ਵ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏषਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚਾਨਘ । ਜ੍ਞਸ੍ਯ ਕੇਵਲਮ੍ ਅਜ੍ਞਸ੍ਯ ਨ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਬੋਧਜਾ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਇਹ ਅਭਿਭਾਵਨਾ ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਜਾਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੋਧ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਂ ਦृਸ਼ਿ ਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਸ਼ਯਾਃ । ਸਿਦ੍ਧਾ ਰਸਾ ਇਵ ਭੁਵਿ ਵ੍ਯੋਮਵੀਥ੍ਯਾਮ੍ ਇਵਾਨਿਲਾਃ
ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਸਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਅਸ੍ਮਤ੍ਪ੍ਰਭृਤਯਸ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਰਦਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਰਾਘਵ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣ੍ਵੀਸ਼੍ਵਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਦृष੍ਟਾਵ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਰਾਘਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਇਸ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏਤਾਮ੍ ਆਲਮ੍ਬ੍ਯ ਪਦਵੀਂ ਸਮਸ੍ਤਭਯਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਉਦ੍ਦਾਲਕੋ ऽਸਾਵ੍ ਅਵਸਦ੍ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਂ ਜਗਦ੍ਗृਹੇ
ਇਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਦਾਲਕ ਨੇ ਜਗਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਵਸਿਆ।
ਅਥ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਬਭੂਵ ਹ । ਵਿਦੇਹਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਦੇਹਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ
ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ: 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਹ ਛੱਡ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਾਂਗਾ।'
ਏਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਵਾਨ੍ ਅਦ੍ਰੇਰ੍ ਗੁਹਾਯਾਂ ਪਲ੍ਲਵਾਸਨੇ । ਬਦ੍ਧਪਦ੍ਮਾਸਨਸ੍ ਤਸ੍ਥਾਵ੍ ਆਮੀਲਿਤਵਿਲੋਚਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਣ 'ਤੇ, ਪਦਮ ਆਸਣ ਲਗਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਸਂਯਮ੍ਯ ਗੁਦਸਂਰੋਧਾਦ੍ ਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਨਵ ਚੇਤਸਃ । ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਅਚਿਨ੍ਵਾਨੋ ਭਾਵਿਤਸ੍ਵਾਙ੍ਗਚਿਦ੍ਘਨਃ
ਅਨੁਸ ਨੂੰ ਸੰਗੇੜ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਚਿੱਤ ਇਕ ਰੂਪ ਕਰਕੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਂਰੁਦ੍ਧਪ੍ਰਾਣਪਵਨਸ੍ ਸਮਸਂਸ੍ਥਾਨਕਨ੍ਧਰਃ । ਤਾਲੁਮੂਲਤਲਾਲਗ੍ਨਜਿਹ੍ਵਾਮੂਲੋਲ੍ਲਸਨ੍ਮੁਖਃ
ਸਾਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੀਭ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤਾਲੂ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਨ ਬਹਿਰ੍ ਨਾਨ੍ਤਰੇ ਨਾਧੋ ਨੋਰ੍ਧ੍ਵੇ ਨਾਰ੍ਥੇ ਨ ਸ਼ੂਨ੍ਯਕੇ । ਸਂਯੋਜਿਤਮਨੋਦृष੍ਟਿਰ੍ ਦਨ੍ਤੈਰ੍ ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਅਸਂਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍
ਨਾ ਬਾਹਰ, ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਹੇਠਾਂ, ਨਾ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਅਰਥ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਖਾਲੀ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੰਦ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੇ।
ਪ੍ਰਾਣਪ੍ਰਵਾਹਸਂਰੋਧਸਮਸ੍ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾਨਨਚ੍ਛਵਿਃ । ਅਙ੍ਗਚਿਤ੍ਸਂਵਿਦੁਤ੍ਤਾਨਰੋਮਕਣ੍ਟਕਿਤਾਙ੍ਗਭੂਃ
ਜਦੋਂ ਸਾਹ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਿਹਰਾ ਸਾਫ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗਚਿਤ੍ਸਂਵਿਦਭ੍ਯਾਸਾਚ੍ ਚਿਤ੍ਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਉਪਾਦਦੇ । ਤਦਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ ਅਵਾਪਾਨ੍ਤਰ੍ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਯਨ੍ਦਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਦੁਬਾਰਾ-ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਅਭਿਆਸ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਖ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਹਾਵਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਦਾਸ੍ਵਾਦਨਤੋ ਲੀਨਚਿਤ੍ਸਾਮਾਨ੍ਯਦਸ਼ਾਕ੍ਰਮਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਾਤ੍ਮ ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਆਯਯੌ
ਉਸ ਸੁਖ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਨੰਤ ਆਤਮਾ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਾਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ ਸਮਸਮਾਭੋਗਃ ਪਰਾਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਆਗਤਃ । ਅਨਾਨਨ੍ਦਸਮਾਨਨ੍ਦਮੁਗ੍ਧਮੁਗ੍ਧਮੁਖਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਸ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਮਾਨ ਅਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਆਪਕ ਆਰਾਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੁਖ ਤੇ ਅਸੁਖ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਤੇ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਸਂਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨਨ੍ਦਪੁਲਕਃ ਪਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਲਂ ਗਤਃ । ਚਿਰਕਾਲਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਣਮਨਨਾਦਿਭਵਭ੍ਰਮਃ
ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ, ਧੁਨ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭੁਲਾਵਾ ਮੁਕ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵ ਸ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵੋ ਲਿਪਿਕਰ੍ਮਾਰ੍ਪਿਤੋਪਮਃ । ਸਮਃ ਕਲਾਵਪੂਰ੍ਣੇਨ ਸ਼ਰਦਚ੍ਛਾਮ੍ਬਰੇਨ੍ਦੁਨਾ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਚਮਕ autumn ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਅਤੇ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਰਗੀ ਸੀ।
ਉਪਸ਼ਸ਼ਾਮ ਸ਼ਨੈਰ੍ ਦਿਵਸੈਰ੍ ਅਸੌ ਕਤਿਪਯੈਸ੍ ਸ੍ਵਪਦੇ ਵਿਮਲਾਤ੍ਮਨਿ । ਤਰੁਰਸਸ਼੍ ਸ਼ਰਦਨ੍ਤ ਇਵਾਮਲੇ ਰਵਿਕਰੌਜਸਿ ਜਨ੍ਮਦਸ਼ਾਤਿਗਃ
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਸਾਫ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤ ਦੇ ਰਸ ਰੁੱਖ ਦੇ ਜੜ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ autumn ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਕਿਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਤਸਕਲਵਿਕਲ੍ਪੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਾਰੋ ऽਭਿਰਾਮਸ੍ ਸਕਲਮਲਵਿਲਾਸੋਪਾਧਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਃ । ਵਿਗਲਿਤਸੁਖਮ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਤਤ੍ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤृਣਮ੍ ਇਵ ਜਲਰਾਸ਼ਾਵ੍ ਉਹ੍ਯਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ
ਉਹ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਰੇ ਮਲ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਉਹ ਅਸਲੀ ਸੁਖ ਪਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਵੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਘਾਸ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਅਪਰਿਮਿਤਨਭੋऽਨ੍ਤਰ੍ਵ੍ਯਾਪਿਦਿਗ੍ਵ੍ਯਾਪਿ ਪੂਰ੍ਣਂ ਭੁਵਨਭਰਣਸ਼ੀਲਂ ਭੂਰਿਭਾਗ੍ਯੋਪਸੇਵ੍ਯਮ੍ । ਕਥਨਗੁਣਮ੍ ਅਤੀਤਂ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਆਨਨ੍ਦਮ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਸੁਖਮ੍ ਅਸੁਖਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ऽਸੌ ਬਭੂਵ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਅੰਤਹਕਾਰਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪੂਰਨ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਚ, ਆਨੰਦ, ਮੂਲ ਸੁਖ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅੰਤਹੀਣਤਾ ਹੈ।
ਗਤਵਤਿ ਪਦਮ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਚੇਤਸਿ ਸ੍ਵਸ੍ਵਭਾਵਂ ਦ੍ਵਿਜਤਨੁਰ੍ ਅਥ ਮਾਸੈਸ੍ ਸੋਪਵਿष੍ਟਾ ਚ षਡ੍ਭਿਃ । ਰਵਿਕਰਪਰਿਤਪ੍ਤਾ ਵਾਤਝਾਙ੍ਕਾਰਰਮ੍ਯਾ ਤਨੁਤਰਬਹੁਤਨ੍ਤ੍ਰੀ ਸ਼ੈਲਵੀਣਾ ਬਭੂਵ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਅਵਸਥਾ, ਆਪਣਾ ਸੱਚਾ ਸੁਭਾਵ, ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦੇਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਪਹਾੜੀ ਵੀਣਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ: ਪਤਲੀ, ਕਈ ਨਰਮ ਤੰਤੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸੁਹਾਵਣੀ।
ਅਥ ਬਹੁਤਰਕਾਲੇਨੈਨਮ੍ ਅਦ੍ਰੇਰ੍ ਭੁਵਂ ਤਾਮ੍ ਉਪਯਯੁਰ੍ ਅਗਕਨ੍ਯਾਸਂਯੁਤਾ ਮਾਤਰਃ ਖਾਤ੍ । ਅਭਿਮਤਫਲਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਸਂਯੁਤਾ ਏਵ ਸਰ੍ਵਾ ਅਨਲਮ੍ ਇਵ ਸ਼ਿਖਾਨਾਂ ਪਙ੍ਕ੍ਤਯਃ ਪਿਙ੍ਗਕੇਸ਼੍ਯਃ
ਫਿਰ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਈਆਂ, ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿਨਕਰਕਰਸ਼ੁष੍ਕਂ ਵਿਪ੍ਰਕਙ੍ਕਾਲਕਂ ਤਜ੍ ਝਗਿਤਿ ਚ ਕਰਕੋਟੌ ਬਦ੍ਧਖਟ੍ਵਾਙ੍ਗਸਙ੍ਗਾ । ਸਕਲਵਿਬੁਧਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਖਿਙ੍ਖਿਨੀ ਦੇਵਦੇਵੀ ਨਿਸ਼ਿ ਨਵਰਤਨृਤ੍ਤਾ ਕਾਚਕਾਨ੍ਤਿਂ ਚਕਾਰ
ਉਹ ਦੇਹ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਕੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਾਠੀ ਤੇ ਖੋਪੜੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਦੇਵ-ਦੇਵੀ ਖਿੰਖਿਨੀ ਨੇ ਨਵੀਂ ਰਾਤ ਦਾ ਨੱਚ ਕੀਤਾ, ਕੱਚ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਦ੍ਦਾਲਕਦੇਹਕੋ ऽਦ੍ਯ ਵਿਲਸਨ੍ਮਾਯੂਰਬਰ੍ਹਵ੍ਰਜਵ੍ਯਾਲੋਲਾਬ੍ਦਲਵੇ ਨਵੇ ਵਿਵਲਿਤੇ ਮਨ੍ਦਾਰਮਾਲਾਗਣੈਃ । ਸ਼ੇਤੇ ਖਿਙ੍ਖਿਨਿਕਾਮਹਾਭਗਵਤੀਲੀਲਾਲਲਾਮੇ ਲਤਾਜਾਲੇ ਭृਙ੍ਗ ਇਵਾਨ੍ਤਪੁष੍ਪਪਟਲੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਉਪਾਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਦਾਲਕਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੱਜ ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਵੇਂ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਝੂਮਦਾ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਝਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਖਿੰਖਿਨਿਕਾ ਦੇ ਖੇਡ-ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਵਿਹੜਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏषੋਦ੍ਦਾਲਕਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਕਲਨਾਵਲ੍ਲੀ ਵਿਵੇਕਸ੍ਫੁਰਤ੍ਸ੍ਵਾਨਨ੍ਦਪ੍ਰਵਿਕਾਸਭਾਸਿਕੁਸੁਮਾ ਹृਤ੍ਕਾਨਨੇ ਵਿਸ੍ਤृਤੇ । ਰੂਢਾ ਯਸ੍ਯ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਏਵ ਵਿਲਸਦ੍ਰਮ੍ਯੇਵ ਸਚ੍ਛਾਯਯਾ ਨਾਸਾਵ੍ ਏਤਿ ਵਿਯੋਗਮ੍ ਏਤਿ ਚ ਫਲੇਨੋਚ੍ਚੈਸ੍ਤਰਾਂ ਸਙ੍ਗਮਮ੍
ਇਹ ਉੱਦਾਲਕਾ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਬੇਲ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪ-ਆਪਣੀ ਚਮਕਦਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਆਕਤਤਾ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਦੇ ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਰਮੇਣਾਨੇਨ ਰਿਪੁਹਨ੍ ਵਿਚਾਰ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਏਤਿ ਵਿਤਤੇ ਪਦੇ ਪਦ੍ਮਦਲੇਕ੍ਸ਼ਣ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੜਤਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲੀ ਅਸੀਮ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਗੁਰੁਚੇਤੋਭਿਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਦृਸ਼੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਾਭ੍ਯਾਸਾਦ੍ ਯਾਵਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਤ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਹਰ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ।
ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪ੍ਰਜ੍ਞਾਗੁਰੁਯਮਕ੍ਰਮੈਃ । ਪਦਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯਤੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਜ੍ਞਯੈਵੈਕਯਾਥ ਵਾ
ਬੇਰੁਖੀ, ਅਭਿਆਸ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਮਝ, ਬੁਧੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ, ਚੰਗਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੁਧੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਬੋਧਵਤੀ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾ ਕਲਙ੍ਕਰਹਿਤਾ ਮਤਿਃ । ਸਰ੍ਵਸਾਮਗ੍ਰ੍ਯਹੀਨਾਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਜਿਸ ਮਨ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਨ੍ ਭੂਤਭਵ੍ਯੇਸ਼ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ ਜ੍ਞਾਤਸਮਾਧਿਕਃ । ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੋ ऽਪਿ ਸਨ੍
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਕੋਈ ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਰਾਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਏਕਾਨ੍ਤਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਮਾਧਿਨਿਯਤਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਯੋਸ੍ ਤੁ ਕਤਰਸ਼੍ ਸ਼੍ਰੇਯਾਨ੍ ਇਤਿ ਮੇ ਭਗਵਨ੍ ਵਦ
ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਦੋ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਵਧੀਆ ਹੈ?
ਇਮਂ ਗੁਣਸਮਾਹਾਰਮ੍ ਅਨਾਤ੍ਮਤ੍ਵੇਨ ਪਸ਼੍ਯਤਃ । ਅਨ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੀਤਲਤਾ ਯਾਸੌ ਸਮਾਧਿਰ੍ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਇਸ ਜੋੜ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ, ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਠੰਡਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਧੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।