ਦਧਾਰ ਹृਦਯਾਕਾਸ਼ੇ ਮਨਸ੍ ਸਂਯਮਮ੍ ਆਗਤਮ੍ । ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਖਾਤ ਇਵੋਨ੍ਮਤ੍ਤਂ ਗਜਂ ਯੁਕ੍ਤਿਵਸ਼ੀਕृਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰ ਕੇ ਟਿਕਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਂਧਿਆ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਤਰਕ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ।
ਸ਼ਰਨ੍ਨਭੋਵਦ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਨਿਰ੍ਮਲਾਮ੍ ਅਤਿਸੋਮ੍ਯਤਾਮ੍ । ਜਹਾਰ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਾਬ੍ਧੇਰ੍ ਮੇਰੋਸ਼੍ ਚਾਤਰਲਾਂ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਨਰਮ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲਈ, ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੰਚਲ ਚਮਕ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਦੁਧਾਵਾਥ ਵਿਕਲ੍ਪੌਘਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਮ੍ ਉਪੇਯੁषਃ । ਪੁਰਃਪਰਿਸ੍ਫੁਰਦ੍ਰੂਪਾਨ੍ ਮषਕਾਨ੍ ਇਵ ਮਾਰੁਤਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਮੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਗਚ੍ਛਤੋ ਯਥਾਕਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸਾਨ੍ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਅਚ੍ਛਿਨਨ੍ ਮਨਸਾ ਸ਼ੂਰਃ ਖਡ੍ਗੇਨੇਵ ਰਣੇ ਸ਼ਰਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਅਟੁੱਟ ਮਨ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧਣ ਵਾਂਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਕਲ੍ਪੌਘੇ ਪਰਾਲੂਨੇ ਸੋ ऽਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਧृਦਯਾਮ੍ਬਰੇ । ਤਮਸ਼੍ ਛਨ੍ਨਵਿਵੇਕਾਰ੍ਕਂ ਲੋਲਕਜ੍ਜਲਮੇਚਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਧਕਾਰ ਨੇ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਦੀਵੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਰਾਖ।
ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਤ੍ਸਾਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਵਿਵਸ੍ਵਤਾ । ਸਮ੍ਯਗ੍ਜ੍ਞਾਨੋਦਿਤੇਨਾਸ਼ੁ ਪਵਨੇਨੇਵ ਕਜ੍ਜਲਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਮਸ੍ਯ੍ ਉਪਰਤੇ ਕਾਨ੍ਤਂ ਤੇਜਃਪੁਞ੍ਜਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ । ਸ਼ਾਰ੍ਵਰੇ ਤਿਮਿਰੇ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਤਸ੍ ਸਾਨ੍ਧ੍ਯਮ੍ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਹਨੇਰਾ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀ ਚਮਕ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਝੰਡਾ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
ਤਂ ਲੁਲਾਵ ਸ੍ਥਲਾਬ੍ਜਾਨਾਂ ਵਨਂ ਬਾਲ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ । ਅਪਿਬਚ੍ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਸृਕ੍ਪੂਰਂ ਵੇਤਾਲ ਇਵ ਵੇਗਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੂਤ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਹੂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਪੀ ਲਈ।
ਤੇਜਸ੍ਯ੍ ਉਪਰਤੇ ਤਸ੍ਯ ਘੂਰ੍ਣਮਾਨਂ ਮਨੋ ਮੁਨੇਃ । ਨਿਸ਼ਾਬ੍ਜਵਦ੍ ਅਗਾਨ੍ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਲੋਲਂ ਕ੍ਸ਼ੀਵਵਦ੍ ਏਵ ਵਾ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਮਕ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਮਨ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਤ ਦੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਥਿਰ-ਥਿਰਾਉਂਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਗ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮੇਘਮਾਲਾਂ ਇਵ ਮਰੁਦ੍ ਬਾਲੋ ਨੀਲਾਬ੍ਜਿਨੀਮ੍ ਇਵ । ਯਾਮਿਨੀਮ੍ ਇਵ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਂਸ਼ੁਸ੍ ਤਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਲੁਲਾਵ ਸਃ
ਉਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਬੱਚਾ ਨੀਲੇ ਕਮਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਿੱਖੀ ਧੁੱਪ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਦ੍ਰਾਵ੍ਯੁਪਸ਼ਮੇ ਤਸ੍ਯ ਭਾਵਯਾਮ੍ ਆਸ ਤਨ੍ ਮਨਃ । ਵ੍ਯੋਮ ਸ਼੍ਯਾਮਲਦृਗ੍ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ ਨਭਸੀਵ ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨੀਂਦ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੋਰ।
ਪਯੋਦ ਇਵ ਤਾਪਿਞ੍ਛਂ ਨੀਹਾਰਮ੍ ਇਵ ਮਾਰੁਤਃ । ਤਮੋ ਦੀਪ ਇਵਾਚ੍ਛਾਤ੍ਮਾ ਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਸ਼ੁ ਮਮਾਰ੍ਜ ਸਃ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਲਾਲੀ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹਵਾ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਦੀਵਾ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਛੇਤੀ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵ੍ਯੋਮਸਂਵਿਦਿ ਭਗ੍ਨਾਯਾਂ ਮੂਢਂ ਤਸ੍ਯਾਭਵਨ੍ ਮਨਃ । ਨਿਦ੍ਰਾਯਾਂ ਪ੍ਰਵਿਲੀਨਾਯਾਂ ਮੈਰੇਯਮਦਵਾਨ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਮਝ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਨੀਂਦ ਮੁੱਕਣ 'ਤੇ ਮਨ ਮੈਰਿਆਂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਹਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏष ਮਨਸਸ੍ ਤਂ ਮਮਾਰ੍ਜ ਮਹਾਸ਼ਯਃ । ਯਾਮਿਨੀਜਨਿਤਂ ਜਾਡ੍ਯਂ ਭੁਵਨਾਦ੍ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਰਾਤ ਦੀ ਸੁਸਤਤਾ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਸ੍ ਤੇਜਸ੍ਤਮੋਨਿਦ੍ਰਾਮੋਹਾਦਿਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਕਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਵਿਸ਼ਸ਼੍ਰਾਮ ਮਨਃ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਫਿਰ, ਚਮਕ, ਹਨੇਰਾ, ਨੀਂਦ ਤੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਕ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਨ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਆਰਾਮ ਕਰ ਗਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਪਾਤਾਙ੍ਗਸਂਵਿਦਂ ਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਸੇਤੁਰੁਦ੍ਧਂ ਸਰੋਵਾਰਿ ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਸ੍ਵਮ੍ ਇਵਾਸ੍ਪਦਮ੍
ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਪਾਣੀ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਜਲ-ਸਰੋਤ 'ਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਰਾਨੁਸਨ੍ਧਾਨਵਸ਼ਾਤ੍ ਸ੍ਵਦਨਾਚ੍ ਚ ਸ੍ਵਸਂਵਿਦਃ । ਤਤਸ਼੍ ਚਿਨ੍ਮਯਤਾਮ੍ ਆਗਾਦ੍ ਧੇਮ ਨੂਪੁਰਤਾਮ੍ ਇਵ
ਲੰਮੇ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਨੂਪੁਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਵਮ੍ ਅਥ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤਂ ਗਤਂ । ਅਨ੍ਯਦ੍ ਏਵ ਬਭੂਵਾਸ਼ੁ ਪਙ੍ਕਃ ਕੁਮ੍ਭਸ੍ਥਿਤਾਵ੍ ਇਵ
ਫਿਰ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਸੁੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਟਕਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਕਾਦੋ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚੇਤ੍ਯਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚਿਚ੍ ਛੁਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਅਥਾਯਯੌ । ਤ੍ਯਕ੍ਤਵੀਚ੍ਯਾਦਿਭੇਦੇ ऽਬ੍ਧੌ ਵਾਰ੍ਸਾਮਾਨ੍ਯਮ੍ ਇਵੈਕਧੀਃ
ਜਦੋਂ ਜਾਣਣਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਸੁੱਚੀ ਚੇਤਨਾ ਸਰਵਜਨ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ; ਜਿਵੇਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖਰੇਪਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਇਕਸਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਭੂਤੌਘਮਨਨਂ ਤਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰਂ ਬृਹਤ੍ । ਚਿਦਾਕਾਸ਼ਂ ਤਤਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸੋ ऽਭਵਦ੍ ਬੋਧਿਮ੍ ਆਗਤਃ
ਜਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੁੱਚੀ ਚੇਤਨਾ-ਅਕਾਸ਼ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ ਮਹਾਨਨ੍ਦਂ ਦृਸ਼੍ਯਦਰ੍ਸ਼ਨਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਸ੍ਵਾਦਂ ਰਸਾਯਨਮ੍ ਇਵਾਰ੍ਣਵਮ੍
ਉਥੇ ਉਸਨੇ ਵੱਡੀ ਅਨੰਦ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਵੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲਾ; ਇਹ ਅਨੰਤ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ।
ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ ਸਮਤੀਤੋ ऽਸੌ ਕਾਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਵਨਿਮ੍ ਆਗਤਃ । ਸਤ੍ਤਾਸਾਮਾਨ੍ਯਰੂਪਾਤ੍ਮਾ ਬਭੂਵਾਨਨ੍ਦਸਾਗਰਃ
ਉਹ ਦੇਹ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਤਤਾ ਸਭ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ।
ਦ੍ਵਿਜਚੇਤਨਹਂਸੋ ऽਸਾਵ੍ ਆਨਨ੍ਦਸਰਸਿ ਸ੍ਥਿਰੇ । ਅਤਿष੍ਠਚ੍ ਛਰਦਚ੍ਛੇ ਖੇ ਕਲਾਪੂਰ੍ਣ ਇਵੋਡੁਪਃ
ਉਹ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੰਸ ਆਨੰਦ ਦੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਾਫ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਚੰਦ।
ਬਭੂਵਾਵਾਤਦੀਪਾਭੋ ਲਿਪਿਕਰ੍ਮਾਰ੍ਪਿਤੋਪਮਃ । ਵੀਤਵੇਲਾਮ੍ਬੁਧਿਪ੍ਰਖ੍ਯੋ ਵृष੍ਟਮੂਕਾਮ੍ਬੁਦਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਉਹ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨਾ ਡੋਲਣ ਵਾਲੀ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬਿਨਾ ਕੰਢੇ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਮੌਨ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਥੈਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਾਲੋਕੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਨ੍ ਉਦ੍ਦਾਲਕਸ਼੍ ਚਿਰਮ੍ । ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ ਵ੍ਯੋਮਗਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਅਮਰਾਨ੍ ਇਵ ਭੂਰਿਸ਼ਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿ ਕੇ, ਉੱਦਾਲਕ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਡਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਸਿੱਧਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਮਰ ਲੋਕ।
ਆਗਤਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸਿਦ੍ਧਜਾਲਾਨਿ ਚਾਭਿਤਃ । ਸ਼ਕ੍ਰਾਰ੍ਕਪਦਦਾਤॄਣਿ ਨੀਰਨ੍ਧ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਸਰੋਗਣੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਅਜੀਬ ਤੇ ਅਸਚਰਜ ਭਰੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਾਨਿ ਨਾਦਰਯਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸਿਦ੍ਧਵृਨ੍ਦਾਨਿ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਗਮ੍ਭੀਰਮਤਿਰ੍ ਅਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧੋ ਵਿਲਾਸਾਨ੍ ਇਵ ਸ਼ੈਸ਼ਵਾਨ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵਧੀਕ ਮਹੱਤਵ ਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਖੇਡ-ਤਮਾਸੇ ਹੋਣ।
ਸਿਦ੍ਧਸਾਰ੍ਥਮ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਾਨਨ੍ਦਮਨ੍ਦਿਰੇ । ਅਤਿष੍ਠਦ੍ ਅਥ षਣ੍ਮਾਸਾਨ੍ ਦਿਕ੍ਤਟੇ ऽਰ੍ਕ ਇਵੋਤ੍ਤਰੇ
ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸਭ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਪਦਂ ਤਤ੍ ਤਦ੍ ਯਤ੍ ਸ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਤਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾਸ੍ ਸੁਰਾਸ੍ ਸਾਧ੍ਯਾਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਰਾਦਯਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਸਿੱਧ, ਦੇਵਤੇ, ਸਾਧਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਆਨਨ੍ਦਪਰਿਣਾਮਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਨਾਨਨ੍ਦਪਦਂ ਗਤਾਃ । ਨਾਨਨ੍ਦੇ ਨ ਨਿਰਾਨਨ੍ਦੇ ਤਤਸ੍ ਤਤ੍ਸਂਵਿਦ੍ ਆਬਭੌ
ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਲਤ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਨਾ ਆਨੰਦ ਵਿਚ, ਨਾ ਆਨੰਦ-ਰਹਿਤ 'ਚ, ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਚਮਕਦੀ ਰਹੀ।