂ ਅੰਦਰੋਂ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਨ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ ਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ ਇਹ । ਨ ਚਾਸ੍ਵਾਦਯਤਿ ਸ੍ਵਾਦੁ ਸ੍ਵਾਦ੍ਯਸ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ ਅਲਮ੍
ਇਥੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੋਈ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੱਖਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ ਚਿਨੋਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਸ਼੍ ਚੇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵੇ ਸਤਿ । ਵੇਦ੍ਯਤੇ ਨ ਚ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ ਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯਾਸਮ੍ਭਵਾਦ੍ ਅਸੌ
ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਕੋਈ ਅਨੁਭਵ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਸਦਾਭਾਸ ਏਵਾਤ੍ਮਾ ਅਨਨ੍ਤੋ ਭਰਿਤਾਕृਤਿਃ । ਸ੍ਥਿਤਸ੍ ਸਦੈਵੈਕਘਨੋ ਮਹਾਸ਼ੈਲ ਇਵਾਤ੍ਮਨਿ
ਆਤਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਝੂਠੀ ਲਗਦੀ ਹੋਈ ਇਕ ਅਨੰਤ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਲਹਿਰ ਹੈ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਵੱਡੀ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਇਕ-ਰੂਪ ਤੇ ਮਜਬੂਤ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਯਾ ਤੁ ਵਚੋਭਙ੍ਗ੍ਯਾ ਮਯਾ ਵੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਨਾਹਨ੍ਤਾਦਿਜਗਤ੍ਤਾਦਿਭੇਦੋ ऽਸ੍ਤੀਤਿ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍
ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਮ ਬੋਲ ਚਾਲ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਕਿ 'ਮੈਂ' ਤੇ ਜਗਤ ਜਾਂ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕੋਈ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਨਹੀਂ।
ਨ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨੋ ਚੇਤ੍ਤਾ ਨ ਜਗਤ੍ਤਾਦਿਵਿਭ੍ਰਮਃ । ਦृषਦੀਵਾਮ੍ਬਰਮ੍ ਅਤਸ਼੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਕੇਵਲਮ੍
ਨਾਹਿ ਮਨ, ਨਾਹਿ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ, ਨਾਹਿ ਦੁਨੀਆ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਜ ਦਾ ਕੋਈ ਭਰਮ। ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਠੰਢਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਵਰ੍ਤਾਦਿਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਾਰਿ ਵਾਰਿਣਿ । ਤਥਾਹਨ੍ਤਾਦਿਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਜ੍ਞਤ੍ਵਾਜ੍ ਜ੍ਞਪ੍ਤੌ ਜ੍ਞ ਆਤ੍ਮਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਕਰਕੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਭਾਵ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਜ ਗਿਆਨ ਤੋਂ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਦ੍ਰਵਤ੍ਵਂ ਪਯਸਿ ਯਥਾ ਸ੍ਪਨ੍ਦਸ੍ ਸਦਾਗਤੌ । ਅਹਨ੍ਤਾਦੇਸ਼ਕਾਲਾਦਿ ਤਥਾ ਜ੍ਞੇ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਕੇ
ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪਤਲਾਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਲਣ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ 'ਮੈਂ', ਥਾਂ, ਸਮਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞੋ ਜ੍ਞਤਾਯਾਂ ਹਿ ਯਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਜ੍ਞਾਨਬृਂਹਯਾ । ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਦ੍ ਅਹਨ੍ਤਾਦਿ ਜੀਵਾਦ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਭਿਜੀਵਨੈਃ
ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਦੀ ਵਧਾਵਟ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਮੈਂ' ਆਦਿ ਦੇ ਭਾਵ, ਜੀਵ ਆਦਿ ਵੀ, ਇਸੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਰਾਹੀਂ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਥੋਦੇਤਿ ਯਦਾ ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਜ੍ਞਪ੍ਤਿਰ੍ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਯਾਦृਸ਼ੀ । ਅਨਨ੍ਯੈਵਾਨ੍ਯਤਾਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਾ ਤਦਾ ਜृਮ੍ਭਤੇ ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੂਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੂਝ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੀਵਸ੍ਯ ਜੀਵਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਤਾਯਾਂ ਜੀਵਜੀਵਨੇ । ਅਣੁਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਨੋ ਭੇਦੋ ਵਿਰੂਪਤ੍ਵੇ ਜ੍ਞਜੀਵਯੋਃ
ਜੀਵ ਦਾ ਜੀਵਨ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ, ਜੀਵ ਦੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਿੱਚ; ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਚ ਇਕ ਰਤੀ ਵੀ ਫਰਕ ਜਾਂ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਯਥਾ ਜ੍ਞਜੀਵਯੋਰ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੇਦੋ ਰਾਮ ਤਥੈਤਯੋਃ । ਭੇਦੋ ऽਸ੍ਤਿ ਨ ਜ੍ਞਜਗਤੋਰ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਖਣ੍ਡਿਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜੀਵ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਰਾਮਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਜੋ ਵੱਖਰਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਪਨਾ ਹੈ—ਸੱਚਾਈ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਜਮ੍ ਏਕਮ੍ ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਮ੍ ਆਭਾਸਨਂ ਸ੍ਵਦਨਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਅਚੇਤ੍ਯਚਿਹ੍ਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਮਯੀ ਤੁ ਦृष੍ਟਿਰ੍ ਬੋਧਾਰ੍ਥਮ੍ ਏਵ ਹਿ ਮੁਧੈਵ ਤਦ੍ ੴ ਇਤੀਦਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਜਨਮਾ, ਇਕ, ਬਿਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਰਸ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ, ਬਿਨਾ ਸੋਚ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਚਾਹੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਹੀ ਹੈ—ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 'ਓਮ' ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੈਵੋਦਾਹਰਨ੍ਤੀਮਮ੍ ਇਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਕਿਰਾਤੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸੁਰਘੋਰ੍ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਮਯਪ੍ਰਦਮ੍
ਇਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ — ਕਿਰਾਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ।
ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਯਾ ਦਿਸ਼ੋ ਮੇਦਃ ਕਰ੍ਪੂਰਪਟਲਂ ਭੁਵਃ । ਸਮ੍ਭृਤਂ ਹਸਨਂ ਸ਼ਾਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲੋ ਵਾ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰ ਆਤਪਃ
ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਧਰਤੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ — ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਹਾਸੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਚੰਦ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਚਮਕ।
ਹਿਮਾਦ੍ਰੇਸ਼੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਮ੍ ਅਸ੍ਤੀਹ ਕੈਲਾਸੋ ਨਾਮ ਪਰ੍ਵਤਃ । ਸ਼ੈਲਜਾਲਸ੍ਯ ਸਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਕਲਾਪਸ੍ਯੇਵ ਨਾਯਕਃ
ਹਿਮਾਲਾ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੈਲਾਸ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਰਗਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਦਕ ਇਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ ਸੁਰਪਤੇਰ੍ ਇਵ । ਅਬ੍ਜਜਸ੍ਯੇਵ ਨਾਭ੍ਯਬ੍ਜਂ ਗृਹਂ ਯਸ਼੍ ਸ਼ਸ਼ਿਮੌਲਿਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲਈ ਸਵਰਗ, ਜਾਂ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕਮਲ ਦੀ ਨਾਭੀ — ਇਹ ਚੰਦ-ਮੁਕਟ ਵਾਲੇ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਵृਨ੍ਦਦੋਲਾਭਿਸ੍ ਸਾਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ ਵਿਭਾਤਿ ਯਃ । ਲੋਲਰਤ੍ਨਸ਼ਲਾਕਾਭਿਰ੍ ਲਹਰੀਭਿਰ੍ ਇਵਾਰ੍ਣਵਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਰੁਦਰਾਖ ਦੇ ਮਾਲਿਆਂ ਦੀ ਝੂਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਜੜਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਝਲਮਲਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ।
ਗਣਾਙ੍ਗਨਾਨਾਮ੍ ਅਨਿਸ਼ਂ ਮਤ੍ਤਾਨਾਂ ਚਰਣੈਰ੍ ਹਤਾਃ । ਅਸ਼ੋਕਾ ਇਵ ਰਾਜਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰਾਸ਼ੋਕਾ ਵਿਕਾਸਿਨਃ
ਉਥੇ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਦੇ ਰੁੱਖ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਸਤ ਸੰਗਤੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਠੋਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਅਸ਼ੋਕ ਰੁੱਖ।
ਸਞ੍ਚਰਚ੍ਛਙ੍ਕਰੇ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਭृਗੁष੍ਵ੍ ਇਨ੍ਦੁਮਣਿਦ੍ਰਵੈਃ । ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਰਾਜਸ੍ਰਂ ਚ ਨਿਰ੍ਝਰਾਃ
ਉਸ ਥਾਂ, ਚਾਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੰਦਨੀਆਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਦੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਲਦੀਆਂ ਤੇ ਮੁੜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ।