ਦੇਹਮ੍ ਅਨ੍ਯਤਯਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿषਯਵਾਸਨਾਮ੍ । ਵਿਨਾਸ਼ਮ੍ ਉਰਰੀਕृਤ੍ਯ ਮਨੋ ਜਯਤਿ ਵੀਰਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਪਰਾਇਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵੀਰ ਵਾਂਗ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸ਼੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸ਼੍ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਂ ਮਨਸੋ ਰਿਪੁਃ । ਏਕਭਾਵੇਨ ਨਸ਼੍ਯੇਤੇ ਆਧਾਰਾਧੇਯਕਾਰ੍ਯਵਤ੍
ਮਨ ਸਰੀਰ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਮਨ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਧਾਰ ਤੇ ਆਧਾਰੀ ਵਾਂਗ ਦੋਵੇਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਤੋਰ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਾਤਿਵਿਰੁਦ੍ਧਯੋਃ । ਏਤਯੋਰ੍ ਮੂਲਕਾषੇਣ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਪਰਮਂ ਸੁਖਮ੍
ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਸਦਾ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਏਤਯੋਰ੍ ਏਕਸਂਸ੍ਥਾਨੇ ਰਤਿਰ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਯਾ ਕਥਾ । ਸਾ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨ੍ਯ੍ ਅਯਸ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਭੁਕ੍ਤਾ ਧਰੇਤਿ ਕਥਯਾ ਸਮਾ
ਇਹ ਦੋਨਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਜੋ ਸੁਖ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਐਸੇ ਹੀ ਖਾਲੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਹ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਭੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੋਵੇ।
ਅਕृਤ੍ਰਿਮਵਿਰੋਧਸ੍ਥੌ ਯਤ੍ਰ ਸਙ੍ਘਟਿਤਾਵ੍ ਉਭੌ । ਧਾਰਾ ਇਵ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਵ ਤਤ੍ਰਾਨਰ੍ਥਪਰਮ੍ਪਰਾਃ
ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਬਿਨਾ ਬਣਾਵਟ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧਾਰਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਿਥੋਵਿਰੁਦ੍ਧਸਂਸਰ੍ਗੇ ਰਤਿਮ੍ ਏਤ੍ਯ੍ ਅਧਮੋ ਹਿ ਯਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ ਸ ਪਤਦ੍ਵਾਰਾਵ੍ ਅਗ੍ਨਿਰਾਸ਼ਾਵ੍ ਅਪੇਲਵੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਸੀ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਟੀਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਮਨਸ੍ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਂ ਬਾਲਯਕ੍ਸ਼ਵਤ੍ । ਪਾਤ੍ਰਾਯੇਵ ਧਨਾਨ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਮੈ ਸ੍ਵਦੁਃਖਾਨਿ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਭੂਤ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਨ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੈਰ੍ ਦੁਃਖੈਸ੍ ਤਾਪਿਤੋ ਦੇਹੋ ਮਨੋ ਹਨ੍ਤੁਮ੍ ਅਥੇਚ੍ਛਤਿ । ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਪਿ ਹਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਮ੍ ਆਤਤਾਯਿਪਦਂ ਗਤਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰ ਮਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯੈਵ ਨ ਚ ਮਿਤ੍ਰਂ ਕਦਾਚਨ । ਸੁਖਦਂ ਮਿਤ੍ਰਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਦੁਃਖਦਾਸ਼੍ ਸ਼ਤ੍ਰਵਸ੍ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਕਿਸੇ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਨਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਦਾ ਦੋਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਸਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹੋ ਦੁਃਖਾਨ੍ਯ੍ ਅਨੁਭਵਨ੍ ਸ੍ਵਮਨੋ ਹਨ੍ਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ । ਦੇਹਂ ਮਨਸ੍ ਸ੍ਵਦੁਃਖਾਨਾਂ ਸਤ੍ਕੋਸ਼ਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰ ਮਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਮਿਥੋ ਦੁਃਖਦਯੋਸ਼੍ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟਯੋਃ ਕਸ੍ ਸੁਖਾਗਮਃ । ਏਤਯੋਰ੍ ਦੇਹਮਨਸੋਰ੍ ਜਾਤ੍ਯੈਵਾਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਵਿਦ੍ਧਯੋਃ
ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਬਾਂਧ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਗੁੰਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਮਨਸ੍ਯ੍ ਏਵ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਨ ਦੇਹੋ ਦੁਃਖਭਾਜਨਮ੍ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯੋਤ੍ਕਤਯਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਹੋ ऽਪਿ ਪਰਿਧਾਵਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਪਤਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਮਨ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨष੍ਟਂ ਨष੍ਟਮ੍ ਅਨਰ੍ਥਾਯ ਸ਼ਰੀਰਂ ਪਦਮ੍ ਆਪਦਾਮ੍ । ਅਲਬ੍ਧਾਤ੍ਮਵਿਵੇਕੇਨ ਮਨਸਾਸ਼ੁ ਵਿਨਿਨ੍ਦ੍ਯਤੇ
ਸਰੀਰ ਜਦੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਬੇਸਕੂਨੀਆਂ ਦਾ ਅੱਡਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਤੇ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਰੀਰੇ ਹਿ ਮਿਥਃ ਪੀਵਰਤਾਂ ਗਤੇ । ਜਡਰੂਪੇ ਹਿ ਵਰ੍षਾਸੁ ਪਯੋਦਸਰਸੀ ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੇਸੂਧ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਿਥੋ ਦੁਃਖਾਯ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਏਕਰੂਪੇ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਪਰੇ ਸਾਰ੍ਧਂ ਲੋਕੇ ਵਾਯ੍ਵਨਲਾਵ੍ ਇਵ
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਯਿਣਿ ਸਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀਣੋ ਦੇਹ ਆ ਮੂਲਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਵਰ੍ਧਮਾਨੇ ਤਰੁਰ੍ ਇਵ ਸ਼ਤਸ਼ਾਖਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਤੇ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜੜ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਵੀ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਵਾਂਗ ਸੌਂ ਸ਼ਾਖਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਮਨਸਿ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਦੇਹਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਣਵਾਸਨਃ । ਮਨੋ ਨ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣੇ ਦੇਹੇ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਪਯੇਨ੍ ਮਨਃ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਸਰੀਰ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮਨ ਬਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਸਰੀਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਪਾਦਪਂ ਤृष੍ਣਾਲਤਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨੋਵਨਮ੍ । ਵਿਤਤਾਮ੍ ਭੁਵਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਵਿਹਰਾਮਿ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਮੈਂ ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਲਾਲਚ ਦੀ ਬੇਲ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਮਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਮਮ ਮਨ੍ਯੇ ਮਨਸ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਦ੍ਵਾਸਨਾਜਾਲਂ ਪ੍ਰਾਵृਡਨ੍ਤ ਇਵਾਮ੍ਬੁਦਃ
ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਵੀ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਠੰਡੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ।
ਧਾਤੂਨਾਂ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋ ऽਯਂ ਦੇਹਨਾਮਾ ਵਪੁਰ੍ ਮਮ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣੇ ਮਨਸਿ ਗਲਨ੍ਨ੍ ਏਵਾਵਤਿष੍ਠਤੁ
ਇਹ ਜੋ ਧਾਤਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਵੀ ਆਪੇ ਹੀ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਯਦਰ੍ਥਂ ਕਿਲ ਭੋਗਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਵਾਞ੍ਛ੍ਯਤੇ ਤਤ੍ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਨ ਮੇ ਨਾਪਿ ਚ ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਕੋ ऽਰ੍ਥਸ੍ ਸੁਖਲਵੇਨ ਮੇ
ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਸੁਖ-ਮੌਜ ਲਈ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਂ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹਾ ਸੁਖ ਵੀ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਨਾਹਂ ਦੇਹ ਇਤਿ ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਯੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਆਕਰ੍ਣਯ ਕ੍ਰਮੇ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਸਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਏਵ ਸ਼ਵਃ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਵਲ੍ਗਤਿ
ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ—ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੁਰਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ?
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦੇਹਾਦ੍ ਅਤੀਤੋ ऽਹਂ ਨਿਤ੍ਯੋ ऽਨਸ੍ਤਮਿਤਦ੍ਯੁਤਿਃ । ਯਸ੍ ਸਙ੍ਗਂ ਭਾਸ੍ਵਤਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵੇਦ੍ਮਿ ਵ੍ਯੋਮਨਿ ਭਾਸ੍ਕਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਜ੍ਞੋ ऽਹਂ ਮੇ ਨ ਸੁਖੇਨਾਰ੍ਥੋ ਨਾਨਰ੍ਥੇਨ ਚ ਦੁਃਖਿਤਾ । ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਅਸ੍ਤੁ ਵਾ ਮਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਥਿਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਨਾ ਰਹੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।
ਯਤ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰ ਨ ਮਨੋ ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਨ ਵਾਸਨਾਃ । ਪਾਮਰਾਃ ਪਰਿਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਿਕਟੇ ਨ ਮਹੀਭृਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਮਨ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੇ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ। ਮੂਰਖ ਤਾਂ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗਿਆਨੀ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਪਦਂ ਤਦ੍ ਅਨੁਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਕੇਵਲੋ ऽਸ੍ਮਿ ਜਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ । ਨਿਸ੍ਸ੍ਪृਹੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਿਰਂਸ਼ੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਿਰੀਹੋ ऽਸ੍ਮਿ ਨਿਰੀਪ੍ਸਿਤਃ
ਉਹ ਮੰਜ਼ਿਲ ਮੈਂ ਪਾਲੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਂ, ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਭਾਗ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਜਤਨ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।
ਨੇਦਾਨੀਂ ਮਮ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਮਨੋਦੇਹੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਭਿਃ । ਪृਥਕ੍ਕृਤਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਤਿਲੈਰ੍ ਵਿਦਲਿਤੈਰ੍ ਯਥਾ
ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਮਨ, ਸਰੀਰ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਾਤਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਲ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਕੁੱਟੇ ਹੋਏ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਵਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਦਵਰਾਦ੍ ਅਸ੍ਮਾਲ੍ ਲੀਲਯਾ ਚਲਿਤਸ੍ਯ ਮੇ । ਅਧ ਆਕ੍ਰਮਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪਰਿਵਾਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਯਂ ਸ਼ੁਭਃ
ਇਸ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਤੋਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਹਿਲਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਚੰਗੀ ਸੰਗਤ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ੍ਥਤੋਰ੍ਜਿਤਤਾ ਸਤ੍ਤਾ ਹृਦ੍ਯਤਾ ਸਤ੍ਯਤਾ ਜ੍ਞਤਾ । ਆਨਨ੍ਦਿਤੋਪਸ਼ਮਿਤਾ ਮਤਾ ਚ ਮੁਦਿਤੋਦਿਤਾ
ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਤਾਕਤ, ਮੌਜੂਦਗੀ, ਚੰਗੀ ਲਗਣ, ਸਚਾਈ, ਗਿਆਨ, ਖੁਸ਼ੀ, ਠੰਢ-ਚੈਨ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣੂ ਹਨ।
ਪੂਰ੍ਣਤੋਦਾਰਤਾ ਸਤ੍ਯਾ ਕਾਨ੍ਤਿਮਤ੍ਤੈਕਤਾਨਤਾ । ਸਰ੍ਵੈਕਤਾ ਨਿਰ੍ਭਯਤਾ ਕ੍ਸ਼ੀਣਦ੍ਵਿਤ੍ਵਵਿਕਲ੍ਪਤਾ
ਪੂਰਨਤਾ, ਵੱਡੇ ਦਿਲ ਵਾਲਾਪਣ, ਸਚਾਈ, ਚਮਕਦਾਰ ਇਕਤਾ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੋਣਾ, ਨਿਡਰਤਾ, ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਮੁਕ ਜਾਣਾ—ਇਹ ਗੁਣ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।